ABD’de yapılan bir araştırmada yeni keşfedilen fosiller, eski insanların kış boyunca uyumuş olabileceğini ortaya çıkardı. Uzmanlar, kış uykusunun günümüzde de insanlara faydalı olabileceğini düşünüyor.
ABD’deki Duke Üniversitesi’nde cüce lemurlarda kış uykusu üzerine yapılan araştırmada, insanlarda da kış uykusunun kalp durması ve felç gibi hastalıklara iyi gelebileceği kaydedildi. Uzmanlar, insanların kışın daha fazla uyumasının doğal olduğunu; azaltılmış ışığa maruz kalmanın, vücuda insanı daha uykulu yapan bir hormon olan melatonin üretmesini söylediğini aktardı.
Daily Mail’in haberine göre; bazı bilim insanları ise kış uykusunun birçok hastalığın getireceği hasarı önleyeceğini, kıtlığı savuşturacağını ve hatta uzay yolculuğunu mümkün kılacağı bir dizi potansiyel fayda sağlayabileceğine inanıyor.
L’Anthropologies dergisinde yayınlanan bilimsel makaleye[1] göre, mağaradaki fosiller, kemik büyümesinin her yıl birkaç ay boyunca bozulduğunu düşündüren mevsimsel değişimler gösteriyor.
Araştırmacılar, bu erken insanların kendilerini “kısıtlı gıda kaynakları ve yeterli vücut yağı depoları ile soğuk koşullarda uzun süre hayatta kalmalarına yardımcı olan metabolik durumlarda” bulduğunu iddia ediyorlar. Başka bir deyişle, kış uykusuna yattılar.
İnsanlar artık kış uykusuna girmese de, artan kanıtlar bunu yapmak için biyolojik donanımı taşıyabileceğimizi gösteriyor.
Konu hakkında açıklama yapan Duke Üniversitesi’nden Dr. Marina Blanco, [2] “İnsanlarda kış uykusuna yatmayı sağlamak kurgudan çok bilime yakın olabilir. Enerji krizlerinden, mevsimsel yiyecek eksikliğinden kurtulmamıza ve organ hasarını önleyerek ciddi yaralanmalarla başa çıkmamıza ve ömrü uzatmamıza yardımcı olabilir” diyor.
Kuzey İspanya’daki Atapuerca’da, dünyanın en önemli fosil alanlarından biri olan Sima de los Huesos (kemik çukuru) adlı bir mağarada bulunan kemiklerden elde edilen kanıtlar, yüzbinlerce yıl önce erken insanların kış boyunca aşırı soğuklarda uyuyarak hayatta kalmış olabileceğini gösteriyor.
Bu donanımın genlerimizde yattığını söyleyen Dr. Blanco, “Diğer memeliler gibi insanlar da kış uykusuna yatmak için biyolojik ‘makineye’ halihazırda sahip olabilir ancak gerekli tüm süreçleri nasıl etkinleştireceğimizi, düzenleyeceğimizi ve koordine edeceğimizi bulmamız gerekiyor” dedi.
Kış uykusu, Mars veya diğer gezegenlere insanlı görevin anahtarı mı?
Bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz ‘hibernation’ teknolojisi mümkün olabilir mi? Bilim insanları, kış uykusunun bileşenlerinin başka faydalar için kullanıp kullanamayacağımızı giderek daha fazla araştırmaya başladı. Bu aslında, astronotların yıllarca süren uzun bir uzay yolculuğu sırasında ihtiyaç duyduğu yiyecek miktarını azaltabileceği konusunu gündeme getiriyor.
Hem Avrupa Uzay Ajansı (ESA) hem de NASA bu araştırma alanıyla ciddi şekilde ilgileniyor ve 2021 yılının başlarında ESA liderliğindeki bir araştırma, insan kış uykusunun “oyunu değiştiren” bir uzay yolculuğu tekniği olabileceğini öne sürüyor. Örneğin, Mars’a 300 milyon millik bir yolculuk var. Uzay yolculukları sırasında astronotlar radyasyona maruz kalıyor – hazırda bekletme (hibernation), potansiyel olarak bu riski azaltmaya yardımcı olabilir.
Araştırmanın diğer bir üyesi olan Dr. Ambler şöyle diyor: “Kış uykusundaki bir hayvanı radyasyona maruz bırakırsanız, zarar görmekten korunuyorlar. Hücreleriniz çok aktif değilse, o zaman DNA daha sıkı sarılıyor, bu da onu parçalanmaya ve bozulmaya daha az eğilimli hale getiriyor.”
Dr. Blanco ise şöyle diyor: “İnsanları kış uykusuna yatırmanın en zor yanının, metabolizmayı uzun süre baskı altında tutmak olduğunu düşünme eğilimindeyiz. Ama aslında en büyük zorluk, kış uykusu döneminde birkaç haftada bir doğal olarak meydana gelen ciddi metabolik sıçramalar olan uyarılmalarla ilişkili fizyolojik stres olabilir.”
Kaynak:
- Antonis Bartsiokas, Juan-Luis Arsuaga, Hibernation in hominins from Atapuerca, Spain half a million years ago, L’Anthropologie, Volume 124, Issue 5, 2020, 102797, ISSN 0003-5521, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0003552120300832
- Blanco, M.B., Greene, L.K., Schopler, R. et al. On the modulation and maintenance of hibernation in captive dwarf lemurs. Sci Rep 11, 5740 (2021). https://doi.org/10.1038/s41598-021-84727-3
