Toplardamar yetmezliği, bacaklarda yazın daha görünür hale gelen ince mor, kırmızı ve mavimsi damarların ardında yatabilen bir sorun. Memorial Ankara Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Kadan, özellikle sonradan ortaya çıkan ve giderek belirginleşen ince damarların yalnızca estetik bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini, erken değerlendirmeyle hem hastalığın ilerlemesinin hem de gereksiz uygulamaların önüne geçilebileceğini söylüyor.
İnce damarlar ilk haberci olabilir
Kadan’a göre bacaklardaki ince damarlar bazı kişilerde kozmetik bir sorun gibi görünse de uzun süre ayakta kalındığında hafif yanma, sızlama ya da dolgunluk hissi eşlik edebiliyor. Bazı hastalarda bu damarlar, toplardamar kapakçıklarında gelişen yetersizliğin yani venöz yetmezliğin dışarıdan fark edilen ilk bulgusu olabiliyor. Bu nedenle sonradan ortaya çıkan ya da giderek artan damar görünümünün bir uzman tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor. Varisin yazla ilişkisini varis yazın neden artar yazımızda ele almıştık.
Toplardamar yetmezliğinin 8 belirtisi
- Bacak damarlarında belirginleşme
- Ağrı
- Şişlik
- Kaşıntı
- Gece krampları
- Ciltte renk değişikliği
- Ciltte sertleşme
- İyileşmeyen yaralar
Kesin tanı için doppler ultrasonografi
Kadan’a göre gözle muayene tek başına yeterli olmayabiliyor; derindeki ve ana yüzeyel toplardamarlar dışarıdan görülemiyor ve elle değerlendirilemiyor. Bu nedenle gerekli hastalarda venöz doppler ultrasonografi ile damarların açıklığı, kapakçıkların çalışması ve kanın geriye kaçıp kaçmadığı inceleniyor. Böylece sorunun yalnızca yüzeydeki ince damarlardan mı kaynaklandığı, yoksa tedavi gerektiren bir yetmezlik mi bulunduğu netleşiyor. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de varis tanısını doğrulamak ve tedaviyi planlamak için dupleks ultrason kullanıldığını belirtiyor.
Toplardamar yetmezliği tedavisi kişiye özel
Herkese uygulanabilecek tek bir yöntem yok; tedavi doppler bulgularına, damarların yapısına ve altta yatan nedene göre planlanıyor. Uygun hastalarda yüzeyel skleroterapi, köpük skleroterapi, cilt üzerinden lazer ya da büyük toplardamarlara yönelik girişimsel yöntemler tercih edilebiliyor. Kadan’a göre bazı hastalarda yalnızca ince damarların tedavisi yeterliyken, bazılarında önce kaçak oluşturan ana toplardamarın tedavi edilmesi gerekiyor; aksi halde yalnızca görünen damarlara yapılan işlem kalıcı sonuç vermeyebiliyor. Evreye göre seçenekler için varisin hangi seviyesinde hangi tedavi uygulanır yazımıza göz atabilirsiniz.
Estetik kaygıyla hareket etmeyin
Yazın bacak görünümünden rahatsız olan birçok kişi doğrudan estetik uygulamalara yöneliyor. Kadan’a göre doğru yaklaşım, önce bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına görünmek: Amaç yalnızca damarları görünmez hale getirmek değil, varsa altta yatan toplardamar hastalığını erken tespit edip en uygun tedaviyi planlamak. Böylece hem sağlık korunuyor hem de daha kalıcı sonuçlar elde ediliyor.
Toplardamar yetmezliği hakkında sık sorulan sorular
Bacaktaki ince damarlar tehlikeli mi?
Her zaman değil, ancak sonradan çıkan ve artan damarlar venöz yetmezliğin ilk işareti olabileceği için uzmana gösterilmeli.
Varis tanısı nasıl konur?
Muayeneye ek olarak venöz doppler ultrasonografi ile kapakçıkların çalışması ve kanın geriye kaçışı inceleniyor.
Sadece görünen damarları tedavi ettirmek yeterli mi?
Prof. Dr. Murat Kadan’a göre ana toplardamarda kaçak varsa önce o tedavi edilmeli; aksi halde sonuç kalıcı olmayabilir.
Görüş: Prof. Dr. Murat Kadan, Kalp ve Damar Cerrahisi, Memorial Ankara Hastanesi
Kaynaklar
