Doğru ayakkabı seçimi, yalnızca konfor değil kas-iskelet sistemi sağlığı açısından da önem taşıyor. Farkında olmadan yapılan hatalı ayakkabı tercihleri, günlük koşuşturmayla birleştiğinde uzun vadede ayak sağlığını olumsuz etkileyerek şekil bozukluklarına ve hareket kısıtlılıklarına yol açabiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Semih Akı, ayakkabının materyali, topuk yüksekliği, ayağı kavrayışı ve parmak genişliğinin doğrudan sağlığı etkilediğini söylüyor.
Yanlış ayakkabı hangi sorunlara yol açıyor?
Prof. Dr. Akı, özellikle uzun süre ayakta kalan kişilerde yanlış ayakkabıyla geçirilen yılların ciddi sorunlara neden olabildiğini vurguluyor: “Özellikle uzun süre ayakta kalan kişilerde, yanlış ayakkabı seçimiyle geçirilen yıllar sonucunda; topuk dikeni, başparmak çıkıntısı, taban çökmesi, nasır, tendon ve eklem hasarları gibi rahatsızlıklar sıkça görülüyor.”
Ayakkabı seçiminin estetik değil sağlık odaklı bir karar olması gerektiğini belirten Akı, şöyle devam ediyor: “Ayaklar, tüm vücudun yükünü taşıyan temel yapıdır. Yanlış ayakkabı seçimi yalnızca ayak ağrılarına değil; diz, kalça ve bel bölgesinde duruş bozukluklarına da yol açabilir. Ayağın doğal yapısını destekleyen ve anatomik dengeyi koruyan ayakkabılar hem günlük yaşam konforu hem de uzun vadeli ortopedik sağlık açısından büyük önem taşır.” Yanlış ayakkabının yol açabileceği bir başka sorunu stres kırığı yazımızda ele almıştık.
Doğru ayakkabı seçimi için 7 püf nokta
1. Topuk yüksekliği 3-4 santimetre olmalı
Ayağın doğal pozisyonunu koruyabilmesi için ne çok yüksek topuklu ne de tamamen düz tabanlı ayakkabılar tercih edilmeli. Prof. Dr. Akı’ya göre 3-4 santimetrelik topuk yüksekliği, vücut ağırlığının dengeli dağılması açısından en ideal seviye.
2. Ön kısmı esnek ve yumuşak olmalı
Ayakkabının burun bölümü parmakları sıkıştırmamalı, esnek yapısıyla ayağın doğal hareketine izin vermeli. Bu özellik kan dolaşımını destekliyor, nasır ve şekil bozukluğu riskini azaltıyor.
3. Topuk kısmı sağlam olmalı
Ayakkabının arka bölümü ayağı tam kavramalı ve yeterince sert bir materyalden üretilmiş olmalı. Bu yapı topuğu sabitliyor, ayak bileğinin gereksiz hareketini engelliyor ve burkulma riskini azaltıyor.
4. Ayak formuna uygun kalıp seçilmeli
Ayakkabı kişinin anatomik yapısına uyum sağlamalı ve parmakların rahatça hareket edebileceği genişlikte olmalı. Dar kalıplı modeller uzun vadede kemik ve eklem yapısında kalıcı bozulmalara yol açabiliyor.
5. Nefes alabilen malzemeler tercih edilmeli
Deri ya da kumaş gibi hava geçirgenliği yüksek materyaller ayağın terlemesini önlüyor ve cilt sağlığını koruyor. Plastik veya sert sentetik malzemeler ise hava akışını engelleyerek mantar ve tahriş riskini artırıyor.
6. Her aktiviteye uygun ayakkabı kullanılmalı
Uzun yürüyüşler, spor aktiviteleri ya da iş ortamı gibi farklı koşullar için destekleyici ve fonksiyonel ayakkabılar seçilmeli. Akı’ya göre tek tip ayakkabıyla her ortamda bulunmak ayak sağlığını olumsuz etkiliyor.
7. Ayak bileği iyi desteklenmeli
Bileği saran ve destekleyen ayakkabılar tercih edilmeli. İnce topuklu ya da babet tarzı düz ayakkabılardan bilek desteği sağlamadıkları için olabildiğince uzak durulmalı.
Sık sorulan sorular
Sağlıklı ayakkabının topuk yüksekliği kaç santimetre olmalı?
Prof. Dr. Semih Akı’ya göre 3-4 santimetrelik topuk yüksekliği vücut ağırlığının dengeli dağılması için en ideal seviye.
Düz taban ayakkabılar sağlıklı mı?
Tamamen düz tabanlı ve babet tarzı ayakkabılar bilek desteği sağlamadıkları için önerilmiyor.
Yanlış ayakkabı hangi sorunlara yol açar?
Topuk dikeni, başparmak çıkıntısı, taban çökmesi, nasır, tendon ve eklem hasarları ile diz, kalça ve bel bölgesinde duruş bozuklukları görülebiliyor.
Doğru ayakkabı seçimi için hangi malzeme tercih edilmeli?
Deri veya kumaş gibi hava geçirgenliği yüksek malzemeler terlemeyi önlediği için tercih edilmeli.