RSV (Respiratuar Sinsityal Virüs), bebeklerde ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilmesine rağmen Türkiye’de hâlâ “görünmez” bir tehdit. Bebeklerin neredeyse tamamının 2 yaşına kadar karşılaştığı virüs, her yıl dünya genelinde yaklaşık 33 milyon bebekte alt solunum yolu enfeksiyonuna ve 3,6 milyon bebekte hastane yatışına yol açıyor. Virüs ayrıca ilerleyen dönemde astım gelişme riskini 3 kat artırıyor.
Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Simten Malhan ve Doç. Dr. Rukiye Numanoğlu Tekin’in araştırması, virüsün ne olduğu, kimleri etkilediği ve nasıl önlenebileceği konusunda toplumda büyük bir bilgi eksikliği bulunduğunu ortaya koydu.
Toplumun yüzde 67’si RSV’yi hiç duymamış
Kadın ve erkeklerin dengeli temsil edildiği, genç yetişkinlerin ağırlıkta olduğu ve çoğunluğu lise ve üniversite mezunlarından oluşan 2.825 kişiyle yapılan araştırmada, katılımcıların yüzde 67,4’ü RSV’yi hiç duymadığını söyledi. “RSV’yi biliyorum” diyenlerin oranı yalnızca yüzde 11,8.
RSV hastane yatışlarına ve kalıcı etkilere neden olabiliyor
Bebeklerin solunumunu zorlaştırabilen ve hastane yatışına kadar ilerleyebilen bu enfeksiyonla ilgili farkındalığın düşük olması, korunmada gecikmelere ve kalıcı etkilere yol açıyor. Yaşamın ilk aylarında basit bir soğuk algınlığı gibi başlayıp kısa sürede hayati risk yaratabilen virüs, bazı bebeklerde ilerleyen dönemde tekrarlayan hırıltı, astım benzeri solunum sorunları ve akciğer hassasiyeti gibi kalıcı etkiler bırakabiliyor. Virüsün genel özellikleri için RSV virüsü nedir yazımıza da bakabilirsiniz.
“Acil bir bilgilendirme seferberliği gerekiyor”
Prof. Dr. Simten Malhan, bulguları şöyle değerlendiriyor: “Bu araştırma bize çok net bir gerçeği gösteriyor: RSV, toplumun büyük bir kesimi için hâlâ ‘bilinmeyen’ gizli bir tehlike ve halk sağlığı açısından önemli bir risk. Katılımcıların üçte ikisinden fazlası virüsü hiç duymamış durumda. Korunma yöntemlerine karşı yine bilgi eksikliğinden kaynaklanan kararsızlık oldukça yaygın. Bu tablo, sorunun doğru, güvenilir ve anlaşılır bilgiye erişim meselesi olduğunu açıkça söylüyor.”
Malhan şöyle devam ediyor: “Sağlık okuryazarlığını güçlendiren, kanıta dayalı ve hedef gruplara göre tasarlanmış bir bilgilendirme seferberliğine ihtiyaç var. Sistemli bir bilgilendirme süreci hayata geçirilmeden RSV gibi risklerin etkin şekilde yönetilmesi mümkün değil. Özellikle bebekler, küçük çocuklar ve kırılgan gruplar için doğru bilgiye zamanında erişim, koruyucu sağlık yaklaşımının en kritik basamağıdır.”
RSV’nin bebekler için tehdit olduğu bilinmiyor
Araştırma, virüsün en çok kimi etkilediği konusunda da net bir algı olmadığını gösteriyor. Katılımcıların yalnızca yüzde 34,1’i virüsün en çok bebekleri ve küçük çocukları etkilediğini düşünürken, yüzde 35,7’si her yaş grubunu eşit etkilediğini belirtiyor.
Virüsün hastaneye yatışa yol açabileceğini düşünenlerin oranı yüzde 45,7; “emin değilim” diyenlerin oranı da yüzde 43,4 ile neredeyse aynı. Kadınlarda “hastane yatışına yol açabilir” diyenlerin oranı yüzde 49,6, erkeklerde yüzde 40,7. Erkeklerde “hiç duymadım” diyenlerin oranı ise yüzde 71,7.
Eğitim farkındalığı artırıyor, ebeveynlik artırmıyor
Eğitim düzeyi yükseldikçe farkındalık artıyor: Lisansüstü grupta virüsü bildiğini söyleyenlerin oranı yüzde 58,6, lise mezunlarında yüzde 7,7. Buna rağmen farklı eğitim gruplarında aşıya yönelik kararsızlık dikkat çekiyor.
Araştırmanın çarpıcı bir diğer sonucu, çocuk sahibi olmanın farkındalığı yükseltmemesi. Çocuk sahibi olanlarda “RSV’yi hiç duymadım” diyenlerin oranı yüzde 69, çocuk sahibi olmayanlarda yüzde 65,6.
“Bilgi boşluğu kapanmadan risk yönetilemez”
Bulgular, virüsün yeterince bilinmemesi nedeniyle riskin görünmez kaldığını ve korunma kararlarının belirsizlikle şekillendiğini gösteriyor. Prof. Dr. Simten Malhan, özellikle bebekler ve risk gruplarında farkındalık çalışmalarının ve doğru bilgilendirme içeriklerinin yaygınlaştırılmasının hem ailelerin hem de sağlık sisteminin yükünü azaltmada kritik olduğunu vurguluyor.
RSV hakkında sık sorulan sorular
RSV nedir?
Respiratuar Sinsityal Virüs; bebeklerde ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilen bir virüs. Bebeklerin neredeyse tamamı 2 yaşına kadar bu virüsle karşılaşıyor.
RSV bebeklerde kalıcı etki bırakır mı?
Bazı bebeklerde ilerleyen dönemde tekrarlayan hırıltı, astım benzeri solunum sorunları ve akciğer hassasiyeti gibi kalıcı etkiler bırakabiliyor; astım gelişme riskini 3 kat artırıyor.
Türkiye’de RSV ne kadar biliniyor?
Başkent Üniversitesi araştırmasına göre katılımcıların yüzde 67,4’ü RSV’yi hiç duymamış; yalnızca yüzde 11,8’i virüsü bildiğini söylüyor.
Görüş: Prof. Dr. Simten Malhan ve Doç. Dr. Rukiye Numanoğlu Tekin, Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Kaynaklar
