Salgın riskleri pandeminin ardından oluşan rahatlama duygusuyla birlikte çoğu kişinin gündeminden düşmüş olsa da ortadan kalkmış değil. 27 Aralık Uluslararası Salgına Hazırlık Günü, bu algının yeniden sorgulanması gerektiğini hatırlatıyor. Son dönemde hem dünyada hem de Türkiye’de solunum yolu enfeksiyonlarının daha ağır seyretmesi, hazırlıklı olmanın hâlâ gerekli olduğunu gösteriyor.
Çamlıca Erdem Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Deniz Dazkır, solunum yolu enfeksiyonlarının arttığı dönemlerde en kritik ihtiyacın panik değil hazırlık olduğunu vurguluyor.
Salgın riskleri Avrupa verilerinde de görülüyor
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölge Ofisi’nin bilgilendirmesine göre birinci basamakta influenza test pozitifliği Avrupa genelinde yüzde 17 seviyesinde ve influenza sezonunun geç Aralık–erken Ocak döneminde zirve yapabileceği belirtiliyor. DSÖ Avrupa açıklamasında influenza aktivitesinin bu yıl daha erken başladığı ve daha yoğun seyrettiği, bölgedeki ülkelerin yarısından fazlasında aktivitenin “yüksek” ya da “çok yüksek” seviyede raporlandığı vurgulanıyor.
Türkiye’de hastalıklar daha uzun sürüyor
Türkiye’deki tablo da bu verilerle paralellik gösteriyor. Dr. Deniz Dazkır, solunum yolu enfeksiyonlarının hem sıklık hem de şiddet açısından dikkat çekici bir tablo oluşturduğunu, hastalıkların artık daha uzun sürdüğünü ve iyileşme sürecinin uzayabildiğini belirtiyor: “Hastalar sıklıkla ‘Eskiden birkaç günde geçiyordu, şimdi haftalarca sürüyor’ şeklinde geri bildirimlerde bulunuyor. Bu durum, salgınlara hazırlık konusunun hâlâ güncelliğini koruduğunu gösteriyor.”
Pandemi sonrası dönemde artan seyahat, kalabalık yaşam alanları ve kapalı ortamlarda geçirilen sürenin bu tabloyu etkileyen faktörler arasında yer aldığı belirtiliyor. Virüs dolaşımının sürdüğü bu dönemde bireysel farkındalık daha da önem kazanıyor.
Salgın riskleri tek bir virüsle sınırlı değil
Dolaşımdaki virüs çeşitliliğinin arttığını söyleyen Dr. Dazkır, tek bir etken yerine birden fazla solunum yolu virüsünün aynı anda görülebildiğini ifade ediyor: “Bugün karşı karşıya olduğumuz risk yalnızca tek bir virüs değil. Aynı dönemde birden fazla virüsün dolaşımda olması, hastalıkların daha yıpratıcı hissedilmesine neden olabiliyor.”
Korku haberleri hastalıktan daha hızlı yayılıyor
“Yeni virüs” ve “yeni varyant” başlıklarının sıklaşmasının toplumda kaygıyı artırdığına dikkat çeken Dr. Dazkır, bilgi kirliliğinin sağlık açısından ayrı bir risk oluşturduğunu söylüyor: “Yanlış bilgi, yanlış davranışı beraberinde getirir. Gereksiz panik, bilinçsiz ilaç kullanımı ve sürecin yanlış yönetilmesine yol açabilir.”
Bulaş riskini azaltmak için neler yapılmalı?
Dr. Dazkır’a göre günlük yaşamda alınacak basit önlemler hâlâ etkili:
- Kapalı ve kalabalık ortamlarda havalandırmaya dikkat edin.
- Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
- El hijyenini ihmal etmeyin.
- Belirtiniz varsa kalabalık ortamlardan uzak durun ve maske kullanın.
- Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu kapatın.
Grip sezonuna özel önerileri influenzadan korunmak için alınabilecek önlemler yazımızda bulabilirsiniz.
Bağışıklığı güçlü tutmak neden önemli?
Bağışıklık sisteminin hastalığın seyrini doğrudan etkilediğini belirten Dr. Deniz Dazkır, bu konuda tek başına mucizevi bir yöntem olmadığını vurguluyor: “Düzenli uyku, dengeli beslenme ve stresin kontrol altına alınması bağışıklık sisteminin temel yapı taşlarıdır. Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk enfeksiyonlara yakalanma riskini artırabilir.”
İlk belirtiler başladığında nasıl davranılmalı?
Hastalığın ilk belirtilerinde yapılan hataların süreci zorlaştırabildiğini söyleyen Dr. Dazkır, bu dönemde vücudu zorlamamak gerektiğini belirtiyor: “Ateş, boğaz ağrısı, halsizlik ve kas ağrıları başladığında dinlenmek, sıvı alımını artırmak ve belirtileri hafife almamak iyileşme sürecini olumlu etkiler.”
Dr. Dazkır’ın çağrısı ise net: “Korku başlıkları çok hızlı yayılıyor. Oysa salgın yönetiminde asıl ihtiyaç, doğrulanmış bilgiyle hareket etmek ve hazırlıklı olmaktır. Bilinçli davranış hem bireyi hem toplumu koruyan en güçlü basamaktır.”
Salgın riskleri hakkında sık sorulan sorular
Solunum yolu enfeksiyonları neden daha uzun sürüyor?
Dr. Deniz Dazkır’a göre aynı dönemde birden fazla virüsün dolaşımda olması, hastalıkların daha yıpratıcı hissedilmesine neden olabiliyor; hastalar eskiden birkaç günde geçen tablonun artık haftalarca sürdüğünü belirtiyor.
Salgın riskleri karşısında en etkili önlemler neler?
Kapalı ortamları havalandırmak, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak, el hijyenine dikkat etmek, belirti varsa kalabalıktan uzak durmak ve maske kullanmak bulaş riskini azaltıyor.
Hastalığın ilk günlerinde ne yapılmalı?
Ateş, boğaz ağrısı, halsizlik ve kas ağrıları başladığında dinlenmek, sıvı alımını artırmak ve belirtileri hafife almamak gerekiyor.
Görüş: Dr. Deniz Dazkır, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı, Çamlıca Erdem Hastanesi
Kaynaklar
