Ekran apnesi (screen apnea), bilgisayar, telefon ya da tablet kullanırken farkında olmadan nefesi kısa süreliğine tutmak ya da yüzeysel solumak anlamına geliyor. Pek çok kişide görülen bu alışkanlık, Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi’nden Kardiyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak’a göre uzun vadede kalp sağlığını da etkileyebiliyor.
Ekrana odaklanırken nefes fark etmeden tutuluyor
Altınkaynak şöyle anlatıyor: “Bilgisayar veya telefon ekranına uzun süre dikkatle bakarken bazı kişiler farkında olmadan nefesini kısa süreliğine tutabiliyor ya da yüzeysel solunum yapabiliyor. Bu durum genellikle kişinin fark etmediği bir refleks şeklinde ortaya çıkıyor. Ancak solunum ritminde yaşanan düzensizlik, özellikle uzun süre devam ettiğinde vücutta stres yanıtını artırabiliyor.” Bu alışkanlığın yoğun konsantrasyon gerektiren işlerde, yazılımcılarda, tasarımcılarda ve öğrencilerde daha sık görüldüğü belirtiliyor.
Düzensiz solunum kalp ritmini ve tansiyonu etkileyebilir
Solunum ile kalp ritmi birbiriyle yakından ilişkili. Uzun süre nefes tutmak ya da yüzeysel solumak vücudun oksijen dengesini etkileyebiliyor; bazı kişilerde kalp atış hızının artmasına, tansiyon dalgalanmalarına ve stres düzeyinin yükselmesine yol açabiliyor. Masa başında uzun süre çalışanlarda bu durum daha belirgin olabiliyor. Stresin kalbe etkisi için stres kalp krizini nasıl tetikliyor yazımıza da göz atabilirsiniz.
Ekran apnesi tek başına hastalık değil
Altınkaynak, bu durumun tek başına bir hastalık olarak görülmemesi, modern yaşamın diğer alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor: “Uzun süre hareketsiz kalmak, stres altında çalışmak ve düzensiz solunum birlikte değerlendirildiğinde kalp sağlığı açısından bazı risk faktörleri ortaya çıkabilir. Gün içinde saatlerce ekran başında kalmak fiziksel aktivite düzeyini, kan dolaşımını ve genel kardiyovasküler sağlığı da etkileyebilir.”
Küçük alışkanlıklar büyük fark yaratıyor
Altınkaynak’ın önerileri şöyle:
- Çalışırken belirli aralıklarla kısa molalar vermek
- Ekrana yoğun odaklanılan anlarda nefesin farkında olmak
- Gün içinde kısa yürüyüşler yapmak
- Omuz ve göğüs bölgesini rahatlatan egzersizler uygulamak
- Uzun süre kesintisiz ekran kullanımından kaçınmak
Nefesle sakinleşme teknikleri için vagus siniri aktivasyonu yazımızı da okuyabilirsiniz.
Altınkaynak’a göre dijital çağda kalp sağlığını korumak, klasik risk faktörlerinin yanında yeni yaşam alışkanlıklarını da gözden geçirmeyi gerektiriyor: “Gün içinde solunumun farkında olmak, düzenli hareket etmek ve çalışma düzenini dengelemek kalp sağlığını korumada önemli bir rol oynayabilir.”
Ekran apnesi hakkında sık sorulan sorular
Ekran apnesi nedir?
Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak’a göre ekrana yoğun odaklanırken farkında olmadan nefesi kısa süre tutmak ya da yüzeysel solumak.
Ekran apnesi kalbe zarar verir mi?
Tek başına hastalık sayılmıyor; ancak hareketsizlik ve stresle birleştiğinde kalp hızı ve tansiyon üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor.
Ekran başında nefes tutmayı nasıl önleyebilirim?
Kısa molalar vermek, nefes farkındalığı oluşturmak, kısa yürüyüşler yapmak ve kesintisiz ekran kullanımından kaçınmak yardımcı oluyor.
Görüş: Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, Kardiyoloji Uzmanı, Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi
Kaynaklar
