Bebeklikten sonra büyümenin en hızlı olduğu dönem olan ergenlikte vücudun enerji, protein, vitamin ve mineral ihtiyacı da artıyor; bu da ergenlikte besin eksikliği riskini öne çıkarıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit İspiroğlu, bu dönemde D vitamini, demir, B12 ve folik asit eksikliklerinin sık görüldüğüne dikkat çekiyor: “Bu dönemde ergenlerin kalori gereksinimleri ile protein, vitamin ve mineral gereksinimleri artar.”
Ergenlikte besin eksikliği neden sık görülüyor?
İspiroğlu’na göre hızlanan büyüme, yeterli ve dengeli beslenmeyi daha da önemli hale getiriyor: “Ergenlik döneminde beslenmeye bağlı olarak sıklıkla görülen sağlık sorunları arasında; obezite, zayıflık, vitamin ve mineral eksiklikleri yer alır. Özellikle ergenlerde D vitamini, demir, B12 ve folik asit eksikliği sık görülür.”
1. D vitamini: Kemik gelişiminin anahtarı
Büyümenin hızlanması ve kemik mineral yoğunluğundaki artışın özellikle ergenlikte gerçekleştiğini hatırlatan İspiroğlu, “Bu nedenle D vitaminin yeterli düzeyde alınması daha da önem kazanır” diyor. Yetersiz alımın sonuçlarını ise şöyle sıralıyor: “Osteomalazi, osteoporoz, kemik kırıklarının yanı sıra polikistik over sendromu, atopik dermatit gibi sağlık sorunları da görülebilir. D vitaminin zengin kaynakları arasında yağlı balıklar, yumurta yer alır ancak burada kilit nokta güneş ışığından yeteri kadar faydalanmaktır.”
2. Demir: Yorgunluk ve öğrenme güçlüğüne dikkat
Demir, pek çok organın çalışmasında ve hücre yenilenmesinde görev alan önemli bir mineral. İspiroğlu, “Eksiklik durumunda yorgunluk, halsizlik, iştahta azalma ve öğrenme güçlüğü görülebilir. Zengin kaynakları arasında kırmızı et, yumurta, kurubaklagiller yer alır. Toplumda zengin demir kaynağı olarak bilinen pekmezdeki demirin emilebilirliği ise hayvansal kaynaklı besinlere göre daha düşüktür” diyor.
3 ve 4. B12 ve folik asit: Bilişsel işlevler ve duygu durumu
B12 vitamini ve folik asit DNA sentezinde ve hücre büyümesinde görev alıyor. İspiroğlu, “Yeterli miktarda vücuda alınmadığında özellikle hızlı büyüyen ve hücre yenilenmesi hızlı olan dokularda eksiklik görülür” diyor. Bu vitaminlerin eksikliğinin bilişsel fonksiyonlarda azalma ve duygu durum bozukluklarına yol açabildiğini vurgulayan İspiroğlu’na göre kırmızı ve beyaz et, balık, yumurta, peynir gibi hayvansal proteinlere, koyu yeşil yapraklı sebzelere ve kurubaklagillere beslenmede yer açılmalı.
Sporcu ergenler için ek öneriler
Fiziksel olarak aktif ve spor yapan ergenlerin besin ögesi ihtiyaçlarını karşılamanın da önemli olduğunu belirten İspiroğlu, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Özellikle sporcu ergenlerin sıvı ihtiyaçlarını karşılamak, terle kaybedilen vitamin ve mineralleri yerine koymak, günlük enerji ihtiyaçlarını olabildiğince doğal beslenerek karşılamak özellikle bu dönemde mental ve fiziksel gelişim için elzemdir.” Daha küçük yaş grubundaki takviye kullanımına dair uyarılar için çocuklarda vitamin eksikliği yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ergenlikte en sık hangi besin eksiklikleri görülür?
Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit İspiroğlu’na göre D vitamini, demir, B12 vitamini ve folik asit eksiklikleri ergenlerde sık görülüyor.
Demir eksikliği ergenlerde hangi belirtilere yol açar?
Yorgunluk, halsizlik, iştahta azalma ve öğrenme güçlüğü görülebilir.
Pekmez iyi bir demir kaynağı mı?
Pekmez toplumda zengin demir kaynağı olarak bilinse de içindeki demirin emilebilirliği kırmızı et gibi hayvansal kaynaklara göre daha düşük.
Ergenler D vitaminini nereden alabilir?
Yağlı balıklar ve yumurta iyi kaynaklar arasında; ancak uzmana göre kilit nokta güneş ışığından yeterince yararlanmak.
