Football Benchmark’ın UEFA’nın üç kulüp şampiyonasında son iki sezondur uyguladığı eşleşme yapısının Avrupa futboluna neler kattığına ilişkin hazırladığı çalışmayı sizler için çevirdik.
📌 Öne çıkanlar:
- UEFA yeni eşleşme sistemi üst turlarda ülke çeşitliliğini çok az değiştirdi.
- Büyük Beşli liglerin Şampiyonlar Ligi çeyrek finallerindeki baskınlığı devam ediyor.
- Konferans Ligi, daha küçük ülkelerin Avrupa’da mücadele etmesi için en önemli platform.
- Turnuvalar arasındaki finansal uçurum, sportif başarının getirdiği gelirlerle daha da belirginleşiyor.
UEFA yeni eşleşme sistemi: 2024-2027 döngüsü için uygulamaya alınan, geleneksel grup aşamasını kaldırarak lig usulü eşleşmeyi temel alan yapıdır. Kulüplerin daha fazla maç oynamasını, gelir dağılımından daha çok takımın yararlanmasını ve turnuva rekabetinin son haftalara kadar sürmesini hedefleyen geniş çaplı futbol reformudur.
UEFA yeni eşleşme sistemi ve üst turlardaki değişmeyen görünüm
UEFA’nın 2024-27 dönemi için Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Konferans Ligi turnuvalarında uygulamaya aldığı eşleşme sistemi uzun yıllardır Avrupa futbolunda yaşanan en önemli yeniden yapılandırmalardan biri oldu. Daha anlamlı maçlar yaratmak, katılım süresini uzatmak ve gelir dağılımından yararlanan kulüplerin sayısını arttırmak amacıyla tasarlanan döngü bu sezon ikinci defa uygulanıyor.
Çeyrek finale kalan kulüpler yeni yapının etkileri konusunda açık bir görüntü sunuyor. Bu makale bu görüntüden yola çıkarak iki temel soruyu ele almaktadır. Birinci temel soru, yeni eşleşme yapısının üst aşamalarda ülke ve kulüp çeşitliliğini arttırıp arttırmadığıdır. İkinci temel soru, başarıma bağlı finansal ödüllerin üç turnuvada nasıl ölçeklendiği ve bunun Avrupa piramidinin farklı düzeylerinde etkinlik gösteren kulüpler için ne anlama geldiğidir.
Önceki sezonlarla kıyaslandığında üst aşamaların görünümünde kaydadeğer bir değişiklik olmadığı gözlemlenmekte.
İlk bulgulara göre kulüpler arasındaki genel çeşitlilik ve üst turlara çıkış açısından çok az değişiklik olduğu görülüyor. Aşağıdaki tablo 2018-19 sezonundan bu yana kaç ayrı ülkeden takımın çeyrek finale kaldığını göstermektedir.
Üç şampiyonanın tamamına bakıldığında, önceki eşleşme sisteminin son üç sezonunda, yirmidört çeyrek finalistin on veya onbir ülkeden geldiği görülmektedir. Yeni eşleşme yapısı başladıktan sonra, 2024-25 sezonunda yine onbir ülke temsil edilirken 2025-26 sezonunda bu sayı dokuza düştü. Toplamda, önceki döngüde çeyrek finallerde onbeş farklı ülke temsil edilirken yeni döngünün ikinci sezonunda bu rakam ondörde indi.
Piramidin en üst ucunda ise ülkeler arasındaki yoğunlaşma daha da belirgin görünüyor. Bu sezon Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’nde yalnızca altı ülkenin temsil edildiği ve yalnızca Portekiz’in Büyük Beşli’nin arasına girebildiği gözlemlenmekte.
Diğer yandan, Konferans Ligi UEFA katsayısına göre en üst sıralarda yer alan ülkelerin dışında kalanların yarışmayı sürdürdüğü tek lig. Çeyrek finaldeki ülke çeşitliliği sürekli olarak yüksek düzeyde kaldı; ilk dört sezonda yedi ülke, 2025-26 sezonunda ise sekiz ülke temsil edildi. Özetle, turnuvanın ilk beş sezonunda çeyrek final aşamasında onyedi farklı ülke yer aldı.
Genel olarak bakıldığında, ilk turlarda daha fazla kulübün turnuvalara katılımı sağlanmış olsa da final turlarına önde gelen pazarlarda mücadele eden kulüplerin erişebildiği görülüyor. Ancak bu durum, kısa zaman dilimi ve Avrupa futbolunun yapısal dinamikleri göz önüne alındığında beklenmedik bir şey değil.
Finansal sonuçları üst aşamalara ilerleme ve çekişme belirliyor.
Bir kulübün aldığı ödül parası oynadığı turnuvaya göre değişmektedir. Şampiyonlar Ligi ile diğer iki turnuva arasında ciddi bir rakamsal fark var. Örneğin, geçen sezonun Avrupa Ligi şampiyonu bile Şampiyonlar Ligi eleme turlarına ulaşan herhangi bir kulüpten daha az ödül parası aldı. Buna ek olarak, Konferans Ligi şampiyonu Chelsea bile Şampiyonlar Ligi’nde en az gelir elde eden Slovan Bratislava kadar kazanmadı.
Şampiyonlar Ligi’nde turlar arasındaki gelir farklılığı çok belirgindir. 2024-25 sezonunda, yalnızca lige katılım aşaması 21,9 milyon € ile 58,8 milyon € arasında gelir sağlarken çeyrek finallere gelindiğinde bu rakam 83,7 milyon € ile 105,9 milyon € arasına yükseldi. Avrupa Ligi’nde çeyrek final ödül parası 20,7 milyon € ile 24,2 milyon € arasında değişirken Konferans Ligi’nde bu rakam 7,5 milyon € ile 10,8 milyon € arasında kaldı.
Konferans Ligi’nde turlar arasındaki gelir farkı, kazanç artışı sağlasa da, kaydadeğer bir rakam olmaktan uzak görünüyor. 2024-25 sezonunda lige katılım aşaması için en yüksek ödül tutarı 6,9 milyon € iken çeyrek final aşamasına çıkış için ödenen en düşük ödül tutarı 7,5 milyon €’dur.
Öte yandan, üç şampiyonanın ortak bir noktası da var. Her birinde, iyi bir sportif sonuç için verilen ödül, katılımcı kulüpler üzerinde benzer derecede önemli bir finansal etkiye sahip olabiliyor. Her turnuvada ödül kazancı ile toplam işletme gelirleri oranı %40’ın üzerinde olan kulüpler bulabiliyoruz.
Halen ayakta olan kulüplerin kısa özeti ve konumları
Aşağıda üç turnuvanın çeyrek finalistlerinin pazardaki konumları ve çekişme gücünün özeti sunulmaktadır.
Şampiyonlar Ligi’nde yalnızca beş ülke temsil edilmekte olup tamamı UEFA katsayı sıralamasında ilk altıda yer alıyor. Yalnızca İspanya ve İngiltere’nin çeyrek final aşamasında birden fazla kulübü var.
Toplam kadro değerine bakıldığında – Atletico Madrid ve Sporting dışında – sekiz kulübün altısı küresel sıralamada ilk sekiz arasında yer alıyor. Ticari ölçekte ise bir kulüp dışında tüm kulüplerin 90 milyondan fazla sosyal medya takipçisi var. Öte yandan, lig aşamasında ilk sekiz sıradaki takımın yalnızca beşinin çeyrek finallere ulaşmış olması üst turlara erişimin yalnızca mali güç ile sağlanamadığını göstermektedir.
Avrupa Ligi’ndeki ülke temsiline bakıldığında, – Porto ve Braga dışında – sekiz kulübün altısının Büyük Beşli’den geldiği görülüyor. Ancak, kulüp temsilinde çeşitlilik dikkat çekmekte. Örneğin, Nottingham Forest ve Celta Vigo yakın geçmişte UEFA turnuvalarına katılma başarısı gösterememişti. Ayrıca, sekiz kulübün altısı 2009 yılındaki yeniden yapılanmadan bu yana çeyrek finallere ulaşamamıştı. Bu çeşitlilik, 127 milyon € ile 519 milyon € arasında değişen kadro değerine de yansımaktadır.
Konferans Ligi’nin çeyrek finalistlerine bakıldığında turnuvanın Avrupa sisteminde çekişmenin kapsamını genişletme işlevini yerine getirdiği açıkça gözlemleniyor. Kulüplerin her biri, UEFA katsayısına göre ilk on dışında yer alan – Yunanistan ve Ukrayna gibi – farklı bir ülkeyi temsil etmekte.
Bu çeşitlilik, sekiz kulübün beşinin 160 milyon €’nun altında olduğu tahmin edilen kadro değerlerine de yansımış. Konferans Ligi son dönemde Avrupa’da sınırlı uluslararası deneyime sahip kulüplerin katılımını arttırmayı sürdürüyor.
Turnuvalar arası farklar ve uzun vadeli etkiler
Şampiyonlar Ligi, en köklü kulüpler ve pazarlar arasında yoğunlaşmış durumda. Avrupa Ligi, kulüpler arasında daha fazla yer değiştirme olsa da benzer bir ülke dağılımına sahip. Konferans Ligi, daha geniş bir erişim sağlayarak son aşamalarda ülke çeşitliliğine olanak sağlıyor.
İki sezonun ardından, yeni döngünün bu durumu önemli ölçüde değiştirdiğine ilişkin açık bir gösterge yok. Turnuvaların başında çok sayıda kulüp yer alırken sonraki aşamalara ilerleme büyük ölçüde sportif ve finansal sıralamalarla uyumlu kalıyor. Finansal kazançlar sahadaki başarımla orantılı olarak artmaya devam ediyor. Bu durum turnuvalar arasındaki farkı ve kulüplerin Avrupa arenasındaki göreceli konumunu güçlendirmekte.
Diğer yandan, Konferans Ligi sistem içindeki ana farklılaşma noktası olarak öne çıkmış durumda. En üst ligin dışında kalan kulüplere saygın bir turnuvaya katılım olanağı sunuyor ama UEFA turnuvalarındaki çekişme dengesini değiştirmiyor.
Bununla birlikte, yeni eşleşmenin etkisinin en belirgin olduğu dönemin sezon başı olduğunu belirtmekte yarar var. Lig aşaması, katılımı sezonun ileriki dönemlerine uzatma ve anlamlı maç sayısını artırma konusunda büyük ölçüde başarılı olurken, aynı zamanda gelirin daha çok sayıda kulüp arasında dağılımını sağlamış durumdadır.
Bu durum, küçük ve orta ölçekli pazarlar için erişimi genişleterek, ticari ortaklar için artan görünürlükten transfer piyasasında ve oyuncu alımında daha fazla çekiciliğe kadar, yerel turnuvaların tek başına sağlamakta zorlandığı fırsatlar yaratmıştır. Daha düzenli katılım ileriki dönemlerde uzun vadeli planlamayı destekleme, örgütsel yapıları güçlendirme ve en üst düzeyin altında etkinlik gösteren kulüplerin aşamalı gelişimine katkıda bulunma giziline de sahiptir.
❓ Sıkça sorulan sorular
- UEFA yeni eşleşme sistemi hangi turnuvaları kapsıyor?
Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Konferans Ligi olmak üzere üç ana kulüp turnuvasını kapsamaktadır. - Yeni yapıda çeyrek finallerde ülke çeşitliliği arttı mı?
Önceki sezonlarla kıyaslandığında üst aşamalardaki ülke temsilinde kayda değer bir artış veya çeşitlilik gözlemlenmemiştir. - Yeni sistemde Avrupa Ligi gelirleri Şampiyonlar Ligi ile rekabet edebiliyor mu?
Hayır, aradaki finansal uçurum devam etmektedir; Avrupa Ligi şampiyonunun geliri Şampiyonlar Ligi eleme turlarına kalan bir takımdan daha az olabilmektedir. - Konferans Ligi’nin Avrupa futboluna temel katkısı nedir?
UEFA katsayısı düşük olan ülkelerin ve sınırlı uluslararası deneyime sahip kulüplerin Avrupa arenasında mücadele etmesine olanak sağlamasıdır. - Lig aşamasının kulüplere sağladığı en büyük avantaj nedir?
Daha düzenli katılım fırsatı sunarak küçük ve orta ölçekli pazarlardaki kulüplerin uzun vadeli planlama yapmasına ve ticari görünürlüklerini artırmasına yardımcı olmasıdır.
🔗 Kaynak:
- Yazının aslına aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
https://footballbenchmark.com/e/blog/28466/682893
