Menopoz dönemi, kadın yaşamının doğal bir evresi. Ancak “doğal” olması, bu süreçte ortaya çıkan her yakınmanın normal ve zararsız olduğu anlamına gelmiyor. Açıklama yapan Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Jale Dal Ağca, toplumda kadın hastalıkları ve menopoz konusundaki farkındalığın yeterli düzeyde olmadığını belirterek menopozda en sık yapılan 6 hatayı anlattı.
Dr. Ağca, “Kadınların en sık yaptıkları hata, yaşam kalitelerini düşüren şikayetlere yalnızca katlanmak değil, bazı ciddi hastalıkların ilk sinyali olabilecek belirtileri ‘nasıl olsa menopozdandır’ diyerek geçiştirmeleri oluyor. Bu normalleşme algısı, kemik erimesinden kalp-damar hastalıkları ve jinekolojik kanserlere dek pek çok tehlikenin sessizce ilerlemesine zemin hazırlayabiliyor” diyor.
1. “Menopozda olur” diyerek şikayetlere katlanmak
Sıcak basması, gece terlemesi, uyku bozukluğu, konsantrasyon güçlüğü, vajinal kuruluk veya cinsel ilişkide ağrı menopozda sık görülebiliyor. Ancak bir belirtinin sık görülmesi, tedavi edilmeden yaşanması gerektiği anlamına gelmiyor. Özellikle günlük yaşamı, iş performansını, uykuyu veya cinsel yaşamı etkileyen yakınmaların değerlendirilmesi gerekiyor.
Üstelik her şikayeti menopoza bağlamak da doğru değil. Dr. Ağca’ya göre tiroit hastalıklarından anemiye, uyku bozukluklarından metabolik sorunlara kadar farklı nedenler benzer belirtilere yol açabiliyor. “Menopozdasın, bunlar normal” şeklindeki bir yaklaşım ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
2. Hormon tedavisinden kulaktan dolma bilgilerle korkmak
Dr. Jale Dal Ağca, hormon tedavisi konusundaki ön yargılara dikkat çekiyor: “Hormon tedavisini herkes için aynı ve tehlikeli sanmak en büyük yanlışlardan biridir. Günümüzde tedavi tamamen kişiye özel planlanıyor; kadının yaşı, sağlık geçmişi ve riskleri dikkate alınıyor. Uygun adaylarda ilk 10 yıl içinde başlanan tedavi, kemik erimesinden sıcak basmalarına dek hayat kalitesini baştan aşağı değiştirebiliyor. Bugün artık ‘hormon iyi mi, kötü mü?’ sorusunu değil, ‘hangi kadına, hangi dozda ve nasıl bir tedavi verilmelidir?’ sorusunu konuşmalıyız.”
Hormon tedavisinin kimler için uygun olduğuna dair ayrıntıları Menopozda Hormon Replasman Tedavisi (HRT) ne zaman gerekli? başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
3. Kalp ve kemik sağlığını ihmal etmek
Menopozda yapılan en büyük yanlışlardan biri de bu süreci yalnızca sıcak basmasından ibaret sanmak. Oysa bu dönem, kemik kaybı ve kalp-damar hastalıkları açısından risklerin arttığı bir süreç. Sıcak basması yaşamayan bir kadının da menopozun sağlığı üzerindeki diğer etkileri açısından değerlendirilmesi gerekiyor.
Menopozla birlikte kemik kaybı hızlanabiliyor; kilo ve bel çevresinde yağlanma, kan yağlarında yükselme, insülin duyarlılığı ve kardiyovasküler risk faktörleri değişebiliyor. Bu nedenle Dr. Ağca, menopoz kontrolünün yalnızca hormon tetkiki yapılan bir muayene olmaması gerektiğini vurguluyor. Aile öyküsü, sigara kullanımı ve bireysel kalp-damar riskleri de mutlaka değerlendirilmeli.
4. Sadece kiloya odaklanıp kasları unutmak
Menopozda hormonların değişmesiyle karın bölgesinde yağlanma artarken kas kütlesi ve gücü hızla azalıyor. Bilinçsizce yapılan çok düşük kalorili diyetler tartıda kilo verdirse de kas kaybını hızlandırıyor. Bu nedenle yalnızca zayıflamaya değil; düzenli egzersiz, direnç egzersizleri ve yeterli proteinle kas gücünü korumaya odaklanmak gerekiyor. Dr. Ağca’ya göre 50’li yaşlardan sonra yalnızca daha zayıf olmayı değil, daha güçlü olmayı hedeflemek gerekiyor; kas, sağlıklı yaşlanmanın en önemli yatırımlarından biri.
5. Uyku sorununu sadece menopoza bağlamak
Menopoz döneminde uyku sorunları sık görülüyor ve gece terlemeleri uykuyu bölebiliyor. Ancak her uyku sorununun nedeni hormonlar değil. Sonbahar ve kış aylarında günlerin kısalmasıyla açık havada geçirilen sürenin ve fiziksel aktivitenin azalması da uyku düzenini ve genel iyilik halini etkileyebiliyor.
Düzenli uyku saatleri oluşturmak, gün ışığından yararlanmak, fiziksel olarak aktif kalmak ve özellikle akşam saatlerinde kafeini azaltmak önem taşıyor. Alkol uykuya dalmayı kolaylaştırıyor gibi görünse de gece uykusunun kalitesini bozabiliyor. Dr. Ağca, menopoz döneminde alkol tüketiminin meme kanserine de zemin hazırlayabileceğine dikkat çekiyor.
6. “Yaşım geldi, artık böyle” diyerek yaşam konforunu ihmal etmek
Dr. Jale Dal Ağca, menopozun en çok gözden kaçan alanlarından birine dikkat çekiyor: “Menopozun en fazla gözden kaçan alanlarından biri; östrojen azalmasına bağlı gelişen kuruluk, hassasiyet ve idrar yolları yakınmalarıdır. Bu sorunlar kadınların özel ilişkilerinde yaşadığı konfor kayıpları ve ağrılı süreçlerle birleştiğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür. Ancak pek çok kadın, mahremiyet çekinceleri nedeniyle hekimden sakladığı için sorunlar daha da büyümektedir. Oysa lokal ve kişiye özel tedavilerle bu tabloyu düzeltmek mümkündür. Unutmayın; kadının yaşam kalitesi ve özel hayatındaki konforu yaşla birlikte sona ermez. Yaşanan bu sıkıntılar ‘yaşım geldi, artık böyle’ denilerek kabullenilmemeli, mutlaka hekime danışılmalıdır.”
Sık sorulan sorular
Menopoz dönemi yaşanan her şikayet normal midir?
Hayır. Sıcak basması, gece terlemesi ya da uyku sorunları sık görülse de günlük yaşamı etkileyen yakınmaların değerlendirilmesi gerekir. Tiroit hastalıkları, anemi veya metabolik sorunlar da benzer belirtilere yol açabilir.
Hormon tedavisi herkes için riskli midir?
Dr. Ağca’ya göre hormon tedavisi herkes için aynı değildir ve kişiye özel planlanır. Kadının yaşı, sağlık geçmişi ve riskleri dikkate alınarak karar verilir.
Menopozda kilo vermek için çok düşük kalorili diyet yapılmalı mı?
Çok düşük kalorili diyetler kas kaybını hızlandırabilir. Düzenli egzersiz, direnç çalışmaları ve yeterli proteinle kas gücünü korumak daha doğru bir yaklaşımdır.
Menopoz kontrolünde nelere bakılmalı?
Kontrol yalnızca hormon tetkikinden ibaret olmamalıdır. Kemik sağlığı, kan yağları, bel çevresi, aile öyküsü, sigara kullanımı ve kalp-damar riskleri de değerlendirilmelidir.
