İsviçre Merkez Bankası (SNB), merkez bankası dijital para birimi (CBDC) ihraç edeceğini duyurdu: Bir deney değil, banka rezervlerine eşdeğer gerçek para olacak.
Merkez bankaları, hem azalan nakit kullanımı hem de paranın kontrolünü özel sektöre bırakmamak için CBDC çalışmalarını hızlandırdı. Dünyada 114 ülkenin CBDC‘ler üzerinde çalışma yapıyor. Bu ülkeler arasında İsviçre de yer alıyor.
İsviçre Merkez Bankası, yakın zamanda toptan CBDC çıkarmaya hazırlanıyor. Banka, CBDC’lerin perakende kullanımına ise sıcak bakmıyor.
Zürih’te bir konferansta konuşan SNB Başkanı Thomas Jordan, bankanın SIX dijital borsasında toptan CBDC çıkaracağını açıkladı.
Jordan, bunun sadece bir deney olmadığını ve banka rezervlerine eşdeğer gerçek paranın olacağını ifade etti. Amaçlarının ise piyasa katılımcıları ile gerçek işlemleri test etmek olduğunu belirtti. Jordan, yakında başlayacak olan pilot projenin şu anda sınırlı bir süre için tasarlandığını ifade etti.
SNB, tokenize edilmiş menkul kıymetler kullanan CBDC‘lerin aksine, halka açık veya perakende CBDC’lerin kullanımı konusunda uzun süredir temkinli davranıyor. Jordan, perakende CBDC’lerin finansal sistem için yaratabileceği potansiyel risklerden endişe duyduğunu kaydetti. Perakende CBDC’lerin kontrol edilmesinin çok zor olduğunu ifade etti.
Uluslararası Para Fonu (IMF), bir raporunda CBDC‘lerin para politikası, finansal istikrar ve uluslararası para sistemi üzerinde önemli etkilerinin olacağını belirtmişti. Raporda CBDC araştırmalarının koronavirüs salgını döneminde hızlandığı kaydedilmişti. Atlantic Council, 114 ülkenin CBDC’lere yönelik aktif araştırma yaptığını bildirdi.
Merkez bankası dijital para birimi (Central Bank Digital Currency – CBDC) nedir?
“Merkez bankası dijital para birimi” ifadesi, merkez bankası tarafından üretilip dağıtılan dijital para birimini ve bununla ilgili çeşitli durumları tanımlar.
CBDC’ler aynı zamanda dijital itibari para birimleri (İngilizce: digital fiat currencies – DFC) veya dijital baz para birimi (İngilizce: digital base money – DBM) olarak da adlandırılır.
Mevcut CBDC kavramı doğrudan Bitcoin’den esinlenmiştir; ancak bir CBDC, bir devlet tarafından dağıtılmayan ve hükûmet tarafından ilan edilen yasal ihale statüsünden yoksun olan sanal para birimi ve kripto para biriminden farklıdır. CBDC uygulamaları büyük olasılıkla blok zinciri (blockchain) gibi bir dağıtık hesap defterine ihtiyaç duymayacak veya kullanmayacaktır.
Avantajları ve dezavantajları neler?
CBDC’lerin, fiziki paraya göre bazı avantaj ve dezavantajları mevcut.
Paraya kolay ve güvenli erişim sağlayarak finansal katılımı teşvik etmek, yurt içi ödemelerde rekabet ve dayanıklılığı geliştirmek, ödemelerde verimliliği artırmak ve işlem maliyetlerini düşürmek, programlanabilir para yaratmak ve para akışlarında şeffaflığı geliştirmek, para ve maliye politikasının kesintisiz ve kolay akışını sağlamak gibi avantajlar merkez bankalarının dijital para geliştirme motivasyonları arasında yer alıyor.
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) konuya ilişkin bir raporuna göre, CBDC’lerin para politikası, finansal istikrar ve uluslararası para sistemi üzerinde önemli etkilerinin olması bekleniyor.
IMF’nin raporunda, CBDC araştırmalarının, genellikle kripto varlıkların ortaya çıkmasına yanıt olarak, Covid-19 salgını sırasında hızlandığı belirtiliyor.
Atlantic Council’in verilerine göre, küresel ekonominin yüzde 95’inden fazlasını temsil eden 114 ülke, CBDC’lere yönelik aktif araştırma yapıyor.
Ülkelerin bu alandaki araştırmalarının yoğunlaştığı dikkati çekerken, Mayıs 2020’de yalnızca 35 ülkenin CBDC’leri değerlendirdiği kayıtlarda yer alıyor.
