Ana Sayfa Bilim Teknoloji Kokular dijital olarak gönderildi: Karolinska araştırması

Kokular dijital olarak gönderildi: Karolinska araştırması

Yurt dışındasınız ve annenizin çorbasının kokusunu ekrandan alıyorsunuz ya da bir filmde gül buketi görüyorsunuz ve aynı anda çiçeklerin kokusunu da alıyorsunuz. Kulağa bilimkurgu gibi geliyor, ama İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nde (KI) çalışan araştırmacılar kokuları dijital olarak göndermeyi şimdiden başardı.

Kokular dijital olarak gönderildi.

Koku nasıl “gönderiliyor”?

Yöntem şöyle işliyor: Önce bir kokunun içindeki kimyasallar ölçülüyor, sonra bu bilgi dijital bir sinyale çevriliyor. Alıcı tarafta aynı koku, o sinyalden yeniden üretiliyor. Bunun için karşıda “kimya ekranı” denen özel bir cihaz gerekiyor. Yani koku telefonunuzun ya da bilgisayarınızın normal ekranından çıkmıyor.

Bilgisayar ekranındaki çorba kasesinden yükselen buhar ve koku molekülleri

Mantık, e-posta örneğine benziyor

Projenin arkasındaki isimlerden biri, KI’da koku algısı üzerine çalışan psikoloji profesörü Johan Lundström. Lundström durumu şu benzetmeyle anlatıyor: Ekranı olmayan birine video e-postayla gönderemezsiniz. Koku için de aynısı geçerli. Kokuyu alacak kişinin bir “koku ekranı”na sahip olması gerekiyor.

Tek bir bilim dalının işi değil

Proje farklı alanlardan uzmanları bir araya getiriyor. Projede psikologlar, kimyagerler ve matematikçiler birlikte çalışıyor. Şimdiye kadar üç koku yeniden üretilip gönderilmiş. Hangi kokular olduğunu Lundström söylemek istemiyor, çünkü ekip ABD’li bir teknoloji devine karşı yarışıyor.

Şimdilik üç koku, ama hangileri belli değil

Araştırmacılar şu ana kadar üç farklı kokuyu yeniden oluşturup göndermeyi başarmış durumda. Hangi kokular olduğunu ise açıklamıyorlar. Lundström’ün gerekçesi, ekibin bu alanda ABD merkezli bir teknoloji devine rakip olması. Yani koku dijitalleştirme yarışı, görünüşe göre çoktan başlamış.

Bilgisayar ekranındaki gül buketinin üzerinde yükselen koku çizgileri ve moleküller

Bu bizim için ne anlama gelebilir?

Haberde şimdilik somut bir kullanım alanı belirtilmiyor. Ancak buketin filmde hem görünüp hem koklanması gibi örnekler, teknolojinin eğlence ve medya tarafında nasıl hayal edildiğini gösteriyor. Ürün halen araştırma aşamasında ve kaç kokunun, ne zaman, hangi cihazlarla kullanılabileceği şimdilik belirsiz. Bu çalışma ilerlerse spam filtrelerinin yeni görevi belli: kötü koku taşıyan e-postaları ayıklamak.


Kaynaklar

  • Sweden Herald, “Karolinska Institute researchers digitize scents and send them to a screen” (4 Eylül 2026).

Koku hafızası ve Proust etkisi: Koku ve tat geçmişe yönelik belleği uyarıyor

Ruken Zilan
Ruken Zilan, lise eğitimini 15 yaşında tamamlamış, ardından akademik yolculuğuna Gazi Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) Fizik alanındaki lisans ve yüksek lisans programlarıyla devam etmiştir. Daha sonra TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde ikinci yüksek lisansını tamamlamış, ayrıca Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nden pedagojik formasyon eğitimini almıştır. Uzmanlık alanları arasında Güneş Enerjisi ve Kablosuz Sensör Ağları bulunmaktadır. Akademik çalışmaları boyunca temiz enerji kaynakları ve bilişim teknolojilerinde güvenlik konularına odaklanmıştır. Ayrıca, yapay zekâ (AI) ve prompt mühendisliği alanlarındaki çalışmalarını da aktif olarak sürdürmektedir. Uluslararası alanda, 2007-2018 yılları arasında UPC BarcelonaTech'te doktora adayı olarak araştırmalarını sürdürmüş, 2008-2012 yılları arasında ise Barselona Süper Bilgisayar Merkezi'nde CISCO California bursiyeri olarak görev yapmıştır. Türkiye'ye döndükten sonra kariyerine İTÜ, ODTÜ ve İstanbul Teknokent bünyesinde çeşitli projelerde yer alarak devam etmiştir. Atılım Üniversitesi Yazılım Mühendisliği bölümünde yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak ders vermiştir.