İngiliz Kemal: Efsane Türk casusu

Asıl adı Ahmet Esat Tomruk olan ünlü Türk casusu İngiliz Kemal, 1892 senesinde İstanbul’da Cerrahpaşa’nın Altımermer semtinde doğdu.

İngiliz Kemal: Efsane Türk casusu

Babası Evkaf Nezareti Varidat Kalemi Müdürü Mehmet Reşit Beydir. Annesi ise, Sıdıka Hanımdır. Ahmet Esat sarışın ve mavi gözlü idi. Babası öldüğünde beş yaşındaydı. O ve annesi dayısı Sezai Bey’in himayesine girdiler.

İlköğrenimini Emirgan’da tamamladıktan sonra dayısı tarafından 679 sıra numarası ile Galatasaray Lisesi’ne kaydedilir.

Ortalama İngiliz’den daha iyi İngilizce konuşuyordu. Parlak bir öğrenciydi. Fransızcasını geliştirmiş; yurt dışından edindiği arkadaşları ile mektuplaşmaya başlamıştı.

Yurt dışından sık sık mektupların gelmesi iktidarın dikkatini çekmiş ve hafiyeler tarafından takibe alınmıştır. Hatta bir ara hafiyelerce tutuklanıp Yıldız Sarayı’na götürülmüş; sonra serbest bırakılmıştı.

Bunun üzerine Ahmet Esat 1908’de İngiltere’ye hareket etmişti. Kara Kemal ve Dramalı Rıza Beyler’den çetecilik dersi aldı. İngiltere’de Navy College’e kayıt yaptırmıştı.

Galatasaray Lisesi’nde boksa ilgi duyan genç Türk, Navy College’de artık profesyonel olarak boks yapmaya başlamıştı. Çok da başarılı olmuştu. Ahmet Esat, 1914’te Navy College’dan mezun olmuştu.

İngiliz Kemal

Mezuniyetten sonra İngiltere’de bir müddet kalmış; bu arada Fransa başta olmak üzere diğer Avrupa ülkelerini de gezmişti. İngilizce bilgisini çok geliştirmişti. Değişik şiveleri rahatlıkla konuşabilmekteydi. Yalnız dilinden değil hal ve tavrından da onu bir Avrupalı’dan ayırmak mümkün değildi.

Yunan ileri harekatı  başlayınca Ankara’ya giden İngiliz Kemal, Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Albay İsmet (İnönü) Bey ve Fevzi Paşa tarafından da kabul edilmiş ve İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Rumca bildiği için Genelkurmay İstihbarat Şubesi’nde görevlendirilmişti.

Albay İsmet Bey’in huzuruna çıkarılan Ahmet Esat burada tabanca, bayrak ve Kur’an üzerine elini koyarak, sadakat yemini etmişti. Görevi Yunan ordusu karargahına girip gerekli bilgileri toplamaktı.

Antalya’dan Rodos’a geçti. Burada kendini Amerikalı gazeteci olarak tanıttı. Kumardan hileyle kazandığı 45 bin frank ile kendi deyimiyle İzmir’deki vatan görevine başlar.

Ahmet Esat Bey’in İzmir’deki hayatı bonkör bir Amerikalı gibi geçmiş; kısa sürede gece hayatının aranan siması olan Ahmet Esat Bey, üst düzey Yunan subaylarıyla da samimiyetini arttırmış; hatta onların en gizli toplantılarına dahi katılmış, aldığı bilgileri İzmir’deki kendisi gibi görevli bulunan Uşaklı Alaattin Tiritoğlu vasıtasıyla Antalya mutasarrıfı Aşir Bey’e aktarmıştı. Ancak bir süre sonra ihbar sonucu yakalanmıştı.

Fakat o bu tutukluluk dönemi sırasında hiçbir şekilde Türkçe konuşmayarak kimliğinin meçhul kalmasını sağlamıştı. Hatta Yunan hakimler bile onun Amerikalı olduğuna kanaat getirmişlerdi. Bilahare Yunanistan’a nakledilmişti.

Ama o Atina’daki hapishaneden de kaçmayı başarmış ve el becerileri konusunda mahir biri olduğundan caddede avare avare dolaşan birisinden çaldığı parayla bir Fransız şilebine kaçak olarak binip İzmir’e gelmişti.

Anadolu’ya geri döndüğünde ona yeni bir görev verilir ve Batı Trakya’ya gönderilir. Burada o esnada Yunan Ordusu’nun hizmetindeki Ermeni General Antranik’in karargahına sızmayı başarır ve çok değerli bilgileri Ankara’ya ulaştırır.

Ahmet Esat Bey, 1924 yılında Genelkurmaydaki istihbarat görevinden ayrılmış, Milli Mücadele dönemini içeren anılarını yazıp yayınlamıştı. “Tomruk” soyadını alacak olan Ahmet Esat Bey, İstanbul’a yerleşmiş ve tercüman-rehber olarak çalışmış; bu arada 1932’ye kadar da hafif sıklet boks şampiyonluğunu kimseye bırakmamıştı.

İlk eşi Mevhibe Hanım’dan Günseli adında bir kızı olduğu rivayet edilen Ahmet Esat Tomruk, bu eşinden ayrıldıktan sonra 11 Şubat 1943 tarihinde Dorothy Minnic adlı bir İngiliz aktrisle evlenmiş, 14 Şubat 1966’da vefat etmiştir.

Kaynak: wikipedia.org

  1. Oğuz Aral, “Unutulan bir efsane: İngiliz Kemal”, Hürriyet, 14 Aralık 2003.
  2. News Times, Saklı Tarih – Türk Lawrence’i: İngiliz Kemal, Sayfa 9, Sayı 7, Aralık 2010.

Titanik’e geç kaldığı için binemeyip kurtulan Türk doktor