Diş kaybı çoğu zaman yalnızca estetik bir sorun olarak algılansa da yaşam kalitesini etkileyen önemli bir sağlık problemi. Diş çürükleri ve diş eti hastalıkları başta olmak üzere birçok faktör dişlerin kaybedilmesine yol açabiliyor.
Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Uzmanı Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedov, dişlerin kaybedilmesine yol açan nedenleri, ağız ve genel sağlık üzerindeki etkilerini, güncel protetik tedavi seçeneklerini ve erken teşhisin önemini anlattı.
Diş kaybı yalnızca estetik bir sorun değil
Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedov, bu sorunun günümüzde toplumda oldukça yaygın görülen önemli bir sağlık problemi olduğunu belirtiyor: “Çoğu zaman yalnızca estetik bir sorun olarak algılansa da diş kaybının çiğneme, konuşma, beslenme fonksiyonları ve genel yaşam kalitesi üzerinde ciddi etkileri bulunur. Bu nedenle diş kaybı yalnızca görsel açıdan değil, fonksiyonel ve sistemik etkileriyle de değerlendirilmelidir.”
Diş kaybı neden olur?
Öğr. Gör. Halmedov’a göre en yaygın nedenler arasında diş çürükleri ve diş eti hastalıkları yer alıyor: “Bunun yanı sıra travmalar, ağız ve diş bakımının ihmal edilmesi, sigara kullanımı, bazı sistemik hastalıklar ve yaş faktörü de diş kaybı riskini artıran etkenler arasında sayılır. Özellikle diş eti hastalıkları sinsi bir seyir izleyerek çoğu zaman fark edilmeden ilerleyebilir ve ciddi diş kayıplarına yol açabilir.”
Diş boşlukları birçok soruna yol açabilir
Eksik dişlerin çiğneme fonksiyonunun azalmasına ve ağız içi dengenin bozulmasına neden olduğunu vurgulayan Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedov şu uyarıda bulunuyor: “Diş boşlukları oluştuğunda, komşu dişler bu boşluğa doğru kayabilir, karşı çenedeki dişler ise boşluğa doğru uzama eğilimi gösterebilir. Bu durum zamanla kapanış bozukluklarına ve buna bağlı olarak sindirim sistemi problemlerine yol açabilir.”
Diş kaybı tedavisinde 5 protetik seçenek
Öğr. Gör. Halmedov, günümüzde eksik dişlerin tedavisine yönelik birçok etkili protetik uygulama bulunduğunu belirtiyor. Kaybın türüne ve hastanın durumuna göre başlıca seçenekler şöyle:
- İmplant üstü protezler: Tek diş kaybı vakalarında öncelikli olarak tercih ediliyor ve hastalara öneriliyor. Çoklu diş kaybı bulunan vakalarda da ilk tercih implant üstü protezler.
- Köprü protez: Kemik yetersizliği bulunması ya da hastanın çeşitli nedenlerle implant tedavisine uygun olmaması durumunda, komşu dişlerden destek alınarak köprü protez uygulaması yapılabiliyor.
- Hareketli bölümlü protezler: Kemik yetersizliği, sistemik hastalıklar veya hastanın maddi durumu gibi nedenlerle implant uygulamasının mümkün olmadığı çoklu diş kayıplarında uygulanabiliyor. Halmedov’un ifadesiyle bu protezler, “hastanın mevcut dişlerinden destek alan ve doku yüzeyine oturan, halk arasında ‘kancalı protez’ olarak bilinen protezlerdir.”
- All-on-X: Tam dişsizlik durumlarında uygulanabilen bu yöntemde hastanın alt ve üst çenesine 4, 6 ya da 8 adet implant yerleştirilerek sabit protezler yapılıyor.
- Total protezler: Yeterli kemik seviyesinin bulunmaması, sistemik rahatsızlıklar veya implant uygulamasını engelleyen diğer durumlarda tercih edilebiliyor. Damak protezi olarak da bilinen total protezler, damağın yüzeyini kaplayan ve hastanın takıp çıkarabildiği protezler.
İmplant kararında çene kemiğinin neden önemli olduğunu çene kemiği erimesi üzerine hazırladığımız yazıda okuyabilirsiniz.
Erken teşhis, dişleri korumanın temel anahtarı
Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedov, bu sorunu önlemenin mümkün olduğunu ve bunun en etkili yolunun düzenli ağız ve diş bakımı olduğunu söylüyor: “Günde en az iki kez, sabah kahvaltıdan sonra ve akşam yatmadan önce dişlerin fırçalanması önerilir.”
Diş ipi ve ara yüz fırçası gibi yardımcı ağız bakım ürünlerinden destek alınmasının da büyük önem taşıdığının altını çizen Halmedov, şöyle devam ediyor: “Düzenli diş hekimi kontrolleri de diş kaybının önlenmesinde kritik bir rol oynar. Erken teşhis edilen çürükler ve diş eti problemleri, henüz ilerlemeden tedavi edilebilir ve diş çekimine gerek kalmadan dişler ağızda tutulabilir. Bu nedenle erken teşhis, diş kaybını önlemenin temel anahtarlarından biridir.”
Diş kaybı hakkında sık sorulan sorular
Eksik dişler tedavi edilmezse ne olur?
Öğr. Gör. Halmedov’a göre diş boşlukları oluştuğunda komşu dişler boşluğa doğru kayabiliyor, karşı çenedeki dişler ise boşluğa doğru uzayabiliyor. Bu durum zamanla kapanış bozukluklarına ve sindirim sistemi problemlerine yol açabiliyor.
Tek diş eksikliğinde hangi tedavi uygulanır?
Tek diş kaybında öncelikli olarak implant üstü protezler tercih ediliyor. Kemik yetersizliği varsa ya da hasta implant tedavisine uygun değilse komşu dişlerden destek alınarak köprü protez yapılabiliyor.
Diş kaybı önlenebilir mi?
Evet. Dişlerin günde en az iki kez, sabah kahvaltıdan sonra ve akşam yatmadan önce fırçalanması, diş ipi ve ara yüz fırçası kullanılması ve düzenli diş hekimi kontrolleri öneriliyor. Erken teşhis edilen çürükler ve diş eti problemleri, diş çekimine gerek kalmadan tedavi edilebiliyor.
Görüş: Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedov, Protetik Diş Tedavisi Uzmanı, Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Kaynaklar
