Çocuklarda vitamin eksikliği, okulların açılması ve sonbaharla birlikte artan enfeksiyonlar nedeniyle ailelerin yeniden gündeminde. Ani hava değişimleri, kapalı ve kalabalık ortamlarda geçirilen zamanın artmasıyla birleşince “Bağışıklığı güçlü olsun, hangi vitamini vereyim?” sorusu sıkça soruluyor. Uzmanlar ise takviyelerin gelişigüzel değil, hekim önerisiyle ve doğru dozda kullanılması gerektiği konusunda uyarıyor.
Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Miraç Ergen, ülkemizde yapılan çalışmalara göre çocuklarda vitamin eksikliğinin yaygın olduğunu belirterek şunları söylüyor: “Vitamin eksikliği sadece büyümeyi olumsuz etkilemekle kalmayıp dikkat ve konsantrasyon bozukluğuna yol açarak okul başarısını da düşürüyor. Ancak gelişigüzel şekilde internetten veya çevreden duyulan takviyeleri kullanmak başta karaciğer olmak üzere sağlığa ciddi zararlar verebilir. Bu nedenle önce çocuk hekimine başvurmak, kan tetkikiyle eksiklikleri belirleyip ona yönelik tedavi uygulamak gerekir.”
Dr. Ergen, çocuklarda vitamin ve mineral eksikliğine karşı 4 etkili önlemi şöyle sıralıyor.
1. Tabaktaki besinleri çeşitlendirin
D vitamini dışında çocukların ihtiyaç duyduğu vitaminlerin ve birçok mineralin önemli bölümü, yeterli ve çeşitli beslenmeyle doğal gıdalardan alınabiliyor. Yumurta, et, tavuk, balık, süt ve süt ürünleri, kuru baklagiller, sebze, meyve ve yaşa uygun kuruyemişlerin sofrada düzenli olarak bulunması önem taşıyor.
- Sebze ve meyveler: C vitamini ve folat
- Yumurta ve hayvansal ürünler: B grubu vitaminleri ve B12
- Kırmızı et: Demir
2. Çocuklarda vitamin eksikliği için D vitamini değerlerini kontrol ettirin
Dr. Ergen, ülkemizde çocukların neredeyse yarısında D vitamini eksikliği görüldüğünü, riskin özellikle ergenlik döneminde arttığını belirtiyor: “D vitaminini sadece besinlerden edinmek zordur. Bu nedenle bebeklik ve çocukluk döneminde çocuk hekiminin önerisiyle D vitamini kullanılmalıdır. Rastgele ‘kış geldi, yüksek doz D vitamini başlayalım’ yaklaşımı doğru değildir. Gereğinden fazla D vitamini sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.”
Sağlık Bakanlığı da bebeklik ve çocukluk döneminde D vitamini kullanımına ilişkin esasları D Vitamini Uygulama Rehberi‘nde ayrıntılı olarak paylaşıyor.
3. Demir yapıcı besinler yedirin
Çocukluk çağında en sık karşılaşılan sorunlardan biri olan demir eksikliği, beynin normal çalışması için de önemli. Eksiklikte halsizlik, solukluk, çabuk yorulma ve iştahsızlığın yanı sıra dikkat, konsantrasyon ve öğrenme performansında sorunlar görülebiliyor.
Dr. Ergen, “Kırmızı et, yumurta ve kuru baklagillerin düzenli tüketilmesi; demir içeren öğünlerin C vitamininden zengin sebze ve meyvelerle birlikte verilmesi yararlıdır. Çocukta şüpheli belirtiler varsa yalnızca ‘kansız mı?’ diye bakmak yerine çocuk doktorunun gerekli görmesi halinde hemogramla birlikte ferritin gibi demir depolarını değerlendiren testlere de başvurulabilir” diyor. Belirtilerin ayrıntısını çocuklarda demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz.
4. Haftada 2 gün balık tüketmesine özen gösterin
Çocukların haftanın iki günü düzenli balık tüketmesinin çok önemli olduğunu vurgulayan Dr. Ergen şöyle devam ediyor: “Balık yalnızca omega-3 değil; kaliteli protein, D vitamini, iyot, demir, çinko ve başka birçok besin öğesini birlikte sağlayarak beyin ve göz gelişiminin yanı sıra bağışıklık sistemini güçlendirir. Çocukların yaşlarına uygun porsiyonlarla haftada yaklaşık iki kez düşük cıvalı balık tüketmesi önemlidir. Somon, sardalya, hamsi ve benzeri uygun seçenekler bu açıdan değerlidir. Çocuk düzenli olarak balık yiyebiliyorsa öncelik besinin kendisi olmalıdır. Balık hiç tüketilemiyorsa veya özel bir gereksinim söz konusuysa balık yağı desteği çocuk doktoruyla birlikte değerlendirilebilir.”
Hastalık dönemlerinde beslenmeye dair öneriler için çocuklarda grip ve beslenme kuralları yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda vitamin eksikliği okul başarısını etkiler mi?
Dr. Miraç Ergen’e göre vitamin eksikliği büyümeyi olumsuz etkilemenin yanı sıra dikkat ve konsantrasyon bozukluğuna yol açarak okul başarısını da düşürebiliyor.
Çocuğa kendi kararımızla vitamin takviyesi verebilir miyiz?
Uzman, internetten ya da çevreden duyulan takviyelerin gelişigüzel kullanılmasının başta karaciğer olmak üzere sağlığa zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Önce çocuk hekimine başvurup kan tetkikiyle eksikliklerin belirlenmesi gerekiyor.
Kış gelince yüksek doz D vitamini başlamak doğru mu?
Hayır. Dr. Ergen, D vitamininin hekim önerisiyle kullanılması gerektiğini, gereğinden fazla D vitamininin sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor.
Çocuklar haftada kaç kez balık yemeli?
Yaşa uygun porsiyonlarla haftada yaklaşık iki kez, somon, sardalya ve hamsi gibi düşük cıvalı balıklar öneriliyor.
