Deprem bölgesinde uydularla hasar tespiti: 1652 tarihi eser zarar gördü!

Çin, Almanya ve İtalya uydularının kullanıma açtığı yüksek çözünürlüklü görüntüler üzerine çalışan gönüllü ekip, depremden etkilenen 11 ildeki 1652 kültür varlığındaki tahribatı kayıt altına alıyor.

deprem tarihi eser

Çin, Almanya ve İtalya’nın uzay ajansları deprem bölgesinin görüntülerini ücretsiz olarak kullanıma açtı. Deprem sonrası 11 il ve Sivas’ın Gürün ilçesindeki kültürel varlıklarda oluşan hasarın tespiti için Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ile Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü’nden Doç. Dr. Nusret Demir‘in çabalarıyla gönüllü bir ekip kurularak yeni bir proje başlatıldı.

Uydu görüntülerinin tek tek incelendiği projede yer alan gönüllüler, yüksek çözünürlüklü uydu verileri ile kaymalar ve sahadan fotoğrafları karşılaştırarak arkeolojik alan ve kültürel varlıklarda ortaya çıkan hasarın boyutunu tespit etti.


Uydularla üç boyutlu hasar tespiti

arkeoloji uydu

Deprem sırası ve sonrasında Türkiye’nin üzerinden geçen Çin, Alman ve İtalyan uydularının yüksek çözünürlüklü fotoğrafları ücretsiz olarak kullanıma açtığını söyleyen Nusret Demir, “Bu çalışmada uzaktan algılama yöntemlerini kullanıyoruz. Uzayda çeşitli ülkelere ait radar uyduları var. Bu uydular her tür hava koşullarında çalışabiliyor. Bulutlardan geçebilen radar sinyalleriyle çalışan bu uydulardan iki tür görüntü sağlayabiliyoruz. Birincisi depremin şiddetine ilişkin görüntüler, ikinci de faz ölçümü yapabileceğimiz veriler. Şiddet verilerinden yapıların yıkılıp yıkılmadığına bakıyoruz. Fazdan ise üç boyutlu yapısal değişim hakkında bilgi sahibi oluyoruz. Depremden önce ve sonra alınmış bilgileri karşılaştırıyoruz” diye konuştu.

Bir fotoğraf 7 bin Euro

Çin Ulusal Uzay İdaresi ile Avrupa Uzay Ajansı’na bağlı Alman Uzay Ajansı ve İtalyan Uzay Ajansı’nın uydu görüntülerini kendilerine yolladığını açıklayan Demir, “Bu görüntülerle İskenderun sahilinde çökmeler olduğunu tespit ettik. Tek tek binalara kadar inebileceğimiz bir metre çözünürlükteki ama değişimi milimetre ölçeğinde görebileceğimiz bu X-band Radar verileri normalde çok pahalı. 2014 yılında bir tane görüntü için 7 bin euro ödemiştik. Afet dolayısıyla bu görüntüler bizimle ücretsiz paylaşılıyor” dedi.

titus sütunları

Uydu görüntüleri ulaştı

Dijital arkeoloji konusunda da çalıştığını ve Arkeolog Çiler Çilingiroğlu ile birlikte kültürel mirasta hasar tespiti için harekete geçtiklerini aktaran Nusret Demir, “Aynı zamanda Uluslararası Fotogrametri Birliği’nin radar çalışmalarıyla ilgili grubunun eş başkanıyım. Bu uluslararası temsil görevim nedeniyle Çin bütün verilerini bana teslim etti. Bunlar radar ve optik görüntüleri.


gaziantep kalesi

Avrupa Uzay Ajansı üzerinde Alman Uzay Ajansı’ndan 40 ayrı görüntü gelecek. İtalyan Uzay Ajansı’nın verileri de ulaştı. Bu faz farklılığından kültürel mirasın zeminindeki hareketliliği ve yıkım olmayan binalarda da hasarı görebileceğiz. Bu kadar kültürel mirası sahada teker teker inceleyerek bir anda, hızlı bir şekilde ölçemeyiz. Uydu görüntüleri bu tespiti hızlıca yapma olanağı sağlıyor” ifadelerini kullandı.

Kültürel varlıklar raporu

Deprem bölgesindeki toplam 1652 kültür varlığının koordinat verilerini gönüllülerin çabasıyla derlediklerini aktaran Çiler Çilingiroğlu ise şunları söyledi:

“Kültürel varlıkları ve arkeolojik alanları Yapay Açıklıklı Radar İnterferometrisi (InSAR) analizine tabi tutuyor, yeryüzünde oluşan deformasyon bilgileriyle birlikte işleyebiliyoruz. Böylece kültürel ve tarihi varlıklarımızın güncel durumunu kayıt altına alırken, ileriye dönük olarak hasar riski olan, öncelikli korunması gerekli veya acilen onarılması gereken varlıklara ilişkin bir rapor hazırlama imkanımız da olacak. Aynı zamanda sahadan gelen teyitli hasar verilerini haritalara entegre etmeye başladık. Böylece uzaktan algılama ve saha verileri birbiriyle karşılaştırılabilecek.”

Sahadan veriler geliyor

Uydulardan gelen yüksek çözünürlüklü görüntülerle, arkeolojik alan ve kültürel varlıkların eski koordinatlarını eşleştirerek oluşan hasarın boyutunu kayda geçirdikten sonra raporlama aşamasına geldiklerini belirten Çilingiroğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:


“Bu çalışmayı mümkün kılan çoğu öğrencilerden oluşan gönüllülerin kayıtsız şartsız desteği ve uluslararası kuruluşların uydu verilerini CC BY-NC lisansıyla kamunun kullanımına ücretsiz açmış olmasıdır. Sonuçları açık erişim olarak openstreetmap.org adresinden paylaşarak kamuya ve bilim dünyasına koşulsuz şartsız bilgi akışı sağlama çabasındayız. Bu arada sahadan gelecek tüm bilgileri elimizden geldiğince düzenliyoruz. Bu altyapı sayesinde kültürel varlıkların ve tarihi eserlerin ne kadar risk altında olduklarını, hem bugün, hem de geleceğe yönelik neler yapılması gerektiğini öğrenebiliriz. Hangileri öncelikli korunmalı, hangileri nasıl restore edilmeli? Hazırlayacağımız rapor bu sorulara yanıt verecek. Kamu kurumları ve bilim insanlarının kullanabileceği bu raporla ileriye dönük öngörülerde bulunabilecek.”

Depremde hasar gören tarihi yapılar


İndigo Dergisi Haber Merkezi | İndigo Dergisi, 18 yıldır yayın hayatında olan bağımsız bir medya kuruluşudur. İlkelerinden ödün vermeden tarafsız yayıncılık anlayışı ile çalışmaktadır. 2005 yılında kurulan İndigo Dergisi, indigodergisi.com web sitesi üzerinden tamamen dijital ortamda günlük yayın yapmaktadır. Aynı zamanda Türkiye’nin ilk internet haber dergisi olmakla birlikte, tüm yayın kadrosu ve okurlarıyla birlikte sürekli gelişmektedir. İndigo Dergisi’nin amacı; gidişatı ve tabuları sorgulayarak, kamuoyu oluşturarak farkındalık yaratmaktır. Vizyonu; okuyucularında sosyal sorumluluk bilinci geliştirerek toplumun olumlu yönde değişimine katkıda bulunmaktır. Temel değerleri; dürüst, sağduyulu, barışçıl ve sosyal sorumluluklarının bilincinde olmaktır. İndigo Dergisi, Türkiye’nin saygın İnternet yayınlarından biri olarak; iletişim özgürlüğünü halkın gerçekleri öğrenme hakkı olarak kabul etmekte; Basın Meslek İlkeleri ve Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’ne uymayı taahhüt eder. İlaveten İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ni benimsemekte ve yayın içeriğinde de bu bildiriyi göz önünde bulundurmaktadır. Buradan hareketle herkesin ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diğer herhangi bir milli veya içtimai menşe, servet, doğuş veya herhangi diğer bir fark gözetilmeksizin eşitliğine ve özgürlüğüne inanmaktadır. İndigo Dergisi, Türkiye Cumhuriyeti çıkarlarına ters düşen; milli haysiyetimizi ve değerlerimizi karalayan, küçümseyen ya da bunlara zarar verebilecek nitelikte hiçbir yazıya yer vermez. İlkelerinden ödün vermeyen şeffaf yayıncılık anlayışını desteklemektedir. Herhangi bir çıkar grubu, örgüt, ideoloji, politik veya dini; hiçbir oluşumun parçası değildir. Köşe yazarlarımızın yazdıkları fikirler, kendi özgür düşünceleridir; İndigo Dergisi yayın politikası dahilinde değerlendirilir ve yayın ilkeleri ile çelişmediği müddetçe, düşünce ve ifade özgürlüğünü teşvik ederek yayına alınır. İndigo Dergisi, sunduğu tüm bilgilerin doğruluğunu teyit ve kontrol eder; bu bilgilerin geçerliliğine son derece önem verir.