Genç yaşta kalp krizi vakaları son yıllarda dikkat çekici şekilde artıyor. Kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde en sık ölüm nedeni olmayı sürdürüyor: Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 2022’de yaklaşık 19,8 milyon kişi bu hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti; bu, tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 32’sine karşılık geliyor. Bu ölümlerin yüzde 85’inden kalp krizi ve inme sorumlu. Uzmanlara göre öne çıkan gelişmelerden biri ise kalp krizinin 40 yaş altında da daha sık görülmesi.

Koç Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Erol Gürsoy, genç yaşta görülen kalp damar hastalıklarını şöyle değerlendiriyor: “Kalp damar hastalıkları artık yalnızca ileri yaş grubuna ait değil. Yoğun stres, düzensiz uyku, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme ve genetik faktörler genç yaşta da ciddi damar tıkanıklıklarına yol açabiliyor. Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya eforla gelen baskı hissi mutlaka ciddiye alınmalı.”
Gençler doktora gitmeyi geciktiriyor
Gürsoy’a göre genç hastalar belirtileri çoğu zaman “yorgunluk” ya da “stres” olarak yorumlayıp doktora başvurmayı geciktiriyor; oysa erken değerlendirme hayat kurtarıyor. Gürsoy, kalp damar hastalıklarının dünya genelinde en sık ölüm nedeni olmayı sürdürdüğünü, bu nedenle düzenli kontrolün ve erken başvurunun hayati önem taşıdığını hatırlatıyor. Ona göre bu hastalıkların büyük bölümü düzenli kardiyoloji takibi ve risk faktörlerinin kontrolüyle önlenebiliyor. Stresin kalp üzerindeki etkisi için stres kalp krizini nasıl tetikliyor yazımıza da göz atabilirsiniz.
Genç yaşta kalp krizinin 5 risk faktörü
- Kronik stres ve yoğun iş hayatı: Yüksek tempo, uzun çalışma saatleri ve sürekli zihinsel baskı damar sağlığını olumsuz etkiliyor.
- Hareketsiz yaşam: Masa başı çalışma ve düşük fiziksel aktivite damar sertliği riskini artırıyor.
- Düzensiz beslenme: Fast food, yüksek şeker ve doymuş yağ tüketimi erken yaşta damar tıkanıklığına zemin hazırlıyor.
- Sigara ve elektronik sigara: Nikotin damar iç yüzeyine doğrudan zarar veriyor.
- Genetik yatkınlık: Ailede erken yaşta kalp krizi öyküsü riski belirgin şekilde yükseltiyor.
Elektronik sigaranın kalp sağlığına etkisi için elektronik sigaradan uyku apnesine kalp hastalıkları yazımızı da okuyabilirsiniz.
Belirtileri görmezden gelmeyin
Uzmanlar şu şikâyetlerde gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtiyor:
- Göğüste baskı, yanma ya da sıkışma hissi (özellikle eforla artıyorsa)
- Sol kola, çeneye ya da sırta vuran ağrı
- Eforla gelen nefes darlığı
- Ani halsizlik ve soğuk terleme
- Çarpıntı ve ritim bozukluğu hissi
Genç yaşta kalp krizine karşı 3 koruyucu önlem
- Özellikle 30 yaşından sonra ve risk faktörü varsa yılda bir kardiyolojik kontrol
- Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz
- Sigaranın tamamen bırakılması ve düzenli kan tahlili takibi
Gürsoy, erken başvurunun önemini kendi hastasından bir örnekle anlatıyor: Uzun süredir göğüs ağrısı ve zaman zaman nefes darlığı yaşayan, ancak yoğun iş temposu nedeniyle bunları önemsemeyen 38 yaşındaki bir hastada yapılan tetkiklerde koroner damarda kritik darlık saptandı. Hastaya gecikmeden anjiyografi ve stent uygulandı; değerlendirmeye göre erken başvuru sayesinde olası bir kalp krizinin önüne geçildi.
Genç yaşta kalp krizi hakkında sık sorulan sorular
Kalp krizi gençlerde neden artıyor?
Doç. Dr. Erol Gürsoy’a göre yoğun stres, düzensiz uyku, hareketsizlik, sağlıksız beslenme, sigara ve genetik yatkınlık genç yaşta da damar tıkanıklığına yol açabiliyor.
Kalp krizinin erken belirtileri nelerdir?
Eforla artan göğüs baskısı, kola, çeneye ya da sırta yayılan ağrı, nefes darlığı, ani halsizlik, soğuk terleme ve çarpıntı başlıca belirtiler.
Kardiyolojik kontrole ne zaman başlanmalı?
Özellikle 30 yaşından sonra ve risk faktörü varsa yılda bir kardiyolojik kontrol öneriliyor.
Görüş: Doç. Dr. Erol Gürsoy, Kardiyoloji, Koç Üniversitesi Hastanesi
Kaynaklar