Hollywood diyeti ve “ünlü diyeti” gibi isimlerle sunulan programların büyük çoğunluğunun bilimsel bir temeli yok. Son yıllarda popülerliği giderek artan tek tip diyetler ise ciddi sağlık sorunlarını da beraberinde getiriyor. Yanlış beslenme nedeniyle karaciğer nakli beklediği gündeme gelen oyuncu Ufuk Özkan örneği, kontrolsüz ve bilim dışı diyetlerin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha gündeme taşıdı.
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, popüler tek tip diyetleri değerlendirdi ve protein ile sağlıklı yağ eksikliğinin karaciğer üzerinde ciddi bir yük oluşturduğuna dikkat çekti.
Hollywood diyeti ve ünlü diyetlerinin bilimsel karşılığı yok
Ünlü isimler üzerinden pazarlanan diyet programlarının büyük bölümünün bilimsel dayanağı olmadığını belirten Hatunoğlu, “Hollywood diyeti, ünlü diyeti gibi isimlerle sunulan programların büyük çoğunluğunun bilimsel bir temeli yoktur. Sağlıklı kilo vermenin olmazsa olmazı; kişiye özel, sürdürülebilir ve dengeli bir beslenme planıdır. Hızlı kilo değil, kalıcı sağlık hedeflenmelidir” diyor.
Meyve, detoks ve sıvı ağırlıklı diyetler kalıcı çözüm değil
Bu diyetler kısa sürede kilo kaybı sağlıyor gibi görünse de Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu’na göre vücut için kalıcı ve sağlıklı bir çözüm sunmuyor: “Sadece meyve, detoks veya sıvı ağırlıklı diyetler; vücudun ihtiyaç duyduğu protein, yağ, vitamin ve mineralleri yeterince karşılamaz. Bu diyetler genellikle kısa sürede ağırlık kaybı sağlasa da bu kaybın büyük kısmı yağdan değil; kas dokusu ve sudan olur. Kişi, diyeti bıraktığında ise kaybedilen vücut ağırlığı hızlıca geri alınır.”
Hatunoğlu, bu tür diyetlerin “doğal”, “temiz”, “vücudu arındıran” gibi ifadelerle pazarlanmasının da tehlikeli olduğunu söylüyor: “Özellikle genç ve hızlı sonuç arayan bireyler, bu söylemlere kolayca inanabiliyor. Oysa sağlıklı yaşam; tek bir besin grubuna odaklanmak değil, dengeyi koruyup çeşitliliği sağlamaktır. Yanlış diyetler, sağlıklı yaşam adı altında normalleştirildiğinde, uzun vadede ciddi sağlık sorunlarının önü açılabiliyor.”
Sadece meyveyle beslenmenin metabolik bedeli
Meyvenin sağlıklı bir besin grubu olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Hatunoğlu şöyle konuşuyor: “Sadece meyveyle beslenildiğinde aşırı fruktoz alımı olur, kan şekeri dalgalanır. Aynı zamanda B12, demir, çinko ve esansiyel yağ asitleri gibi hayati besin ögeleri yetersiz alınır. Bu durum halsizlik, baş dönmesi, konsantrasyon bozukluğu ve bağışıklık zayıflığına yol açabilir.”
Karaciğer sağlığı sessizce bozulabiliyor
Hatunoğlu’na göre protein ve sağlıklı yağ eksikliği karaciğere ciddi bir yük bindiriyor: “Protein ve sağlıklı yağlar, metabolik dengenin korunması için gereklidir. Uzun süre bu besinleri almamak, karaciğerde yağ birikimini artırabilir. Özellikle meyve ağırlıklı beslenmede aşırı fruktoz alımı, karaciğerde yük oluşturur ve zamanla yağlanmaya neden olabilir. Bu durum alkol kullanılmasa bile karaciğer sağlığını olumsuz etkileyebilir. Yanlış ve dengesiz beslenme alkol kullanılmadan da karaciğer hastalıklarına, hatta siroza kadar ilerleyen tablolara neden olabilir.”
Hatunoğlu, bu hastalıkların çoğu zaman “sessiz” ilerlediğini, kişinin uzun süre belirti hissetmediğini ve belirtiler ortaya çıktığında hastalığın genellikle ileri evrede olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle düzenli beslenme ve koruyucu sağlık kontrolleri büyük önem taşıyor. Karaciğer yağlanmasının riskleri ve belirtileri hakkındaki yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bağışıklık sistemi dengeyle güçleniyor
Hatunoğlu’na göre tek yönlü beslenme bağışıklık sistemini de doğrudan zayıflatıyor; çünkü bağışıklığın güçlü kalabilmesi için karbonhidrat, protein ve yağların dengeli alınması gerekiyor: “Yetersiz protein alımı, bağışıklık hücrelerinin ve antikorların üretimini azaltırken; sağlıklı yağ eksikliği hücre zarlarının yapısını bozarak bağışıklık hücreleri arasındaki iletişimi olumsuz etkiler. Aşırı veya dengesiz karbonhidrat tüketimi ise kan şekeri dalgalanmalarına yol açarak vücudun savunma yanıtını zayıflatabilir. Bunun yanında tek tip diyetlerde A, C ve D vitaminleri ile çinko, demir ve selenyum gibi bağışıklık için önemli vitamin ve minerallerin eksikliği sık görülür. Bu mikro besin yetersizlikleri, kişinin daha sık hastalanmasına ve hastalık sonrası iyileşme sürecinin uzamasına neden olabilir.”
Hollywood diyeti yerine dengeli ve kişiye özel beslenme
Hatunoğlu’na göre sağlıklı beslenmenin temel yaklaşımları şunlar:
- Düzenli öğünler
- Yeterli protein
- Sağlıklı yağlar
- Sebze-meyve dengesi
- Hareketli bir yaşam
“Beslenme bir cezalandırma yöntemi değil, vücudu destekleme aracıdır. Sağlıklı yaşam; yasaklarla değil, dengeyle mümkündür. En doğru yol, bilimsel bilgiye dayalı ve bireye uygun beslenme alışkanlıkları kazanmaktır.”
Hollywood diyeti hakkında sık sorulan sorular
Hollywood diyeti sağlıklı mı?
Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu’na göre Hollywood diyeti, ünlü diyeti gibi isimlerle sunulan programların büyük çoğunluğunun bilimsel bir temeli yok. Sağlıklı kilo vermenin olmazsa olmazı kişiye özel, sürdürülebilir ve dengeli bir beslenme planı.
Hollywood diyeti yerine nasıl beslenmeli?
Hatunoğlu, düzenli öğünler, yeterli protein, sağlıklı yağlar, sebze-meyve dengesi ve hareketli bir yaşamı temel yaklaşımlar olarak sıralıyor. Hedef hızlı kilo değil, kalıcı sağlık olmalı.
Detoks ve sıvı diyetlerinde verilen kilo neden geri alınır?
Bu diyetlerde kaybedilen ağırlığın büyük kısmı yağdan değil, kas dokusu ve sudan oluyor; diyet bırakıldığında kaybedilen vücut ağırlığı hızla geri alınıyor.
Sadece meyveyle beslenmek karaciğere zarar verir mi?
Hatunoğlu’na göre meyve ağırlıklı beslenmede aşırı fruktoz alımı karaciğerde yük oluşturuyor ve zamanla yağlanmaya neden olabiliyor. Bu durum alkol kullanılmasa bile karaciğer sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Karaciğer hastalıkları belirti verir mi?
Bu hastalıklar çoğu zaman sessiz ilerliyor; kişi uzun süre belirti hissetmiyor ve belirtiler ortaya çıktığında hastalık genellikle ileri evrede oluyor. Bu yüzden düzenli beslenme ve koruyucu sağlık kontrolleri önem taşıyor.
Görüş: Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Kaynaklar
