29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde 29 Ekim 1923’te ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti’nin 103. yaşını kutladığı gün. TBMM’de 158 milletvekilinin oy birliğiyle kabul edilen “Türkiye devletinin hükümet şekli cumhuriyettir” hükmünün yıl dönümünde yurdun dört bir yanında törenler, geçitler, fener alayları ve ücretsiz konserler düzenleniyor. Ankara’da devlet erkanı güne Anıtkabir’de başlarken başkent akşam saatlerinde Türk Devletleri Teşkilatı liderlerini ağırlayacak. İstanbul’da Vatan Caddesi’ndeki resmi geçit töreniyle açılan gün, Yenikapı’dan Bağdat Caddesi’ne uzanan kutlamalarla gece geç saatlere kadar sürecek. Google da Cumhuriyet’in 103. yılı için ana sayfa logosunu değiştirdi.
Cumhuriyet nasıl ilan edildi? 29 Ekim 1923’ün tarihçesi
Kurtuluş Savaşı’nın kazanılması ve 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması’nın ardından yeni Türk devletinin yönetim biçimine adını koymak gündemin ilk sırasına yerleşti. 13 Ekim 1923’te Ankara hükümet merkezi oldu. O güne kadar devlet başkanlığı görevini TBMM Başkanı sıfatıyla Mustafa Kemal Paşa yürütüyordu. 27 Ekim’de İcra Vekilleri Heyeti’nin istifa etmesi ve Meclis’in güvenini alacak yeni bir kabinenin kurulamaması, rejim meselesini acil hale getirdi.
Mustafa Kemal Paşa 28 Ekim akşamı Çankaya Köşkü’nde, aralarında İsmet Paşa, Fethi Bey ve Kazım Paşa’nın da bulunduğu çalışma arkadaşlarıyla yemekte bir araya geldi. Nutuk’ta anlattığına göre sofradakilere ertesi gün Cumhuriyet’i ilan edeceklerini söyledi ve “Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz” kararı o gece uygulamaya kondu. Aynı gece İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası’nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısı hazırlandı.
Tasarı “Türkiye devletinin hükümet şekli cumhuriyettir” hükmünü taşıyordu. 29 Ekim 1923’te TBMM’deki görüşmelerin ardından saat 20.30’da yapılan oylamada tasarı, oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla kabul edildi ve salon “Yaşasın Cumhuriyet” sesleriyle inledi. Ardından yapılan gizli oylamada Gazi Mustafa Kemal Paşa yine 158 oyla Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Kürsüde yaptığı konuşmayı “Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır” sözleriyle bitirdi. İlk hükümeti kurma görevi İsmet Paşa’ya (İnönü) verildi, Fethi Bey (Okyar) ise Meclis Başkanlığı’na seçildi.
Halk, Cumhuriyet’in ilanını 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim boyunca kutladı. 26 Ekim 1924’te yayımlanan kararnameyle ilk yıl dönümünün 101 pare top atışı ve etkinliklerle kutlanmasına karar verildi. 29 Ekim’in resmi bayram olması ise 19 Nisan 1925’te TBMM’de kabul edilen kanunla gerçekleşti. O tarihten bu yana gün, yurt içinde ve yurt dışı temsilciliklerde milli bayram olarak kutlanıyor.
Cumhuriyet’in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk
Cumhuriyet’in ilanından sonra hız kesmeyen devrimler, yeni devletin yüzünü çağdaş dünyaya çevirdi. 3 Mart 1924’te halifelik kaldırıldı ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim tek çatı altında toplandı. 1926’da Türk Medeni Kanunu kabul edildi, 1 Kasım 1928’de Latin harflerine dayanan yeni Türk alfabesine geçildi. Kadınlar 1930’da yerel seçimlerde, 5 Aralık 1934’te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı. Soyadı Kanunu’nun ardından TBMM, 24 Kasım 1934’te Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadını verdi.
Atatürk, 1927’de okuduğu Nutuk’u, Cumhuriyet’i emanet ettiği gençliğe seslendiği Gençliğe Hitabe ile tamamladı: “Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.”
Cumhuriyet’in 10. yılında, 29 Ekim 1933’te Ankara’da okuduğu Onuncu Yıl Nutku ise bugün halen her 29 Ekim’de dinlenen konuşmaların başında geliyor. 1923, 1927, 1931 ve 1935’te dört kez cumhurbaşkanı seçilen Atatürk, 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda hayatını kaybetti. Naaşı 10 Kasım 1953’te Ankara’daki Anıtkabir’e nakledildi; devlet erkanı her 29 Ekim’de güne burada, onun huzurunda başlıyor.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın anlam ve önemi
Cumhuriyetin ilanı, egemenliğin bir hanedandan alınıp millete devredildiği yeni bir devlet düzeninin resmi adıydı. 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışıyla temeli atılan “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi, 29 Ekim 1923’te devletin rejimine de yansıdı. Sonraki yıllarda hayata geçirilen hukuk, eğitim ve harf devrimleri bu temel üzerinde yükseldi. Cumhuriyet Bayramı, Türkiye’nin yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de resmi tatil olarak kutlanıyor.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda Ankara: Anıtkabir, Beştepe ve TDT Zirvesi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bayram programı her yıl olduğu gibi Anıtkabir ziyaretiyle başlıyor. Devlet erkanıyla birlikte Atatürk’ün huzuruna çıkacak olan Erdoğan, buradaki törenin ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ne geçerek tebrikleri kabul edecek. Günün devamında Beştepe Millet Ormanı’nın açılışı yapılacak; açılış töreninde atlı dans gösterisi sunulacak.
Bu yılki kutlamaları öncekilerden ayıran gelişme, bayramla aynı güne denk gelen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi. 29-30 Ekim’de Ankara’da toplanan zirvenin teması “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” olarak belirlendi. Türkiye, zirveyle birlikte teşkilatın dönem başkanlığını da devralacak.
Erdoğan akşam saatlerinde TDT üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları onuruna Külliye’de resmi bir yemek verecek. Salon girişinde tarihteki 16 Türk devletini temsil eden askerler ve bayraklar yer alacak, davetlileri Milli Savunma Bakanlığı Mehteran Birliği karşılayacak. Gecenin programında Türk Dünyası Müzik Topluluğu ile Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın konseri, TÜRKSOY dans gösterisi, Kıraç ve Kazak şarkıcı Dimash Qudaibergen’in performansları bulunuyor.
Ankara Büyükşehir Belediyesi kutlamaları Zafer Meydanı’nda düzenliyor. İlçe belediyeleri de gün boyunca çelenk törenleri, konserler ve açılışlar yapacak. Çankaya’da saat 10.00’da Çayyolu Atapark’ta çelenk sunma töreni var; Etimesgut Belediyesi ise bayram kapsamında Gaziler Parkı Kent Lokantası’nı açacak.
İstanbul’da 29 Ekim: Vatan Caddesi’nden Bağdat Caddesi’ne
İstanbul’daki resmi geçit töreni Fatih’teki Vatan Caddesi’nde yapılıyor. İstanbul Valiliğinin kararıyla Adnan Menderes Bulvarı (Vatan Caddesi) sabah 05.45’ten itibaren iki yönde araç trafiğine kapatıldı; yol, tören programı tamamlanana kadar kapalı kalacak.
Akşamın en kalabalık buluşma noktalarından biri Yenikapı olacak. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Yenikapı Etkinlik Alanı’ndaki ücretsiz kutlamasında kapılar saat 18.00’de açılacak. Mert Demir, Simge ve Arem & Arman sahne alacak, İBB Gençlik Halk Dansları Topluluğu da gösteri sunacak.
Anadolu Yakası’nda gözler yine Kadıköy’de. İlçede gün, saat 10.00’da Feneryolu’ndaki resmi geçit töreniyle başlıyor. Geleneksel Büyük Cumhuriyet Yürüyüşü ise saat 19.00’da Bağdat Caddesi Suadiye Işıklar’dan başlayıp Göztepe Işıklar’da sona erecek; yürüyüşü baştan sona takip edemeyenler için cadde boyunca ekranlar kurulacak. Bakırköy’de de saat 19.00’da fener alayı düzenlenecek.
İlçe belediyelerinin ücretsiz Cumhuriyet konserleri şöyle sıralanıyor:
- Yenikapı: Mert Demir, Simge, Arem & Arman (kapılar 18.00)
- Tuzla: Edis, Sahil Meydanı, 20.30
- Pendik: Murat Dalkılıç, Sahil Alanı, 20.00
- Bakırköy: Melek Mosso, Cumhuriyet Meydanı, 20.30
- Maltepe: Adamlar, Cumhuriyet Meydanı, 20.00
- Ataşehir: Sinan Akçıl, Cumhuriyet Meydanı, 21.00
- Çekmeköy: Fatma Turgut, Taşdelen Eski Lunapark Alanı, 21.00
- Bayrampaşa: Ekin Uzunlar, Adapark Amfi Tiyatro, 20.30
- Avcılar: Mary Jane, Havuz Meydanı, 21.00
- Bahçelievler: Mela Bedel, 20.00
- Şile: Tuğba Yurt, Atatürk Meydanı, 21.30
- Adalar: Koliva, Büyükada Çınar Meydanı, 20.00
- Sancaktepe: Zülfü Livaneli eserlerinden oluşan konser, Meydan Park, 20.00
Konser saatlerinde son dakika değişiklikleri olabileceği için gitmeden önce belediyelerin duyurularına bakmakta yarar var.
Bayram tatilini Cumhuriyet tarihine tanıklık eden mekanları gezerek geçirmek isteyenler, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramında ziyaret edilebilecek tarihi yerler listemize de göz atabilir.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda toplu taşıma ücretsiz mi?
23 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı beş raylı sistem hattı bugün gün boyunca ücretsiz. İstanbul’da Marmaray, Sirkeci-Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı ve Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Halkalı Metro Hattı, Ankara’da Başkentray, İzmir’de ise İZBAN bu kapsamda.
İstanbul’da belediyeye bağlı ulaşım da ücretsiz. İETT’nin duyurusuna göre İETT otobüsleri ve metrobüsün yanı sıra Metro İstanbul hatları ve Şehir Hatları vapurlarında kişiselleştirilmiş İstanbulkart ile ücret ödemeden seyahat edilebiliyor. Ankara’da belediye toplu taşıması ücretsiz, İzmir’de belediyeye bağlı araçlarda ise sembolik 1 kuruş uygulanıyor. Ücretsiz ulaşım yalnızca 29 Ekim günü için geçerli. Vatan Caddesi çevresinde güzergahı değiştirilen otobüs hatlarının tören bitene kadar alternatif yollardan çalışacağını da hatırlatalım.
İzmir ve diğer illerde kutlama programları
81 ilde valilikler ve kaymakamlıklar tebrikat törenleri ve kutlama programları düzenliyor. İzmir Valiliğinin açıkladığı programa göre Vali Dr. Süleyman Elban, saat 10.00’da Hükümet Konağı’nda tebrikleri kabul edecek. Cumhuriyet Meydanı’ndaki kutlama ve geçit töreni 10.25’te protokolün alana gelmesiyle başlayacak. Vali Elban, Ege Ordusu ve Garnizon Komutanı Korgeneral Zorlu Topaloğlu ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay tören aracıyla halkın bayramını kutlayacak. Ardından İstiklal Marşı eşliğinde bayrak göndere çekilecek ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 29 Ekim mesajı okunacak.
Eskişehir Valiliğinin 103. yıl programında bugün için “103 Yıl Önce Bugün: Cumhuriyetimizin İlanı” başlıklı bir konferans da yer alıyor. Nevşehir’de ana kutlama programı saat 10.30’da Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Spor Kompleksi’nde yapılacak. Çeşme’de ise gün, akşam saatlerinde Uğur Mumcu Parkı’ndan Cumhuriyet Meydanı’na uzanan yürüyüşle sona erecek.
Google’dan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’na özel Doodle
Google, Türkiye’deki kullanıcılarını bugün Cumhuriyet’in 103. yılına özel hazırlanan bir Doodle ile karşılıyor. Logoya tıklayanlar, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’na dair bilgi ve haberlerin listelendiği arama sayfasına yönlendiriliyor. Google, Doodle uygulamasıyla dünyanın farklı ülkelerindeki ulusal bayramları, kültürel olayları ve tarihe iz bırakmış isimleri ana sayfa logosuna taşıyor.
Arama devinin Cumhuriyet Bayramı Doodle’ları son yıllarda genellikle Türk bayrağı temalı oldu. 2024’te Cumhuriyet’in 101. yılı için hazırlanan tasarımda, Doodle’a tıklayan kullanıcıların ekranında havai fişekler patlıyordu.
Sık sorulan sorular
2026’da 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın kaçıncı yılı kutlanıyor?
Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi. 2026’da kuruluşun 103. yıl dönümü kutlanıyor.
Cumhuriyet kaç oyla ilan edildi?
Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te saat 20.30’da TBMM’de oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyuyla ilan edildi. Mustafa Kemal Paşa da aynı oturumda 158 oyla ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Atatürk kaç kez cumhurbaşkanı seçildi?
Mustafa Kemal Atatürk 1923, 1927, 1931 ve 1935’te olmak üzere dört kez cumhurbaşkanı seçildi ve 10 Kasım 1938’deki ölümüne kadar bu görevi sürdürdü.
Cumhuriyet Bayramı tatili ne zaman başladı, ne zaman bitiyor?
Tatil 28 Ekim Çarşamba saat 13.00’te başladı ve 29 Ekim Perşembe günü saat 24.00’te sona eriyor.
29 Ekim’de toplu taşıma ücretsiz mi?
Evet. Marmaray, Sirkeci-Kazlıçeşme hattı, Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Halkalı metrosu, Başkentray ve İZBAN gün boyunca herkes için ücretsiz. İstanbul’da İBB’ye bağlı otobüs, metrobüs, metro, tramvay ve vapurlar kişiselleştirilmiş İstanbulkart ile ücretsiz.
Google’ın 29 Ekim Doodle’ına tıklayınca ne oluyor?
Doodle, kullanıcıyı 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı aramasına yönlendiriyor. Açılan sayfada güne dair bilgiler ve güncel haberler listeleniyor.
Kaynaklar
- İzmir Valiliği: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Kutlama Programı (2026)
- Eskişehir Valiliği: Cumhuriyet Bayramı’nın 103. Yıl Kutlama Programı
- Çeşme Kaymakamlığı: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Kutlama Programı 2026
