Çocukluk döneminde ebeveynleri en çok endişelendiren fiziksel gelişim süreçlerinden biri de yürüme bozukluklarıdır. Özellikle çocuklarda içe basma, büyüme sürecinin doğal bir parçası olabileceği gibi nadiren de olsa ciddi sinir-kas hastalıklarının habercisi olabilir. Çoğu çocukta yaşla birlikte kendiliğinden düzelme eğilimi gösteren bu durum, yanlış ayakkabı seçimi veya gereksiz tabanlık kullanımıyla daha karmaşık bir hale gelebilir. Uzmanlar, çocukların yürüme paternlerinin dikkatle gözlemlenmesi ve bilimsel dayanığı olmayan cihazlardan kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez; çocuklarda içe basmanın nedenlerini, hangi durumlarda cerrahi müdahalenin gerektiğini ve ailelerin en sık yaptığı hataları detaylandırdı.
📌 Öne çıkanlar:
- Çocuğunuz “W” şeklinde mi oturuyor? İçe basma hakkında ebeveynlerin yaptığı 5 büyük hata!
- Her içe basma düz tabanlık değildir: Çocuğunuzun yürüme bozukluğunun altındaki 5 gizli neden.
- Ortopedik ayakkabı almadan önce bir kez daha düşünün: Uzmanından içe basma rehberi.
- Çocuklarda içe basma ne zaman cerrahi gerektirir? 8-10 yaş kuralına dikkat!
- Bebeklerde ayak içe dönmesi kendiliğinden geçer mi? İşte evde yapabileceğiniz egzersizler.
🦴 Kalçadan kaynaklanan içe basma: W oturuşuna dikkat!
Doğuştan uyluk kemiğinin içe dönük olması (femoral anteversiyon), çocuklarda en sık görülen içe basma nedenlerinden biridir. Bu durumdaki çocuklar genellikle “W” şeklinde oturmayı tercih ederler ve koşarken sık sık ayaklarının birbirine takılması sonucu düşebilirler. Doç. Dr. Söylemez, bu durumun fizyolojik kabul edildiğini ve genellikle 6-8 yaşlarına kadar kendiliğinden düzeldiğini belirtiyor. Ailelerin bu süreçte oturuşu zorlayan aparatlar kullanmasının hiçbir bilimsel faydası yoktur; aksine kalça çevresi kaslarını güçlendirici oyunlar daha etkili bir destek sunar.
🦵 Baldır kemiği ve yürüme takılmaları: 4-6 yaş arası düzelme potansiyeli
Baldır kemiğinin (tibia) içe dönük olması, ayakların ve dizlerin içe bakmasına neden olur. Yürüyüş sırasında belirgin bir dengesizlik ve takılma görülebilir. Sorun genellikle 4-6 yaş civarında, bacakların doğal dönme gelişimi devam ettiği için kendiliğinden düzelir. Bu dönemde ayakkabı değişiklikleri veya tabanlık kullanımının anatomik düzelmeye bir katkısı yoktur. Çocuğun aktif bir yaşam sürmesi, kaslarını güçlendirerek yürüyüşünü olumlu etkileyecektir. Kalıcı durumlarda cerrahi müdahale ancak 8-9 yaşından sonra gündeme gelir.
🦶 Ayak ön kısmının içe dönmesi: Bebeklerde en sık rastlanan neden
Bebeklik döneminde görülen en yaygın içe basma tipi “metatarsus adductus”tur. Bu durumda ayağın ön kısmı içe dönük görünürken topuk normal konumdadır. Eğer ayağın ön kısmı esnekse, nazik germe egzersizleriyle ilk 6-12 ay içinde düzelme sağlanabilir. Ancak sert ve dirençli deformitelerde kademeli alçı uygulamaları gerekebilir. Cerrahi müdahale, yalnızca ilerleyen yaşlarda ayakkabı kullanımını engelleyen veya yürüyüşü ciddi şekilde bozan kalıcı sapmalarda tercih edilir.
⚖️ Düz tabanlık ve içe basma ilişkisi: Esnek mi yoksa sert mi?
Çocuklarda düz tabanlık genellikle esnek yapıdadır ve ağrıya yol açmaz. Yaşla birlikte ayak kavsinin doğal olarak oluşması beklenir ve çoğu zaman tedavi gerektirmez. Ancak düz tabanlığın sert yapıda olması, hareket kısıtlılığı ve şiddetli ağrıya neden oluyorsa uzman müdahalesi şarttır. Eğer esnek düz tabanlık çocukta çabuk yorulmaya neden oluyorsa kişiye özel tabanlıklar konforu artırmak için kullanılabilir. Cerrahi seçenekler, yalnızca konservatif tedavilere yanıt vermeyen dirençli vakalarda değerlendirilir.
💪 Kas ve bağ gevşekliği: Çocuğunuz çabuk mu yoruluyor?
Bazı çocuklarda bağların (ligamanların) gevşek olması ve kas kuvvetinin yetersizliği, ayakların içe doğru yönelmesine yol açar. Bu çocuklar uzun yürüyüşlerde bacak ağrısından şikayet eder ve yoruldukça içe basma miktarı artar. Doç. Dr. Söylemez, bu durumda sert ortopedik ayakkabıların kas gelişimini engelleyebileceği konusunda uyarıyor. Tedavinin temeli; kas güçlendirme, denge koordinasyonu ve çıplak ayakla zemin egzersizleri yaparak vücudun kendi dengesini bulmasını sağlamaktır.
⚠️ Doğru bilinen yanlışlar: Ortopedik ayakkabı ve tabanlık her zaman gerekli mi?
Ailelerin en sık yaptığı hata, içe basan her çocuğa özel ayakkabı veya hazır tabanlık almaktır. Bilimsel çalışmalar, anatomik bir bozukluk olmadığı sürece bu tür desteklerin kemik gelişimini düzeltmediğini kanıtlamıştır. Sert ve kısıtlayıcı ayakkabılar, ayağın doğal hareket kabiliyetini sınırlayarak kasların zayıflamasına neden olabilir. Önemli olan, içe basmanın nedenini uzman bir ortopedist ile belirlemek ve tedavi stratejisini (takip, egzersiz veya nadiren cerrahi) bu nedene göre şekillendirmektir.
ⓘ Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzda yürüme bozukluğu gözlemliyorsanız mutlaka bir çocuk ortopedisi uzmanına başvurun.
🔍 En çok merak edilenler: Çocuklarda içe basma
Çocuklarda içe basma ne zaman düzelir?
Çoğu içe basma vakası, çocuğun büyüme ve kemik gelişimiyle birlikte 6 ile 10 yaş arasında kendiliğinden düzelir.
W oturuşu neden zararlıdır?
W oturuşu, kalça kemiklerinin içe dönük yapısını destekleyerek düzelme sürecini yavaşlatabilir. Çocukların bağdaş kurarak veya bacaklarını öne uzatarak oturması teşvik edilmelidir.
Ortopedik ayakkabı içe basmayı iyileştirir mi?
Sadece içe basma sorunu olan çocuklarda standart ortopedik ayakkabıların düzeltici bir etkisi yoktur. Kas gelişimini engellememek için yumuşak ve esnek ayakkabılar tercih edilmelidir.
Hangi durumlarda ameliyat gerekir?
Eğer içe basma 8-10 yaşından sonra devam ediyorsa, çocuğun yürümesini ciddi şekilde bozuyorsa, sık düşmelere neden oluyorsa veya psikolojik sorun yaratıyorsa cerrahi müdahale planlanabilir.
🌐 Bunlar da ilginizi çekebilir:
- Göğüs kafesi deformiteleri: Güvercin ve kunduracı göğüs nedir?
Çocukluk döneminde görülen yapısal kemik bozuklukları, gelişim süreçleri ve modern tedavi yöntemleri hakkında kapsamlı bir rehber. - Çocuklarda insülin direnci ve beslenme düzeni rehberi
Gelişim çağındaki çocuklarda metabolik sağlık, kilo yönetimi ve sağlıklı büyüme için dikkat edilmesi gereken beslenme alışkanlıkları. - Çocuklarda otizm belirtileri ve erken teşhisin önemi
Sosyal, bilişsel ve fiziksel gelişim sürecinde ebeveynlerin dikkat etmesi gereken kritik uyarı sinyalleri ve uzman önerileri.
