Menopoz sonrası kanama, adet düzensizlikleri, ilişki sonrası kanama ve geçmeyen karın şişkinliği gibi şikayetler, bir jinekolojik kanser türünün habercisi olabiliyor. Kadın kanserlerinde erken dönemde ortaya çıkan belirtilerin göz ardı edilmesi tanıda gecikmelere yol açabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Salih Taşkın, rahim, rahim ağzı, yumurtalık, tüp, vulva ve vajina kanserlerinde görülen belirtilerin bilinmesinin hastalığın erken evrede yakalanması için önemli olduğunu vurguluyor ve kadınları bedenlerindeki değişiklikleri önemsemeye çağırıyor.
Yumurtalık kanseri sinsi ilerleyebiliyor
Prof. Dr. Taşkın’a göre kadın kanserlerinde belirtiler kanserin türüne ve yerleşimine göre farklılık gösteriyor. Yumurtalık kanseri, erken dönemde kendine özgü belirtiler vermediği için sinsi ilerleyebiliyor. Karında şişkinlik, hazımsızlık, çabuk doyma, karın ya da kasık ağrısı gibi günlük hayatta sık karşılaşılan yakınmalarla karışabiliyor. Bu şikayetlerin yeni başlaması, tekrarlaması ya da giderek artması durumunda tıbbi değerlendirme önem taşıyor. Yumurtalık kanserinin olası işaretleri için yumurtalık kanseri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Rahim kanseri ise en sık görülen jinekolojik kanserler arasında yer alıyor ve çoğunlukla anormal vajinal kanama gibi erken dönemde fark edilebilen bir belirtiyle ortaya çıkıyor.
Jinekolojik kanser belirtileri: İhmal edilen 8 işaret
Taşkın, kadınların bedenlerindeki bazı değişiklikleri günlük hayatın olağan bir parçası olarak görmesinin doktora başvurmayı geciktirebildiğini belirtiyor. Özellikle şu belirtilerin dikkate alınması gerekiyor:
- Menopoz sonrası görülen her türlü vajinal kanama
- Adet dışı kanama, normalden uzun ya da yoğun süren adetler
- Cinsel ilişki sonrasında tekrarlayan kanama
- Geçmeyen karın şişkinliği, çabuk doyma ya da açıklanamayan kilo kaybı
- Yeni başlayan ve devam eden kasık ya da karın ağrısı
- İdrar yapma ya da bağırsak alışkanlıklarında yeni ortaya çıkan değişiklikler
- Genital bölgede geçmeyen kaşıntı, yara ya da renk değişikliği
- Genital bölgede ele gelen kitle ya da şişlik
Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmiyor; ancak yeni ortaya çıktığında, tekrarladığında ya da kalıcı hale geldiğinde hekim değerlendirmesi gerekiyor.
Risk faktörlerini bilmek korunmada önemli
Taşkın’a göre ailede genç yaşta görülen yumurtalık, rahim, meme ya da bağırsak kanseri öyküsü bazı kadınlarda riski artırabiliyor. Obezite, sigara kullanımı ve uzun süreli HPV enfeksiyonu da bazı jinekolojik kanserlerle ilişkilendiriliyor. Bununla birlikte bilinen bir risk faktörü olmayan kadınlarda da kanser gelişebiliyor. Sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak, sigara kullanmamak, HPV aşısı olmak ve yaşa uygun tarama programlarına katılmak riski azaltmaya yardımcı oluyor.
HPV aşısı taramanın yerini tutmuyor
HPV aşısı rahim ağzı kanserinden korunmada önemli bir yöntem ve en yüksek koruyuculuğunu HPV ile karşılaşılmadan önce uygulandığında sağlıyor. Ancak Taşkın, aşının mevcut bir enfeksiyonu tedavi etmediğini ve rahim ağzı kanseri taramalarının yerini almadığını hatırlatıyor. Bu nedenle aşılanmış kadınların da yaşlarına ve sağlık durumlarına uygun tarama programlarına devam etmesi gerekiyor.
Smear testi tüm kadın kanserlerini göstermiyor
Smear ve HPV testleri esas olarak rahim ağzı kanserinin taranmasına yönelik. Taşkın’a göre bu testlerin normal çıkması yumurtalık ya da rahim kanserinin olmadığını göstermiyor. Ağrı olmaması da riski ortadan kaldırmıyor; bazı jinekolojik kanserler erken evrede ağrıya yol açmadan ilerleyebiliyor. Bu yüzden tarama sonuçları normal olsa bile yeni ortaya çıkan ya da kalıcı hale gelen belirtilerin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Tedavide doğurganlığın korunması da değerlendiriliyor
Şüpheli belirtiler varlığında önce jinekolojik muayene yapılıyor; gerekirse ultrason, doku örneklemesi ya da biyopsiye başvuruluyor. Tanının ardından hastalığın türü ve evresi, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu dikkate alınarak tedavi planlanıyor. Taşkın’a göre robotik cerrahi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi gibi yöntemler uygun hastalarda seçenekleri genişletiyor. Özellikle genç hastalarda hastalığın türü ve evresi elverişliyse doğurganlığı korumaya yönelik tedaviler de değerlendirilebiliyor.
Taşkın, korku ya da ihmal nedeniyle tıbbi değerlendirmenin ertelenmesinin erken tanı fırsatını kaçırmaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. HPV aşısı, yaşa uygun taramalar ve vücuttaki değişikliklerin zamanında değerlendirilmesi kadın sağlığının korunmasında temel adımlar arasında.
Sık sorulan sorular
Jinekolojik kanser türleri nelerdir?
Rahim, rahim ağzı, yumurtalık, tüp, vulva ve vajina kanserleri jinekolojik kanserler arasında yer alıyor.
Menopoz sonrası kanama tehlikeli mi?
Menopoz sonrası görülen her türlü vajinal kanama hekim tarafından değerlendirilmesi gereken bir uyarı işareti. Her zaman kanser anlamına gelmese de ihmal edilmemeli.
Smear testi normal çıktıysa kanser riski yok mu demektir?
Hayır. Smear ve HPV testleri rahim ağzı kanserini taramaya yönelik; yumurtalık ya da rahim kanserinin olmadığını göstermez.
HPV aşısı olanların taramaya devam etmesi gerekir mi?
Evet. HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmiyor ve taramaların yerini tutmuyor; aşılı kadınlar da yaşa uygun taramalara devam etmeli.
