Kolesterol ilaçları zararlı mı?

Kolesterol düşürücü ilaçları, doktora danışmadan bırakanların sayısı her geçen gün artıyor. Bunun sebebi bu tür ilaçların karaciğer ve kas sistemi üzerine olası yan etkilerinden korkulması.

Kolesterol düşürücü ilaçları, doktora danışmadan bırakanların sayısı her geçen gün artıyor. Bunun sebebi bu tür ilaçların karaciğer ve kas sistemi üzerine olası yan etkilerinden korkulması.

Hastanın bilgilendirilmesi neden önemli?

Hastaların, kulaktan dolma hikayeler ve internette kontrollü olmayan, aslında çoğu kez de güvenilir olmayan birtakım bilgilerle, bu ilaçlara ihtiyacı olduğu halde bıraktığını söyleyen Liv Hospital Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Yelda Tayyareci ilaçları kullanmayı bırakmanın kalp krizi gibi çok ciddi birtakım tehlikeleri de beraberinde getirdiğini söylüyor.

İlaçlar bitkilerden elde edilen ancak kontrollü bitki-kimyasal bileşimleridir. Elbette her ilacın faydası olduğu kadar, yan etkisi de olabilir. Ancak bu ilaçlardan kazanıma, kar- zarar oranı olarak bakıldığında çoğu kez kazanç elde edilir. Bugüne kadar yapılmış yüzlerce çalışma ve yüzlerce merkez ve bu konuda söz sahibi bilim adamları statinlerin kullanılmasının faydalarını söylüyor ve tabii ki yan etkilerinden de bahsediyor. Bu yüzden hastaya yan etkilerin neler olabileceği konusunda bilgi verilmeli, gerektiğinde kullanımda elde edilecek faydanın yanında, yan etki oranının çok daha az olduğu anlatılmalıdır.

Kolesterol ilacı bırakmak riski artırıyor

2015 yılında Danimarka’da yapılan bir çalışmada kolesterol düşürücü ilaç başlanan 40 ve üzeri 674 bin 900 kişi incelendi. Statinlerin en güvenli ilaçlar arasında yer almasına rağmen çeşitli yan etkileri olabileceğiyle ilgili negatif veya pozitif haberler hastaların ilaca devam etme veya kesme kararı üzerinde etkili olduğu ortaya çıktı. Takipte kolesterol düşürücü ilacını bırakanlarda kalp krizinin 1.26 kat, kardiyovasküler nedenli ölümün ise 1.18 kat arttığı belirlendi.

Kolesterol ilacının erken bırakılmasını etkileyen faktörler

  • Statinle ilgili negatif haberler
  • Statin başlandığı takvim yılı (ne kadar erken başlanırsa o kadar erken bırakılmış)
  • Statin kullanım dozu (yüksek doz kullananlar daha çok ilaç bırakmaya meyilli)
  • Erkek cinsiyette olanlar
  • Büyük şehirlerde yaşayanlar ( sosyal medya, basın etkisi)

Kalp damar hastalıkları riskini azaltıyor

ACC/AHA (Amerikan Kalp Cemiyeti) 2016 yılı toplantısında yaklaşık 13 bin kişi üzerinde yapılan HOPE-3 çalışmasının sonuçları açıklandı ve kanıtlanmış bir kalp hastalığı bulunmayan, ancak kalp damar hastalığı açısından orta derecede riskli olan birincil koruyucu tedavi olarak kolesterol düşürücü ilaçları kullananlarda, 5 yıllık kardiyovasküler olayların (ölüm, kalp krizi ve inme) belirgin olarak azaldığı göstreildi. Orta derecede riskli hastalarda kolesterol ilacı kullanımının LDL (kötü kolesterol) düzeyine bakılmaksızın, kolesterol ilacı kullanmayanlarla karşılaştırıldığında, yine kalp damar hastalığına bağlı olayları azalttığı ve yan etkileri olarak bilinen kanser ve diyabet sıklığında artışa da yol açmadığı ortaya çıktı.

İlaç kullanım kararı doktorla birlikte verilmeli

İlaçlarda oluşabilecek 10 binde 1 ihtimal olan bir yan etki bile FDA’nın (Amerikan İlaç Derneği) kriterlerine göre prospektüse yazılıyor. Ancak 10 bin de 1 olan ihtimal ile ilacı almadığınızda, 10 yılda en az yüzde 5-10 kalp krizi, inme ve ölüm oranını artırabiliyor. Yapılan araştırmalar dört grup hastada kolesterol düşürücü ilaçların kullanılmasının faydalarının yan etkilerinden çok daha fazla olduğuna işaret ediyor. Bu yüzden hasta kolesterol ilacına ihtiyacı olup olmadığına güvendiği, kendisini takip eden doktoruyla karar vermelidir.

Kimler kolesterol ilacı kullanmalı?

1- Daha önceden saptanmış aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (damar sertliği olan hastalar)

2- LDL kolesterol düzeyi 190 mg/dL seviyesinin üzerinde olanlar

3- 40-75 yaş arasında ve şeker hastalığı olup LDL kolesterolü 70-189 mg/dL arasında olanlar

4- Kanıtlanmış damar sertliği veya şeker hastalığı olmayan ancak 40-75 yaş arasında ve LDL kolesterolü 70-189 mg/dL seviyelerinde 10 senelik aterosklerotik kardiyovasküler hastalık riski yüzde 7.5’in üzerinde olan bireyler

Kolesterol düşürücü ilaçların, statinlerin yan etkileri neler?

Statinler bugüne kadar yüz binlerle ifade edilen insan üzerinde en çok araştırmanın yapıldığı ilaçlardır. Yine milyonlarca insan tarafından 20 yıldır kullanılmaktadır. Dolayısıyla yan etkileri iyi bilinen ilaçlardır. En önemli iki yan etkisi rabdomiyoliz dediğimiz böbrek yetmezliğiyle birlikte kas harabiyeti gelişmesi, sıklığı 1/10 milyon reçetede (veya %0.007), diğeri karaciğer yetmezliğidir, sıklığı 0.5-1/100 bin hasta yılı. Bunun dışında kas ağrıları, karaciğer enzim yükselmesi gibi yan etkileri görülebilir. Yan etkileri ilaç kesildiğinde 3 ay içinde düzelir. Düzenli hekim kontrolünde kullanıldığında son derece güvenli ilaçlardır. Herkes tarafından rahatlıkla kullanılan aspirine göre daha güvenli ilaçlardır.

Statinler hücrelerin işleyişini bozabiliyor

1- Statinlerin kaslar üzerine olan olumsuz tesirlerinden sorumlu tutulan mitokondrial mekanizmalar ilacın diğer ters etkilerinin de sebebi olabilir.

2- İlacın aksi tesirleri dozla ilgilidir ve statinlerin etkinliklerini artıran (özellikle sitokrom P450 3A4 sisteminin baskılanması) ilaçlar bu riski artırır. Son senelerde sayıları giderek artan “yüksek doz çığlıkları atan kardiyologları” hatırlayın!

3- Statinlerin aksi tesirlerinin ortaya çıkmasında metabolik sendrom, tiroit hastalıkları ve mitokondrial fonksiyon bozukluğuna yol açan genetik mutasyonlar gibi başka risk faktörleri de vardır. Bunlar mitokondrial ve metabolik hassasiyeti artırarak etkili olurlar.

4- Statinlerle alakalı aksi tesirler içinde bilişsel kayıplar, nöropati, pankreas, karaciğer ve seksüel fonksiyon bozuklukları da vardır.

5- Doktorların statin tedavisinin aksi tesirlerinden farkındalıkları hastalar tarafından sık bildirilen aksi tesirler için bile düşüktür.

Baş ağrısında ağrı kesici ilaç kullanımı ne kadar doğru?