Mide koruyucu ilaç olarak bilinen asit baskılayıcılar, mide yanması, ekşime ve ağza acı su gelmesi gibi yakınmalarda sık başvurulan ilaçlar arasında. Ancak Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç’e göre şikayetler ilaç bırakılınca tekrar ediyorsa yalnızca belirtiye değil, nedene de bakmak gerekiyor. Genç, sık tekrarlayan reflü yakınmalarında kendi kendine ve uzun süre ilaç kullanmak yerine hekime başvurmanın önemli olduğunu vurguluyor.
Reflünün tek belirtisi mide yanması değil
Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıyla ortaya çıkan gastroözofageal reflü, toplumda sık görülüyor. Zaman zaman yaşanan mide yanması her zaman hastalık anlamına gelmese de yakınmaların sıklaşması, uykuyu bozması ya da sürekli ilaç gerektirmesi araştırılmayı gerektirebiliyor. Göğüs kemiğinin arkasında yanma, ağza mide içeriği gelmesi ve ekşime tipik belirtiler; kronik öksürük, boğazda rahatsızlık ve ses kısıklığı da reflüyle ilişkili olabiliyor.
Doç. Dr. Genç, “Özellikle mide yanması dışındaki belirtilerde doğrudan reflü sonucuna varmak doğru değildir. Hastanın yakınmaları bir bütün olarak değerlendirilmeli ve gerektiğinde diğer olası nedenler de araştırılmalıdır” diyor. Reflünün belirtileri için reflü belirtileri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Mide fıtığı reflüyle birlikte görülebilir
Fazla kilo, sigara, bazı beslenme alışkanlıkları ve kullanılan bazı ilaçların yanı sıra mide fıtığı (hiatal herni) da reflüyü kolaylaştırabiliyor. Mide fıtığında midenin bir bölümü diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru yer değiştirebiliyor ve mide ile yemek borusu arasındaki bariyerin işlevi etkilenebiliyor. Ancak mide fıtığının saptanması tek başına reflünün şiddetini ya da tedaviyi belirlemiyor.
Uzun süren reflü önemsenmeli
Yemek borusunun iç yüzeyi asitle uzun süreli temasa mide kadar dayanıklı değil. Genç’e göre uzun süreli reflü bazı kişilerde özofajit ve yemek borusunda darlık gibi sorunlarla ilişkili olabiliyor. Kronik reflüyle bağlantılı Barrett özofagusunda ise yemek borusunun alt bölümündeki hücrelerde değişiklik oluşuyor. Bu durum belirli bir yemek borusu kanseri türü için risk artışıyla ilişkili; ancak her reflü hastasında Barrett gelişmiyor, Barrett olan herkeste de kanser gelişmiyor.
Mide koruyucu ilaç ne kadar süre kullanılmalı?
Halk arasında “mide koruyucu” denen proton pompa inhibitörleri, uygun hastalarda ve doğru endikasyonla tedavide önemli bir yere sahip. Sorun, ilacın hangi nedenle ve ne kadar süre kullanıldığının bilinmemesi. Doç. Dr. Genç iki yanlış yaklaşıma dikkat çekiyor: “Bir tarafta mide yanması olduğunda herhangi bir değerlendirme yapılmadan uzun süre ilaç kullanan kişiler, diğer tarafta ise uzun süreli kullanımın olası etkilerinden endişelenerek hekim tarafından verilen tedaviyi kendi kararıyla bırakan hastalar bulunuyor. Her iki yaklaşım da doğru değil.”
Uzun süreli kullanımda vitamin-mineral eksiklikleri ve kemik sağlığı gibi konular gündeme gelebiliyor; ancak bu olası ilişkiler herkeste aynı sorunların gelişeceği anlamına gelmiyor. Tedavinin yararı ve riskleri yaşa, mevcut hastalıklara ve kullanılan diğer ilaçlara göre hekim tarafından değerlendirilmeli.
İlacı bırakınca şikayetin dönmesi ne anlama geliyor?
Uzun süre asit baskılayıcı kullanan bazı kişilerde ilaç kesildiğinde mide asidinde geçici artış ve buna bağlı yakınmalar görülebiliyor. Yani bırakınca mide yanması olması her zaman hastalığın ağırlaştığı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte belirtilerin sürekli tekrarlaması, devam eden bir reflü hastalığının araştırılmasını gerektirebiliyor. Bu nedenle uzun süredir kullanılan ilacı hekime danışmadan aniden kesmek, dozunu değiştirmek ya da yeniden başlamak yerine tedavi planını hekimle gözden geçirmek gerekiyor.
Bu belirtilerde gecikmeyin
Her mide yanmasında endoskopi gerekmiyor. Ancak yutma güçlüğü, yutarken ağrı, açıklanamayan kilo kaybı, tekrarlayan kusma, kansızlık ya da sindirim sistemi kanamasını düşündüren bulgular varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemeli. Genç, “Mide yanmasını yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir şikayet olarak görmek yerine, neden ortaya çıktığını anlamaya çalışmak gerekir” diyor.
Sık sorulan sorular
Mide koruyucu ilaç uzun süre kullanılabilir mi?
Doç. Dr. Halil Genç’e göre süre ve doz hastanın durumuna göre hekim tarafından belirlenmeli; değerlendirme yapılmadan uzun süre kullanmak da, verilen tedaviyi kendi kararıyla bırakmak da doğru değil.
Mide koruyucuyu bırakınca neden mide yanıyor?
Uzun süre kullanımın ardından ilaç kesildiğinde mide asidinde geçici artış olabiliyor; bu her zaman hastalığın ağırlaştığı anlamına gelmiyor.
Reflü kansere neden olur mu?
Kronik reflü, belirli bir yemek borusu kanseri türü için risk artışıyla ilişkili Barrett özofagusuna yol açabiliyor; ancak reflü hastalarının çoğunda Barrett ya da kanser gelişmiyor.
Reflüde ne zaman doktora gidilmeli?
Şikayetler sık tekrarlıyorsa ya da yutma güçlüğü, kilo kaybı, kusma, kansızlık veya kanama belirtisi varsa gecikmeden başvurulmalı.
