Çocuklarda karın ağrısı, ebeveynlerin nedenini anlamakta en çok zorlandığı yakınmaların başında geliyor. Kimi zaman gaz ya da kabızlık gibi basit bir nedenden kaynaklanan ağrı, kimi zaman acil değerlendirme gerektiren bir sağlık sorununun belirtisi olabiliyor. Özellikle okul çağındaki çocuklarda “okula gitmemek için bahane yapıyor” düşüncesi doktora başvurmayı geciktirebiliyor.
Acıbadem Bakırköy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Muhammed Sami Tufan, “Çocuklarda karın ağrısına bazen gaz, kabızlık veya kısa süreli bir mide-bağırsak enfeksiyonu gibi nedenler yol açabilirken, stres ve kaygı da tekrarlayan karın ağrısında rol oynayabilmektedir. Ancak karın ağrısı bazı durumlarda acil değerlendirme gerektiren önemli bir sağlık sorununun belirtisi de olabilir” diyor. Dr. Tufan, çocuklarda karın ağrısının 5 önemli nedenini şöyle anlatıyor.
1. Kabızlık
Kabızlık, çocuklarda karın ağrısının başlıca nedenlerinden biri. Özellikle okul çağında dışkılama sayısının azalması, sert ve ağrılı dışkılama ve tuvaleti ertelemeye bağlı karında şişkinlik görülebiliyor. Ağrı çoğunlukla gelip gidiyor ve dışkılama sonrasında rahatlama hissediliyor. Yetersiz sıvı alımı, liften fakir beslenme ve tuvalet ihtiyacını erteleme kabızlığa yol açabiliyor. Ancak tekrarlayan veya şiddetlenen ağrıda yalnızca kabızlık olduğu düşünülerek hekim değerlendirmesi ihmal edilmemeli. Önleme yollarını çocuklarda kabızlığı önleyen öneriler yazımızda bulabilirsiniz.
2. Gaz ve mide-bağırsak enfeksiyonları
Gaz ve bağırsak hareketlerindeki değişiklikler geçici karın ağrısına neden olabiliyor. Kusma, ishal ve bazen ateşin eşlik ettiği durumlarda mide-bağırsak enfeksiyonları sık görülen nedenler arasında; viral enfeksiyonlar bu tablonun yaygın sebeplerinden. Bu durumda en önemli nokta çocuğun yeterli sıvı alması ve susuzluk belirtilerinin yakından izlenmesi. Dünya Sağlık Örgütü de ishalli çocuklarda asıl tehlikenin sıvı kaybı olduğuna dikkat çekiyor. Çocuk yeterince sıvı alamıyorsa, idrar miktarı belirgin şekilde azaldıysa, çok halsiz görünüyorsa veya şiddetli karın ağrısı varsa hekim değerlendirmesi gerekiyor.
3. Stres ve kaygı
Karın ağrısında her zaman yapısal veya organik bir hastalık saptanmayabiliyor. Özellikle okul çağındaki çocuklarda stres, kaygı, okul veya sosyal yaşamla ilgili sorunlar tekrarlayan karın ağrısında rol oynayabiliyor. Ağrının stresli dönemlerde ortaya çıkması ya da tekrarlaması ve belirgin bir organik neden bulunmaması strese bağlı karın ağrısını düşündürebiliyor. Dr. Tufan, “Ancak çocuğun yaşadığı ağrı gerçektir; bu nedenle şikayeti yalnızca ‘okula gitmemek için bahane’ olarak görmemek gerekir” diyor ve tekrarlayan ağrıda organik nedenlerin dışlanması için çocuk doktoruna başvurulması gerektiğini vurguluyor.
4. İdrar yolu enfeksiyonu ve karın dışı nedenler
Karın ağrısı bazen sindirim sistemi dışındaki bir sorunun belirtisi olabiliyor; idrar yolu enfeksiyonu da çocuklarda karın ağrısına yol açabiliyor. Ayrıca ağrının kaynağı her zaman karın içindeki organlar olmayabiliyor. Bazı çocuklarda boğaz veya akciğer enfeksiyonları; erkek çocuklarda testis torsiyonu (testisin kendi etrafında dönmesi), kız çocuklarında ise over torsiyonu (yumurtalığın kendi etrafında dönmesi) gibi acil durumlar da karın ağrısıyla kendini gösterebiliyor.
5. Apandisit
Apandisit, çocuklarda karın ağrısının acil değerlendirme gerektirebilen nedenlerinden biri. Ağrının giderek şiddetlenmesi ve sağ alt karın bölgesinde belirginleşmesi, çocuğun hareket etmek istememesi, kusma veya ateş eşlik etmesi önem taşıyor. Ancak özellikle küçük çocuklarda apandisit her zaman klasik belirtilerle görülmeyebiliyor. Bu nedenle şiddetli, giderek artan veya belirli bir bölgeye yerleşen karın ağrısı hafife alınmamalı; çocuk gecikmeden, mümkünse aynı gün hekime götürülmeli.
Bu 10 belirti varsa beklemeyin
Dr. Tufan, “Çocuğun karın ağrısının ne zaman başladığı, nerede hissedildiği, yemek veya dışkılamayla ilişkisi, gece uykudan uyandırıp uyandırmadığı ve ateş, kusma, ishal ya da idrar yakınması gibi eşlik eden belirtilerin not edilmesi hekim değerlendirmesinde yol gösterici olabilir” diyor. Uzmana göre şu durumlarda zaman kaybetmeden doktora başvurulmalı:
- Karın ağrısının şiddetli veya sürekli olması
- Ağrının giderek artması ya da özellikle sağ alt karında belirginleşmesi
- Tekrarlayan veya şiddetli kusma
- Yeşil renkli kusma
- Kusmukta ya da dışkıda kan görülmesi
- Belirgin karın şişliği
- Çocuğun sıvı alamaması, idrar miktarının belirgin azalması veya ağız kuruluğu gibi susuzluk belirtileri
- Belirgin halsizlik, uykuya eğilim veya genel durumda bozulma
- Çocuğun ağrı nedeniyle yürümek veya hareket etmek istememesi
- Erkek çocuklarda testiste ağrı, hassasiyet veya şişlik; kız çocuklarında ani başlayan şiddetli alt karın veya kasık ağrısı ve kusma (testis veya over torsiyonu açısından acil değerlendirme gerektirir)
Sık sorulan sorular
Çocuklarda karın ağrısı en sık neden olur?
Dr. Muhammed Sami Tufan’a göre kabızlık, gaz ve mide-bağırsak enfeksiyonları sık nedenler arasında; stres ve kaygı da tekrarlayan ağrıda rol oynayabiliyor.
Çocuğum okula gitmemek için karnının ağrıdığını söylüyor olabilir mi?
Uzman, strese bağlı karın ağrısında da çocuğun yaşadığı ağrının gerçek olduğunu, şikayetin bahane olarak görülmemesi ve tekrarlayan ağrıda çocuk doktoruna başvurulması gerektiğini belirtiyor.
Apandisit nasıl anlaşılır?
Giderek şiddetlenen ve sağ alt karında belirginleşen ağrı, hareket etmek istememe, kusma ve ateş dikkat edilmesi gereken bulgular. Küçük çocuklarda belirtiler klasik olmayabiliyor.
Karın ağrısında hangi durumlar acildir?
Yeşil renkli kusma, kusmukta veya dışkıda kan, belirgin karın şişliği, susuzluk belirtileri ve testis ya da kasık ağrısının eşlik etmesi gibi durumlar acil değerlendirme gerektiriyor.
