Alzheimer hastalığının ilk belirtileri, gündelik hayatın koşuşturmacası içinde yaşanan sıradan unutkanlıklarla kolayca karıştırılabiliyor. Bu belirtiler çoğu zaman “yaşlanıyorum” ya da “kafam dolu” gibi açıklamalarla geçiştiriliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. A. Oğuz Tanrıdağ, ailelerin ve bireylerin dikkatle gözlemlemesi gereken 10 uyarıcı belirtiyi sıraladı. Tanrıdağ’a göre bu belirtilerden birinin ya da birkaçının sürekli yaşanması, vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmayı gerektiriyor.
Alzheimer’ın 10 uyarıcı belirtisi
1. Gündelik hayatı etkileyen unutkanlık
Yakın zamanda planlanan randevuları, toplantıları ya da alışveriş listesini sık sık unutmak. Prof. Dr. Tanrıdağ’a göre bu, basit bir dalgınlığın ötesinde yeni bilgiyi kaydetmede yaşanan bir soruna işaret ediyor.
2. Planlama ve hesaplamada güçlük
Daha önce kolayca yapılan bir yemek tarifini karıştırmak, faturaları takip edememek ya da basit hesaplamalarda zorlanmak.
3. Bilinen görevlerde aksama
Yıllardır yapılan iş ve ev görevlerinde, örneğin evin düzeninde ya da alet kullanımında kafa karışıklığı yaşamak ve işleri tamamlayamamak.
4. Zaman ve mekan algısının kaybı
Her gün gidilen marketin ya da caminin yolunu şaşırmak; günleri, ayları ya da günün hangi saatinde olunduğunu karıştırmak; ev içinde odaları bulmakta zorlanmak.
5. Görüntüleri anlamlandırma zorluğu
Yazıları okumakta, şekilleri algılamakta ve mesafeyi kestirmekte zorlanmak. Bu durum özellikle trafikte ciddi sorunlara yol açabiliyor. İnsan yüzlerini ya da mekanları karıştırmak da bu belirtiye dahil.
6. Konuşma ve anlamada bozulma
Sohbet sırasında doğru kelimeyi bulamamak, cümleleri yarıda bırakmak ya da nesnelerin adını hatırlayamamak.
7. Eşyaları garip yerlere koymak ve başkalarını suçlamak
Gözlüğü buzdolabına, ayakkabıyı yatağın altına koymak gibi olağandışı davranışlar ve eşyayı bulamayınca yakınlarını hırsızlıkla suçlama eğilimi.
8. Yargılama ve karar vermede zayıflama
Giyilecek kıyafeti seçmek gibi basit kararları bile verememek, para yönetiminde anlamsız ve riskli kararlar almak.
9. Sosyal hayattan uzaklaşma
Düzenli olarak katılınan arkadaş toplantılarından, hobilerden ya da sosyal aktivitelerden sebepsiz yere uzaklaşmak ve eve kapanmak.
10. Kişilik ve davranış değişiklikleri
Normalde cömert olan birinin aniden cimrileşmesi, sakin birinin aniden öfkeli ya da şüpheci birine dönüşmesi. Hiçbir şeyden zevk alamama (apati) ve abartılı davranışlar da bu belirtiler arasında.
Alzheimer belirtileri beyindeki bölgesel hasardan kaynaklanıyor
Prof. Dr. Tanrıdağ, bu belirtilerin Alzheimer hastalığının beyinde yarattığı bölgesel hasarlardan kaynaklandığını belirtiyor. Erken teşhis, hastalığın ilerleyişini yavaşlatma ve hastanın yaşam kalitesini artırma açısından hayati önem taşıyor. Bu nedenle unutkanlığın günlük yaşamı etkilemeye başladığı ya da yukarıdaki belirtilerin tekrarladığı durumlarda bir nöroloji uzmanına başvurulması öneriliyor. Sıradan unutkanlık ile hastalık arasındaki farkı basit unutkanlık ile Alzheimer farkı yazımızda ayrıntılı olarak ele almıştık.
Sık sorulan sorular
Alzheimer’ın ilk belirtisi nedir?
Prof. Dr. A. Oğuz Tanrıdağ’a göre yakın zamanda planlanan randevu ve toplantıları sık sık unutmak gibi yeni bilgiyi kaydetmede yaşanan sorunlar ilk uyarıcı belirtiler arasında.
Her unutkanlık Alzheimer mıdır?
Hayır. Ancak unutkanlık gündelik hayatı etkiliyorsa ve diğer belirtilerle birlikte sürekli yaşanıyorsa uzmana başvurmak gerekiyor.
Alzheimer kişiliği değiştirir mi?
Evet. Ani öfke, şüphecilik, cimrileşme ve hiçbir şeyden zevk alamama gibi kişilik ve davranış değişiklikleri görülebiliyor.
Alzheimer’da erken teşhis neden önemli?
Erken teşhis, hastalığın ilerleyişini yavaşlatma ve hastanın yaşam kalitesini artırma açısından büyük önem taşıyor.