Erişkin aşılama Türkiye’de çocukluk aşılamasının gerisinde kalıyor; bunda yan etkilere yönelik önyargıların da payı var. Acıbadem Fulya Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hülya Kuşoğlu’na göre çocukluğun devamı olarak düzenli yapılacak aşılarla birçok önemli hastalık önlenebiliyor ve sağlıklı yaş almak mümkün oluyor.
Kuşoğlu, yaşla ve kronik hastalıklarla bağışıklığın zayıfladığını, bu nedenle erişkinlerin özellikle ileri yaşta enfeksiyonları daha ağır geçirdiğini vurguluyor. Önerdiği aşılar şöyle:
Erişkin aşılamada ilk sıra: Grip aşısı
Grip akciğer ve kalp sorunlarına yol açabiliyor. Kuşoğlu, “Gripten korunmanın bilinen en etkin yolu aşıdır. Özellikle 65 yaş üstü, hamileler, kronik hastalığı olanlar, 5 yaş altı çocuklar ve sağlık çalışanları gibi yüksek risk gruplarına mutlaka yaptırılması gereken grip aşısı, hastane yatışı ve ölüm riskini azaltmaktadır” diyor. Zamanlaması için grip aşısı ne zaman yaptırılmalı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Erişkin aşılamada zatürre ve RSV aşıları
Pnömokok, zatürre, menenjit ve sinüzitin en sık bakteriyel etkeni. Kuşoğlu’na göre Türkiye’de kullanıma giren 20 valanlı konjuge aşının tek dozu, güncel bilgilere göre ömür boyu koruma sağlıyor; daha önce hiç aşı olmamış kişilere tek doz yeterli. Solunum yollarını etkileyen RSV’ye karşı 60 yaş üstünde aşı uygulanıyor; adjuvansız tipi hekim önerisiyle gebelikte de yapılabiliyor ve yenidoğanı ilk altı ayında anneden geçen antikorlarla koruyor.
Tetanoz-difteri aşısı
Çocuklukta yapılan aşının koruması yıllar içinde azaldığı için sağlıklı erişkinlerin her 10 yılda bir tekrarlaması gerekiyor; gebelikte 27-36. haftalar arasında yapılan aşı yenidoğan tetanozunu önlüyor. Kuşoğlu, “Tetanoz bakterisi doğada çok yaygın olduğundan gül dikeni batması gibi basit bir yaralanmayla dahi enfeksiyon gelişebilir” diyor.
Hepatit A ve B aşıları
Hepatit aşılarının çocukluk takvimine girmesiyle hastalıklar azaldı; ancak Kuşoğlu’na göre 1998’den önce doğanlar aşısız olabileceği için erişkinlikte aşılanmalı. Hepatit B aşısı 6 ayda 3, Hepatit A aşısı 6 ayda 2 doz uygulanıyor. Hepatit B aşısı siroz ve karaciğer kanserine karşı da koruyor.
Zona aşısı
Türkiye’de canlı olmayan zona aşısı 2024’ten beri uygulanıyor. Zona, sulu döküntüler ve haftalarca, hatta aylarca süren şiddetli ağrılara yol açabiliyor; görme ve işitme kaybına neden olabiliyor. Aşı 6 ay içinde iki doz olarak, 50 yaş üstündekilere ve bağışıklığı zayıf ya da kronik hastalığı olan daha genç kişilere yapılabiliyor.
HPV aşısı ve erişkin aşılama
Kuşoğlu’na göre insanların büyük çoğunluğu hayatının bir döneminde HPV ile karşılaşıyor; virüs genital siğil, rahim ağzı, vajinal, vulvar, anal ve baş-boyun kanserlerine yol açabiliyor. Artık 9 HPV tipini içeren aşı uygulanıyor; tercihen cinsel aktivite başlamadan tamamlanması isteniyor, sonrasında da yapılabiliyor. Kuşoğlu, “Altı ay içinde 3 doz uygulanan bu aşı, rahim ağzı kanserini önlemesi açısından kanseri engelleyen iki aşıdan biridir” diyor. Mevsimsel enfeksiyonlardan korunma için influenzadan korunma için 7 önlem yazımızı da okuyabilirsiniz.
Erişkin aşılama hakkında sık sorulan sorular
Yetişkinler hangi aşıları yaptırmalı?
Dr. Öğr. Üyesi Hülya Kuşoğlu’na göre grip, zatürre ve RSV, tetanoz-difteri, hepatit A ve B, zona ve HPV aşıları erişkinler için öne çıkıyor.
Tetanoz aşısı ne sıklıkla yapılmalı?
Sağlıklı erişkinlerde her 10 yılda bir; gebelikte 27-36. haftalar arasında.
Zatürre aşısı kaç kez yapılır?
20 valanlı konjuge aşı, daha önce aşılanmamış kişilere tek doz olarak uygulanıyor.
Görüş: Dr. Öğr. Üyesi Hülya Kuşoğlu, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı, Acıbadem Fulya Hastanesi
Kaynaklar
