Detoks paketlerinde, takviye reklamlarında ve sosyal medya içeriklerinde sıkça karşımıza çıkan wellness, aslında satın alınan tek seferlik bir deneyim değil. Uzmanlara göre gerçek wellness; enerji, uyku, kas gücü, kan şekeri ve stresle başa çıkma gibi günlük yaşamın temel sorularına verilen yanıtlarda saklı.
Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk, wellness kavramının bir trendden çok bir yaşam kültürü olduğunu vurguluyor ve uzun, sağlıklı bir yaşam için uygulanabilir bir haftalık plan öneriyor.
Wellness nedir, ne değildir?
Dr. Ertürk’e göre wellness yalnızca rahatlamak, iyi hissetmek ya da masaj yaptırmak değil: “Gerçek anlamıyla wellness; kişinin fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal sağlığını her gün bilinçli seçimlerle desteklemesidir. Bir başka deyişle wellness, satın alınan tek seferlik bir deneyimden çok, günlük yaşamın içine yerleşen bir yaşam kültürüdür.”
Ertürk, “Gerçek wellness, vücudun temel biyolojik ihtiyaçlarını doğru zamanda ve doğru şekilde karşılamaktır” diyor.
Kendinize sormanız gereken 7 soru
Ertürk, sağlığı yalnızca “hastalık var mı, yok mu” sorusuyla değerlendirmenin yetersiz olduğunu belirtiyor ve şu yedi soruya işaret ediyor:
- Enerjim nasıl?
- Uykum kaliteli mi?
- Kaslarım güçlü mü?
- Kan şekerim dengeli mi?
- Stres sonrası hızlı toparlanabiliyor muyum?
- Bağışıklık sistemim ve metabolizmam beni destekliyor mu?
- Önümüzdeki yıllar için sağlık rezervimi koruyabiliyor muyum?
Wellness ve sağlık rezervi
Hastalık ortaya çıkmadan önce sağlığı korumayı ve fonksiyonel kapasiteyi desteklemeyi amaçlayan wellness yaklaşımında kritik kavramlardan biri sağlık rezervi. Ertürk’e göre yaş aldıkça yaşam kalitesini belirleyen temel rezervler şunlar:
- Kas gücü
- Kalp ve akciğerin fitlik düzeyi
- Vücudun şeker ve yağı yerine göre kullanabilmesini sağlayan metabolik esneklik
- Uyku kalitesi
- Bağışıklık dengesi
- Stres toleransı
“Az hareket eden, kötü uyuyan, sürekli stres altında yaşayan, ultra işlenmiş gıdalarla beslenen ve toparlanmaya zaman ayırmayan bir bedenin sağlık rezervi zamanla azalır. Düzenli hareket eden, yeterli uyuyan, kan şekerini dengede tutan, kaslarını koruyan, stresini yönetebilen ve doğayla temas eden bir beden daha dirençli hale gelir.”
Çalışma hayatındaki yorgunluğun ne kadar yaygın olduğunu merak ediyorsanız Türkiye çalışan wellbeing raporu yazımıza göz atabilirsiniz.
Haftalık basit wellness planı
“Wellness’ın gücü, yapılabilir olmasından gelir” diyen Ertürk, başlangıç için şu rutini öneriyor:
Her gün
- 20-30 dakika yürüyüş
- Her öğünde protein ve lif tüketmek
- Yemek sonrası kısa süre hareket etmek
- Birkaç dakikalık nefes egzersizi
- Uyku saatini düzenlemek
Haftada 2-3 gün
Vücut ağırlığıyla direnç egzersizleri. Ağır egzersizler yerine squat, duvara şınav, plank, merdiven çıkma ve esneme hareketleri yeterli olabilir.
Haftada 1-2 gün
- Duşun sonunda kısa bir serin su uygulaması
- Daha uzun bir doğa yürüyüşü
- Ekransız bir zaman aralığı
- Sosyal bağları güçlendirecek kaliteli bir buluşma
Kimler daha dikkatli olmalı?
Ertürk, her wellness pratiğinin herkese aynı şekilde uygun olmadığını hatırlatıyor: “Özellikle yoğun egzersiz, soğuk maruziyeti, uzun açlık, sıcak-soğuk uygulamaları veya ileri biyohacking protokolleri bazı kişiler için riskli olabilir.”
Aşağıdaki gruplardaki kişilerin bu uygulamaları mutlaka doktor değerlendirmesiyle planlaması gerekiyor:
- Kalp-damar hastalığı ya da ritim bozukluğu olanlar
- Kontrolsüz hipertansiyonu olanlar
- Diyabet ilacı veya insülin kullananlar, hipoglisemi eğilimi olanlar
- Gebeler ve emzirenler
- Yeme bozukluğu öyküsü olanlar
- İleri yaşta kırılgan bireyler
- Kronik böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar
- Aktif ciddi bir hastalığı bulunanlar
Kişisel sağlık kültürünüzü oluşturun
Ertürk’e göre gerçek wellness sabah ışığıyla, kaliteli uykuyla, yemekten sonra yapılan yürüyüşle, kasları düzenli çalıştırmakla, nefes almayı hatırlamakla, doğayla ve insanlarla yeniden temas kurmakla başlıyor:
“Uzun vadede sağlığı belirleyen şey çoğu zaman sürdürülebilir alışkanlıklardır. Bu nedenle gerçek wellness’ın en güçlü cümlesi şudur: Sağlıklı yaşam, hayatın dışında ayrıca yapılan bir şey değil; hayatın kendisini daha sağlıklı hale getirme biçimidir.”
Wellness hakkında sık sorulan sorular
Wellness ne demek?
Kişinin fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal sağlığını her gün bilinçli seçimlerle desteklemesi anlamına geliyor. Tek seferlik bir deneyim değil, günlük yaşama yerleşen bir yaşam kültürü.
Sağlık rezervi nedir?
Kas gücü, kalp-akciğer fitliği, metabolik esneklik, uyku kalitesi, bağışıklık dengesi ve stres toleransı gibi, yaş aldıkça yaşam kalitesini belirleyen temel kapasiteler.
Wellness rutinine nasıl başlanır?
Her gün 20-30 dakika yürüyüş, öğünlerde protein ve lif, yemek sonrası kısa hareket, nefes egzersizi ve düzenli uyku saati iyi bir başlangıç olabilir.
Soğuk su ve uzun açlık uygulamaları herkese uygun mu?
Hayır. Kalp-damar hastalığı, kontrolsüz hipertansiyon, diyabet ve gebelik gibi durumlarda bu uygulamalar doktor değerlendirmesiyle planlanmalı.
Kaynaklar:
- Acıbadem Life, “Wellness Gerçekten Nedir? Cevabı Günlük Alışkanlıklarınızda Saklı” basın bülteni
