Andorra Sports Innovation Hub (ASIH) tarafından yayımlanan “Sustainability in Outdoor Sports” başlıklı 2026 teknik raporu, doğa ve açık hava sporlarının geleceğini çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğin birlikte değerlendirilmesi çerçevesinde incelemektedir. Andorra Business öncülüğünde, GSIC powered by Microsoft ve SPSG Consulting desteğiyle hazırlanan çalışma, dağ sporları, kış sporları, bisiklet, doğa yürüyüşü, patika koşusu, turizm, uluslararası spor etkinlikleri ve spor teknolojilerini kapsayan bir yaklaşım benimsemektedir. Andorra, doğal çevresi, spor ve turizm altyapısı ve inovasyon girişimleri nedeniyle raporun temel inceleme alanını oluşturmaktadır.
2020 yılında kurulan ASIH, bilgi aktarımı, girişimcilik, araştırma, teknoloji ve spor endüstrisinde katma değerli projelerin geliştirilmesi için faaliyet gösteren bir girişim olarak tanımlanmaktadır. Rapor; spor, turizm, çevre, teknoloji, kamu politikası ve yatırım alanlarında çalışan kurum ve profesyonellere yönelik hazırlanmıştır.
Araştırma yöntemi, Haziran 2026’da başlatılan çevrim içi sektör anketi, profesyonellerle gerçekleştirilen görüşmeler ve ulusal ve uluslararası kaynakların incelenmesinden oluşmaktadır. Ankette 23 geçerli yanıt elde edilmiştir. Katılımcılar spor teknolojileri, etkinlikler, turizm, sponsorluk, spor organizasyonları, sürdürülebilirlik, profesyonel hizmetler, spor performansı, sağlık, araştırma ve dağ turizmi alanlarından gelmektedir. Anket keşif amaçlı, gönüllü katılıma dayalı ve seçilmiş bir meslek grubunun görüşlerini yansıtan bir uygulamadır; sonuçlar doğa sporları sektörünün tamamını temsil eden bulgular olarak yorumlanmamaktadır.
Raporda sürdürülebilirlik, doğa sporlarının mevcut çekiciliğini korumasının ötesinde, bu sporların dayandığı koşulların uzun vadede devam edebilmesiyle ilişkilendirilmektedir. Çevresel boyut kar, sıcaklık, su, enerji, ulaşım ve doğal kaynak kullanımını; sosyal boyut katılım, erişilebilirlik, farklı yaş ve yetenek gruplarının kapsanması, yerel halkla ilişkiler ve toplumsal faydayı; ekonomik boyut ise mevsimsel dalgalanmalara dayanıklılığı, yerel istihdamı, turizmi çeşitlendirmeyi, yenilikçiliği ve tek bir etkinliğin ya da sezonun ötesinde değer yaratmayı kapsamaktadır.
Ankete katılanların doğa sporlarının gelecek beş yılında sürdürülebilirliğe verdikleri önem ortalama 5 üzerinden 4,2 olarak belirlenmiş; katılımcıların %87’si bu önemi 4 veya 5 puanla değerlendirmiştir. Bu sonuç, yalnızca incelenen 23 profesyonelin beklentisini göstermektedir [1].
Andorra’da dağ, turizm ve spor ekonomisi
Andorra, Pirene Dağları’nın merkezinde bulunan, ekonomisi ve uluslararası konumu dağ çevresiyle yakından bağlantılı bir ülkedir. Resmî verilere göre 30 Haziran 2026 itibarıyla nüfusu 89.752 kişidir; bu sayı bir önceki yılın aynı dönemine göre %2 artış ve 1.781 kişilik yükseliş anlamına gelmektedir. Kasım 2024–Ekim 2025 döneminde ülkeye 9.338.459 ziyaretçi gelmiş, bunların 4.373.219’u en az bir gece konaklayan turist, 4.965.240’ı ise günübirlik ziyaretçi olmuştur. Kış sporları, alışveriş, doğal çevre, sağlık ve iyi yaşam uygulamaları ile uluslararası spor ve kültür etkinlikleri, turizm faaliyetlerinin önemli bileşenleridir.
Dağlar yalnızca bir spor alanı değil; yerel yaşamı, ülkenin marka kimliğini ve turizme bağlı ekonomik faaliyetleri etkileyen temel bir varlık olarak ele alınmaktadır.
Andorra Turisme, spor etkinliklerini değerlendirdiğinde ziyaretçi sayısının yanında ekonomik getiriyi, etkinliğin takvimdeki yerini, seyirci kapasitesini, ulaşım koşullarını, güzergâh değişikliklerini ve yerel halkın günlük yaşamına etkilerini dikkate almaktadır. Etkinliklerin yıl içine dağıtılmasıyla organizasyonların aynı dönemlerde aşırı yoğunlaşmasının önlenmesi; seyirci akışı analizleriyle yol kapanmaları ve trafik sıkışıklığının azaltılması hedeflenmektedir. Rapor, etkinlikleri ülkeye çekme kararının tek başına görünürlük ya da ziyaretçi sayısına dayanmadığını, faaliyetlerin taşıdığı maliyet ve etkilerin de değerlendirildiğini aktarmaktadır [2, 3].
Andorra’nın Ulusal İnovasyon ve Ekonomik Çeşitlendirme Planı, spor ve doğayı yaşam ve sağlık teknolojileri ile sürdürülebilir inşaatın yanında üç öncelikli alandan biri olarak belirlemektedir. Ülkede spor endüstrisinin büyüklüğüne ilişkin Andorra Business tarafından 2019’da yapılan analiz, spor sektörünün gayrisafi yurt içi hasılaya katkısını %7,7 olarak tahmin etmiştir. 2024 yılında güncellenen analizde de aynı oran elde edilmiştir. Rapor bu oranı 2026 yılına ait güncel ölçüm olarak değil, daha yeni resmî tahmin bulunmadığından kullanılan tarihsel referans olarak sunmaktadır. Sporun ekonomik çeşitlendirme içindeki konumu, geleneksel turizmin yanında şirketleşme, araştırma, girişimcilik, profesyonel hizmetler ve spor teknolojileriyle bağlantılı yeni faaliyetlerin geliştirilmesi üzerinden açıklanmaktadır [4].
Çevresel boyut: İklim, kar, su ve enerji
Çevresel sürdürülebilirlik bölümünde Pireneler’deki iklim değişimi, doğa sporlarının işleyişini doğrudan belirleyen koşullardan biri olarak sunulmaktadır. Raporda atıf yapılan 2024 Pirene İklim Değişikliği Bülteni’ne göre dağ silsilesinin yıllık ortalama sıcaklığı 1959–2024 arasında 1,9°C artmış, bu artış yaklaşık her on yılda 0,30°C’ye karşılık gelmiştir. Aynı dönemde yaz sıcaklıklarında 2,7°C artış kaydedilmiştir. 1959’dan bu yana yaklaşık 20 don günü azalmış, yaz günü sayısı 32 gün artmıştır.
2022, 2023 ve 2024 yıllarındaki yıllık sıcaklık anomalileri en az 66 yıllık kayıtların en yüksek düzeylerini oluşturmuştur. Sıcaklık ve yağış koşullarındaki değişim; kayak sezonunun süresi, yürüyüş ve bisiklet parkurlarının kullanılabilirliği, su temini, yaz etkinliklerinin zamanlaması, katılımcı güvenliği ve işletme maliyetleri üzerinde etkili olabilmektedir [5].
Rapor, uzun dönemli ısınma eğilimi ile yıllar arasında görülebilen kar yağışı değişkenliğini birbirinden ayırmaktadır. Grandvalira Resorts tarafından 2025–2026 kış sezonunda toplam 716 santimetre kar yağışı bildirildiği, bunun önceki kışa göre %86 fazla olduğu ve son 35 yılda kaydedilen dördüncü en yüksek sezon toplamına karşılık geldiği belirtilmiştir. Yüksek kar yağışı gerçekleşen tek bir sezonun uzun vadeli iklim eğilimini değiştirmediği, dağ destinasyonlarının hem uzun dönemli sıcaklık artışını hem de yıllık hava değişkenliğini yönetmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Bu çerçevede kar üretimi, pist bakımı, sezon planlaması ve kaynak tahsisi işletme kararlarının merkezinde bulunmaktadır [6].
Kar üretimi ile su ve enerji tüketimi arasındaki ilişki, raporun çevresel ve ekonomik boyutları birleştirdiği temel örneklerden biridir. Avrupa’daki 2.234 kayak merkezini inceleyen bir araştırmaya göre 2°C küresel ısınma düzeyinde yapay karlama yapılmayan kayak merkezlerinin %53’ü yetersiz kar açısından çok yüksek riskle karşılaşırken, kayak yapılabilir alanın yarısında kar üretimi uygulandığında söz konusu oran %27’ye inmektedir. Bununla birlikte yapay kar üretimi su ve elektrik talebini artırmaktadır.
Grandvalira’nın kar kalınlığına ilişkin verileri kullanarak üretimi ayarladığı, su, elektrik ve yakıt tüketimini dijital sistemlerle izlediği belirtilmektedir. Bu uygulamalar, iklim uyumunu destekleyen teknolojilerin kaynak verimliliği ve operasyonel maliyetler üzerindeki etkisini de görünür kılmaktadır [7].
Andorra Recerca + Innovació, sıcaklık, yağış ve diğer çevresel değişkenler üzerinden iklim göstergeleri ve kırılganlık çalışmaları geliştirmektedir. Kurum, yerel paydaşlarla ve turizm kuruluşlarıyla ortak çalışmalar ve katılımcı atölyeler düzenleyerek hangi göstergelerin karar alma süreçlerinde kullanılabileceğini belirlemeye çalışmaktadır.
Spor türlerine özgü iklim göstergeleri, genel iklim eğilimlerini belirli etkinliklerin tarihine, güzergâhına, fiziksel koşullarına ve altyapı gereksinimlerine ilişkin uygulamalı bilgilere dönüştürmeyi amaçlamaktadır. Rapor, veri toplamanın tek başına yeterli olmadığını; verilerin etkinlik planlaması, yatırım, altyapı, kaynak kullanımı ve risk yönetimine aktarılmasının önemini ortaya koymaktadır [8].
Ulaşım, spor organizasyonlarının çevresel etkisini belirleyen önemli unsurlardan biri olarak ele alınmaktadır. Andorra Turisme tarafından desteklenen etkinliklerde emisyonların azaltılması ve dengelenmesi ile bunlara ilişkin belgelendirme gerekliliklerinin sponsorluk sözleşmelerinde yer aldığı belirtilmektedir. Etkinliğin kendi sınırları içindeki elektrik, atık, malzeme ve ulaşım tüketiminin ölçülmesine karşın, ülkeye gelen sporcu ve seyircilerin seyahatlerinden kaynaklanan etkilerin ölçülmesi daha güçtür. Andorra’ya ziyaretçilerin büyük ölçüde karayoluyla gelmesi, hareketlilik ve trafik yönetimi konusunu öne çıkarmaktadır.
Ankette çevresel açıdan gelecek beş yılda en fazla gelişmesi beklenen alanlar %60,9 ile yeşil ulaşım ve altyapı, %43,5 ile çevresel verimlilik teknolojileri, %39,1 ile döngüsel ve düşük etkili etkinlikler, %34,8 ile dağ destinasyonlarında iklim uyumu ve %17,4 ile sertifikasyon ve raporlama standartları olmuştur. Bu soruda birden fazla yanıt verilmiştir.
Ülkenin iklim ve enerji politikası 21/2018 sayılı Enerji Dönüşümü ve İklim Değişikliği Kanunu ile ilişkilendirilmektedir. Söz konusu yasal çerçeve, 2010 yılına göre enerji yoğunluğunun 2030’a kadar en az %20, 2050’ye kadar en az %30 azaltılmasını; 2030’a kadar atmosfer tarafından soğurulmayan yıllık sera gazı emisyonlarının olağan seyir senaryosuna göre en az %37 düşürülmesini hedeflemektedir.
Kanunda kar örtüsünün iklim değişikliği bağlamında izlenmesine ve durumuna ilişkin bilgilendirmenin yapılmasına yönelik kurumsal görevler de bulunmaktadır. Rapora göre ulusal hedefler, iklim göstergeleri, kayak işletmelerinin kaynak yönetimi ve etkinliklere ilişkin çevresel şartlar birbirini tamamlayan bir sistem oluşturmaktadır [9].
Sosyal boyut: Katılım, erişilebilirlik ve yerel halk
Sosyal sürdürülebilirlik bölümünde spor faaliyetlerine kimlerin katılabildiği, farklı yaş ve yetenek gruplarının erişimi, sağlık ve yaşam kalitesi ile yerel halkın etkinliklerden nasıl etkilendiği ele alınmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün küresel fiziksel aktivite raporunda, hareketsizlik düzeylerinin sürmesi durumunda 2020–2030 arasında dünya genelinde önlenebilir bulaşıcı olmayan hastalıklara ilişkin yaklaşık 500 milyon yeni vaka ortaya çıkabileceği öngörülmektedir. Açık hava etkinlikleri, yürüyüşten bisiklete, kayak ve patika koşusundan rekreatif faaliyetlere kadar farklı yoğunluklarda hareket imkânı sunmaktadır.
ASIH anketinde sosyal sürdürülebilirlik açısından en fazla gelişmesi beklenen alanlar %60,9 ile uzun ömür ve aktif yaşam biçimleri, %47,8 ile sağlık ve iyi yaşam deneyimleri, %34,8 ile erişilebilirlik ve kapsayıcı spor deneyimleri, %26,1 ile gençlerin katılımı ve yine %26,1 ile topluluk temelli girişimlerdir [10].
Yaşlanan nüfus ve katılım alışkanlıkları, dış mekân sporlarında yeni hizmet biçimleriyle ilişkilendirilmektedir. Raporda kullanılan ABD Outdoor Industry Association 2026 verilerine göre 2025 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde açık hava etkinliklerine katılan kişi sayısı 183,2 milyona ulaşmıştır. 65 yaş ve üzeri katılımcıların sayısı bir yılda 800 bin, 2016’ya göre ise 12,1 milyon artmıştır. Buna karşılık katılımcı başına yıllık ortalama açık hava etkinliği sayısı 2019’a göre beş azalmıştır. Bu durum genişleyen katılımcı kitlesinde daha seyrek ve gündelik düzeyde katılımların da bulunduğunu göstermektedir.
Andorra Turisme, doğa, kültür, çevre, fiziksel hareket ve iyi yaşam faaliyetlerini birleştiren yaşlı ve aktif ziyaretçi profilini dikkat çekici bir grup olarak değerlendirmektedir. Rapor burada kullanılan katılım istatistiklerinin Andorra’ya değil ABD’ye ait olduğunu açıkça belirtmektedir.
Erişilebilirlik ve kapsayıcılık, faaliyetlerin tasarım aşamasından itibaren farklı ihtiyaçlara uyarlanması üzerinden açıklanmaktadır. Fundación Real Club Deportivo de A Coruña’nın zihinsel engelli bireylere yönelik ligler, erişilebilir karşılaşma alanları, sosyal kuruluşlara davetler, engelli seyircilere uyarlanmış hizmetler, yaşlılara yönelik programlar ve eski futbolcularla gerçekleştirilen çalışmalar gibi uygulamalarına yer verilmektedir.
Profesyonel futbol ve doğa sporları farklı faaliyet alanları olsa da erişilebilir alan tasarımı, hedef topluluklarla iş birliği, bireysel ihtiyaçlara uyum, sosyal sonuçların ölçülmesi ve katılım fırsatlarının duyurulması ortak ilkeler olarak aktarılmaktadır. Seyirci, aile bireyi ve gönüllü gibi dolaylı katılımcıların etkinliklere daha doğrudan dâhil olabileceği yolların geliştirilmesi de sosyal katılım çerçevesinin bir parçasıdır.
Çocuklar, gençler ve aileler açısından da açık hava sporlarıyla uzun süreli ilişki kurulması ele alınmaktadır. ABD verilerinde 6–12 yaş grubundaki açık hava etkinliği katılımcılarının %5 artışla 22,6 milyona ulaştığı, çocuklu hanelerin üçte ikisinin açık hava rekreasyonuna katıldığı belirtilmektedir.
Andorra’da desteklenen bazı spor organizasyonlarına çocuk yarışmaları ve etkinlikleri eklenmekte; Dünya Kupası düzeyindeki organizasyonlarda yerel aileler, gençler ve diğer sakinler gönüllü olarak yer almaktadır. Böylece spor etkinliklerinin yalnızca profesyonel sporcular ve dışarıdan gelen ziyaretçiler için değil, yerel toplulukların fiziksel, sosyal ve kültürel katılımı için de alan oluşturduğu açıklanmaktadır. Etkinliklerin yol kapanmaları, yoğun ziyaretçi hareketleri ve kamusal alan kullanımı üzerindeki etkilerinin yönetilmesi, yerel halkın kabulü açısından ayrıca önem taşımaktadır [11].
Sosyal değerin yalnızca katılımcı sayısı ile değerlendirilemeyeceği belirtilmektedir. Bir faaliyetin engelli bireyler, çocuklar, yaşlılar ve farklı sosyal gruplar için erişilebilirliği; gönüllülük imkânları; ailelerin katılımı; gündelik yaşam ve ulaşım üzerindeki etkileri; yerel toplulukların görüşlerinin planlamaya dâhil edilmesi sosyal sürdürülebilirliğin bileşenleridir. Andorra Turisme’nin takvim, güzergâh ve katılımcı kapasitesine ilişkin düzenlemeleri, Grandvalira’nın gönüllülük deneyimleri ve çeşitli kuruluşların erişilebilirlik çalışmaları, bu yaklaşımın uygulama örnekleri olarak sunulmaktadır.
Ekonomik boyut: Çeşitlendirme, inovasyon ve sponsorluk
Ekonomik sürdürülebilirlik bölümünde doğa sporlarının bir sezonda yaratılan ziyaretçi sayısı ya da harcama ile sınırlı olmayan, uzun süreli ekonomik değer üretme kapasitesi incelenmektedir. Kış sporlarına ek olarak bisiklet, dağ bisikleti, patika koşusu, doğa yürüyüşü, sağlık ve iyi yaşam faaliyetlerinin yıl geneline yayılması; konaklama, yeme içme, perakende, ulaşım ve yerel hizmet sektörlerinde ek faaliyetler oluşturabilmektedir.
Bununla birlikte rapor, çeşitlendirmeyi her döneme daha fazla etkinlik yerleştirmek olarak tanımlamamaktadır. Faaliyetin mevsimsel koşullara, doğal kaynaklara, altyapı kapasitesine ve yerel halkın yaşamına uyumlu olması; beklenen ekonomik katkının organizasyon maliyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Uluslararası görünürlük sağlayan her etkinliğin aynı düzeyde yararlı olmadığı, ülke ölçeğinde getiri ve kaynak kullanımı değerlendirmesi yapıldığı bildirilmektedir.
Ulusal ekonomik çeşitlendirme politikasında spor; turizm, girişimcilik, yenilikçi hizmetler, araştırma ve teknoloji geliştirme faaliyetleriyle bağlantılandırılmaktadır. Raporda 2026 ulusal bütçesinde inovasyon için başlangıç düzeyinde 5 milyon avroluk kaynak ayrıldığı ve eski CATSA binasının ulusal inovasyon merkezine dönüştürülmesi projesinin ilerlediği aktarılmaktadır.
Andorra’nın kayak merkezleri, yürüyüş ve bisiklet parkurları, spor etkinlikleri ve turizm hareketliliği, yeni çözümlerin gerçek kullanım koşullarında denenebileceği ortamlar olarak tanımlanmaktadır. Spor teknolojileri geliştiren girişimlerin ve araştırma kuruluşlarının, kaynak verimliliği, hareketlilik, güvenlik, erişilebilirlik ve organizasyon yönetimi gibi alanlarda işletmelerle ortak uygulamalar yapabilmesi bu yaklaşımın temelini oluşturmaktadır [12].
Anketin ekonomik boyutunda gelecekte en fazla gelişmesi beklenen alanlar %52,2 ile spor teknolojileri ve inovasyon ekosistemleri, %43,5 ile spor aracılığıyla yerel ekonomik gelişme, %39,1 ile kamu-özel sektör ortaklıkları ve yatırım, %34,8 ile sürdürülebilir spor turizmi ve %30,4 ile spor ürün ve faaliyetlerinin çeşitlendirilmesidir. Yanıtlar teknoloji ve araştırmanın ekonomik değer yaratma ile birlikte düşünüldüğünü göstermektedir. Grandvalira’nın kaynak kullanımını izlemesi ve Andorra Recerca + Innovació’nun iklim ve kırılganlık göstergeleri geliştirmesi, raporda hem çevresel yönetimi hem işletme verimliliğini ve uzmanlaşmış hizmet kapasitesini destekleyen örnekler arasında gösterilmektedir.
Ticari kararlar ve sponsorluk ilişkileri de sürdürülebilirliğin ekonomik kapsamı içinde ele alınmaktadır. GO2 temsilcisi Ana Pérez, sponsorların çevresel ve sosyal sorumluluklarını kanıtlayabilen etkinliklerle çalışmaya daha fazla önem verdiğini belirtmektedir. GO2’nun etkinliklerde sürdürülebilirlik verilerini bir araya getirmesi, göstergeleri izlemesi, sertifikasyon süreçlerine destek vermesi ve sonuçların paydaşlara aktarılmasına katkı sağlaması, bu alanın düzenli bir yönetim sürecine dönüştürülmesine örnek olarak sunulmaktadır.
Andorra Turisme’nin emisyon azaltımı ve dengeleme koşullarını sponsorluk anlaşmalarına dâhil etmesi ise kurumsal finansman veya tanıtım desteğinin belirli uygulama beklentilerine bağlanabildiğini göstermektedir. Rapor ayrıca Uluslararası Para Fonu’nun 2026 Andorra değerlendirmesinde iklim değişikliğinin kayak turizmi, kış sezonunun uzunluğu ve işletme maliyetleri bakımından ekonomik risk olarak ele alındığını aktarmaktadır [13].
Üç boyutun bağlantısı, sorumluluklar ve yönetim süreci
Üç boyut arasındaki bağlantı raporun ayrı bir bölümünde analiz edilmektedir. Katılımcıların %47,8’i çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğin gelecek beş yılda birbirine eşit biçimde bağlı olduğunu belirtmiştir. Sadece çevresel boyutu seçenlerin oranı %21,7, ekonomik boyutu seçenlerin oranı %17,4, sosyal boyutu seçenlerin oranı %13’tür.
Örnek olarak kar üretimi doğal kaynak ve enerji kullanımı açısından çevresel, turizm ve işletme sürekliliği açısından ekonomik, istihdam ve yerel topluluklar açısından sosyal sonuçlar doğurmaktadır. Benzer biçimde büyük bir spor etkinliği ziyaretçi harcaması ve tanıtım değeri oluştururken ulaşım, emisyon, atık, kamusal alan kullanımı ve yerel yaşam üzerinde etkiler yaratabilmektedir. Rapor bu nedenle üç boyutun ayrı hedefler olmakla birlikte aynı yönetim kararlarında birlikte ortaya çıktığını belirtmektedir.
Sorumluluğun dağılımına ilişkin soruda katılımcıların %57’si hükümetleri, %39’u markaları, yine %39’u yatırımcıları, %35’i etkinlik organizatörlerini ve %30’u spor yönetim kuruluşlarını öne çıkarmıştır. Bu soruda da birden fazla tercih yapılabilmiştir. Açık uçlu cevaplarda sürdürülebilir uygulamaların maliyeti, kurumlar arasında ortak hedef belirlenmesi, açıklanan taahhütlerin ölçülebilir eyleme dönüştürülmesi, çevresel performans ile ticari uygulanabilirliğin dengelenmesi, ulaşım ve ziyaretçi yoğunluğu, kış turizminin değişen iklime uyumu, çevreci görünme amaçlı temelsiz iletişimden kaçınılması ve tek seferlik projeler yerine kalıcı kurumsal değişim sağlanması karşılaşılan başlıca güçlükler olarak sıralanmıştır.
Rapor, sürdürülebilirliğin yönetim süreçlerine aktarılması için faaliyet veya yatırımın temel çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerinin belirlenmesini, izlenebilir hedef ve göstergeler tanımlanmasını, veri toplama ve karar verme sorumluluklarının paylaştırılmasını, elde edilen sonuçların sonraki kararlarda kullanılmasını ve anlaşılır biçimde duyurulmasını öngören dört aşamalı bir süreç açıklamaktadır. Etkinlik sürdürülebilirliği yönetim sistemlerini düzenleyen ISO 20121:2024 standardı, farklı ölçeklerdeki organizasyonlarda hedefler, sorumluluklar ve izleme süreçleri için uluslararası bir referans olarak sunulmaktadır.
İletişim açısından sıralama, ilgili etkinin belirlenmesi, uygulamanın gerçekleştirilmesi, ilerlemenin ölçülmesi ve sonucun açıklanması şeklindedir. Rapor, ölçülebilir uygulamalara dayanmayan iletişimin güvenilirliği zedeleyebileceğine dikkat çekmektedir [14].
Andorra’nın konumu ve uluslararası örnekler
Andorra’nın sürdürülebilir doğa sporları alanındaki konumu, dağ çevresiyle ilişkili doğal ve kültürel varlıklar, mevcut kış ve yaz sporları altyapısı, uluslararası etkinlik düzenleme deneyimi, iklim ve enerji hedefleri, sporun ekonomik çeşitlendirme içinde yer alması ve kamu, araştırma, turizm ve özel sektör kuruluşları arasındaki yakın ilişki üzerinden ele alınmaktadır. Ülkenin görece küçük ölçeği, farklı aktörler arasında doğrudan temas ve pilot uygulamalar gerçekleştirme bakımından bir özellik olarak değerlendirilmektedir.
Raporda yeni spor teknolojilerinin ve yönetim uygulamalarının kar durumu, su ve enerji verimliliği, ulaşım, ziyaretçi akışı, etkinlik etkileri, katılımcı güvenliği, erişilebilirlik, aktif yaşlanma ve sürdürülebilirlik verilerinin kullanımı alanlarında gerçek dağ koşullarında denenebilmesi üzerinde durulmaktadır. ASIH, spor işletmeleri ile araştırmacılar, şirketler, girişimler, yatırımcılar ve uluslararası paydaşlar arasındaki bağlantıları kurabilecek bir yapı olarak tanımlanmaktadır.
Uluslararası karşılaştırma bölümünde Slovenya’nın Green Scheme of Slovenian Tourism programı, turizm işletmeleri ve destinasyonları ortak ölçme ve geliştirme araçlarıyla bir araya getiren ve Slovenia Green kimliği altında konumlandıran ulusal bir sistem olarak sunulmaktadır. Norveç’in Sustainable Destination etiketi ise belirlenmiş ölçütlere, izleme göstergelerine, dış değerlendirmeye ve üç yılda bir yeniden sertifikalandırmaya dayanan uzun dönemli destinasyon yönetimi uygulamasıdır.
Her iki örnekte kamu kurumlarının, yerel işletmelerin ve turizm kuruluşlarının birlikte çalışmasına dikkat çekilmektedir. 2027 FIS Alp Disiplini Dünya Kayak Şampiyonası için Crans-Montana’da benimsenen sürdürülebilirlik stratejisi de ISO 20121:2024 çerçevesinde toplu taşıma, otopark yönetimi, GPS destekli kar kalınlığı ölçümü, yenilenebilir enerji, döngüsel satın alma, atık azaltımı, erişilebilirlik, gönüllülük, genç katılımı ve bölgesel tedarik gibi çevresel, sosyal ve ekonomik uygulamaları içermektedir [15,16,17].
Raporun önerileri
Raporun sonuç ve öneriler bölümünde ilk olarak Andorra’nın sürdürülebilir doğa sporları inovasyonu için gerçek yaşamda uygulama ve test ortamı olarak konumlandırılması önerilmektedir. Bu kapsamda ASIH’nin spor alanları, turizm işletmeleri, kamu kurumları, araştırma kapasitesi ve iş dünyası arasındaki platform rolünün güçlendirilmesi; dağ destinasyonlarının somut sorunlarının şirketler, girişimler ve araştırmacılarla eşleştirilmesi öngörülmektedir.
İkinci öneri, geniş kapsamlı yeni bir program yerine, seçilmiş sayıda kamu-özel iş birliği pilot projesi geliştirilmesidir. Örnek olarak dağ işletmesi ile teknoloji sağlayıcısının kaynak verimliliği çalışması, büyük spor organizasyonuyla bağlantılı ulaşım ve ziyaretçi akışı projesi, yıl boyu katılımı destekleyen erişilebilirlik veya aktif yaşlanma girişimi ve belirli etkinliklerin çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini ortak yöntemle ölçme projesi verilmektedir.
Üçüncü öneri, hâlihazırda kullanılan etkinlik değerlendirme uygulamalarının ortak bir çerçevede birleştirilmesidir. Çevresel etki ve ulaşım, ekonomik getiri ve yerel harcama, yıllık etkinlik takvimine dağılım, yerel halkın deneyimi, gençlerin ve gönüllülerin katılımı, kapsayıcılık ve yenilikçi çözümlerin etkinliklerde denenmesi gibi unsurların aynı değerlendirmede ele alınması öngörülmektedir. Bu çerçevenin organizasyonun niteliği ve büyüklüğüyle orantılı olması ve gereksiz idari yük oluşturmaması vurgulanmaktadır.
Dördüncü öneri, yıl boyu spor faaliyetlerini yalnızca ziyaretçi sayısı üzerinden değil, yerel işletmelere, istihdama, farklı yaş gruplarının katılımına, sağlık ve iyi yaşam hizmetlerine, çevresel uyuma ve spor inovasyonuna sağladığı katkılar üzerinden değerlendirmektir.
Beşinci öneride Andorra sakinlerinin yalnızca turizm ve etkinliklere ev sahipliği yapan kişiler değil, spor stratejisinin görünür katılımcıları olması gerektiği belirtilmektedir. Yerel gönüllülük, çocuk etkinlikleri, okullar ve kulüplerle çalışma, erişilebilir sportif faaliyetler ve gündelik yaşamı etkileyen etkinliklere ilişkin sakinlerin geri bildirimlerini alma gibi uygulamalar bu kapsamda aktarılmaktadır.
Altıncı öneri, diğer dağ destinasyonları, spor kuruluşları, inovasyon merkezleri ve sürdürülebilirlik programlarıyla uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi ve Andorra’da geliştirilen uygulamalardan elde edilen bilginin paylaşılmasıdır. Uluslararası tanınırlığın yalnızca tanıtım ve taahhütlere değil; test edilmiş çözümlere, belgelenmiş sonuçlara, ortak göstergelere ve kurumlar arası iş birliğine dayanması gerektiği raporun önerileri arasında yer almaktadır.
Raporun genel sonucu
Raporun genel sonuç bölümünde sürdürülebilirliğin doğa sporları için bağımsız bir çevre programı olmaktan çıkıp gündelik işletme, yatırım, etkinlik planlaması, toplumsal katılım ve ekonomik çeşitlendirme kararlarının parçasına dönüştüğü ifade edilmektedir. Andorra’nın dağ çevresi doğal kaynak, turizm varlığı, spor sahası ve ulusal kimliğin bileşeni olarak tanımlanmaktadır.
Mevcut altyapı, kamu politikaları, araştırma kurumları, spor işletmeleri, gönüllülük kültürü ve ASIH bağlantıları, ülkenin bu alandaki başlangıç unsurlarıdır. Sonuçta rapor, Andorra’nın yalnızca doğa sporlarına ev sahipliği yapan bir destinasyon olarak değil; bu sporların geleceğine ilişkin yönetim, teknoloji ve sürdürülebilirlik çözümlerinin geliştirildiği, uygulandığı, ölçüldüğü ve uluslararası paydaşlarla paylaşıldığı bir ortam olarak ilerlemesini öngörmektedir.
Bunlar da ilginizi çekebilir
- COP31: Sürdürülebilir Spor
- Dünya sağlığı ve sürdürülebilirlik için spor ekonomisinin geleceği
- Spor turistleri: Tutkuyla seyahat etmek
Kaynaklar
- Andorra Sports Innovation Hub (2026). Sustainability in Outdoor Sports: Andorra Sports Innovation Hub Technical Report 2026. Kasım 2026, 50 sayfa. https://www.andorrasportshub.com/items/sustainability-in-outdoor-sports
- Departament d’Estadística, Govern d’Andorra (2026). Estimacions de població, Juny del 2026. https://sig.govern.ad/SIGDDE.Public/Files/Documents/Notes_premsa_noticies/A001_20260716_A.pdf
- Departament d’Estadística, Govern d’Andorra (2025). Enquesta de moviments turístics a les fronteres, Octubre del 2025. https://laveulliure.ad/sites/default/files/A123_202501120_A.pdf
- Govern d’Andorra (2025). Pla Nacional per a la Innovació i la Diversificació. https://www.govern.ad/ca/w/govern-presenta-pla-nacional-innovacio-diversificacio-consolidar-model-economic
- Servei Meteorològic de Catalunya (2026). Butlletí d’Indicadors de Canvi Climàtic dels Pirineus — 2024. https://govern.cat/govern/docs/2026/04/14/10/56/biccpyr_2024_ca.pdf
- Grandvalira Resorts (2026). Las estaciones de Andorra marcan su mejor resultado desde la creación de Grandvalira Resorts. https://www.grandvalira.com/es/noticias/estaciones-andorra-marcan-mejor-resultado-creacion-grandvalira-resorts
- François, H. ve diğerleri (2023). Climate change exacerbates snow-water-energy challenges for European ski tourism. Nature Climate Change, 13, 935–942. https://doi.org/10.1038/s41558-023-01759-5
- Andorra Recerca + Innovació (2026). Andorra destaca el seu pla d’innovació al 4YFN 2026. https://ari.ad/noticies/andorra-mobileworldcongress-4yfn-startups-innovation
- Consell General d’Andorra (2018). Llei 21/2018 d’impuls de la transició energètica i del canvi climàtic; konsolide metin. https://portaljuricandorra.ad/L2018021_3
- World Health Organization (2022). Global status report on physical activity 2022. https://www.who.int/publications/i/item/9789240059153
- Outdoor Industry Association (2026). 2026 Outdoor Participation Trends Report Summary. https://oia.outdoorindustry.org/2026-participation-trends-report-summary
- Govern d’Andorra (2026). CATSA binasının ulusal inovasyon merkezine dönüştürülmesi projesi. https://www.govern.ad/ca/w/el-projecte-per-convertir-l-edifici-catsa-en-un-centre-d-innovacio-segueix-progressant
- International Monetary Fund (2026). Principality of Andorra: 2026 Article IV Consultation. IMF Country Report No. 26/88. https://www.imf.org/-/media/files/publications/cr/2026/english/1andea2026001-source-pdf.pdf
- International Organization for Standardization (2024). ISO 20121:2024 — Event sustainability management systems. https://www.iso.org/standard/86389.html
- Slovenian Tourist Board. Green Scheme of Slovenian Tourism. https://www.slovenia.info/en/business/green-scheme-of-slovenian-tourism
- Innovation Norway. Sustainable Destination label. https://www.innovasjonnorge.no/en/tjeneste/merket-for-baerekraftig-reisemal
- Crans-Montana 2027. Sustainability strategy for the FIS Alpine World Ski Championships 2027. https://www.skiworldcup-cransmontana.ch/en/organisation/sustainability
