Avrupa’dan Japonya’ya, ABD’den Güney Afrika’ya kadar 33 ülkede vatandaşlara evde bir süre yetecek su, gıda ve temel malzeme bulundurmaları tavsiye ediliyor. ABD’li Newsweek dergisinin 28 Ekim’de yayımladığı haritayla gündeme gelen stok çağrısı, İngiltere’nin “Be Ready” kampanyası ve Japonya’nın 2 Kasım’da kurulan yeni afet ajansının acil talebiyle sosyal medyada “Dünya neye hazırlanıyor?” sorusunu da beraberinde getirdi. Önerilen süreler ülkeye göre 72 saatten 10 güne kadar değişiyor.
“33 ülke” sayısı nereden çıktı?
Sayı, Newsweek’in hazırladığı bir derlemeden geliyor. Dergi, hükümetlerin ya da yerel yönetimlerin halka acil durum hazırlığı yapmasını ve gıda stoklamasını tavsiye ettiği ülkeleri bir haritada topladı. Haber 28 Ekim’de yayımlandı, 29 Ekim’de güncellendi. Başlığına konu olan son gelişme ise Fransa’nın Normandiya bölge yönetiminin sosyal medyadan yaptığı “Acil durumu beklemeyin, şimdi hazırlanın” uyarısıydı.
Haritadaki ülkeler tek bir ortak alarmla değil, farklı tarihlerde yayımlanmış ve farklı risklere (doğal afet, aşırı hava olayları, siber saldırı, savaş) odaklanan ulusal ya da yerel rehberlerle listeye girdi. Bazı ülkelerde tavsiye ülke genelinde değil, bir kent ya da eyalet düzeyinde veriliyor.
Stok çağrısı yapan 33 ülke hangileri?
Newsweek’in haritasında yer alan ülkeler kıtalara göre şöyle:
- Avrupa (17): Birleşik Krallık, İrlanda, Fransa, Almanya, Hollanda, Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çekya, Avusturya, İsviçre ve Hırvatistan
- Kuzey Amerika (3): ABD, Kanada ve Meksika
- Güney Amerika (4): Şili, Kolombiya, Arjantin ve Brezilya
- Asya (6): Japonya, Hindistan, Tayvan, İsrail, Filipinler ve Singapur
- Afrika (1): Güney Afrika (Cape Town kenti)
- Okyanusya (2): Avustralya ve Yeni Zelanda
Türkiye bu listede yer almıyor. Ancak AFAD’ın afetlere karşı 72 saatlik hazırlık tavsiyesi uzun süredir yürürlükte.
Hangi ülke kaç günlük hazırlık öneriyor?
Stok çağrısında en yaygın tavsiye 72 saat, yani 3 gün. Birleşik Krallık, Fransa, Hollanda, Kanada, Meksika ve Japonya bu süreyi öne çıkarıyor. Avrupa Komisyonu da 26 Mart 2025’te açıkladığı Hazırlık Birliği Stratejisi’nde, AB vatandaşlarının bir kriz anında en az 72 saat dışarıdan destek almadan temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesini hedef olarak koydu.
Daha uzun süre önerenler de var:
- İsveç ve Norveç: Yaklaşık 1 hafta. Norveç Sivil Koruma Direktörlüğü bu süreyi 2024’te 3 günden 1 haftaya çıkardı.
- Almanya: 10 güne kadar. Federal Sivil Koruma ve Afet Yardımı Dairesi, bunun hemen mümkün olmadığı hanelerin 3 günlük stokla başlayabileceğini belirtiyor.
- ABD: Belirli bir gün sayısı yerine “birkaç gün” ifadesi kullanılıyor. İç Güvenlik Bakanlığı’na bağlı Ready.gov, hazırlıklı olmayı birkaç gün yetecek kadar kendi yiyeceğine, suyuna ve malzemesine sahip olmak diye tanımlıyor.
- Hindistan: Ulusal Afet Yönetimi Otoritesi hanelere acil durum çantası hazırlamalarını tavsiye ediyor ama süre belirtmiyor.
- Güney Afrika: Tavsiye Cape Town kentinden; hanelerin en az 3 günlük malzeme bulundurması isteniyor.
İngiltere’de “Be Ready” kampanyası başladı
Son dönemde en çok konuşulan adımı İngiltere attı. İngiliz hükümeti, Kabine Ofisi aracılığıyla 22 Ekim’de “Be Ready” (Hazırlıklı Ol) adlı kampanyayı başlattı. Üç yıl sürecek kampanyanın ilk aşamasında hanelerden elektrik, su, telefon ve internet hizmetlerinin aksayabileceği 3 güne hazırlıklı olmaları isteniyor.
Kampanya listesinde kişi başı günde 3 litre olmak üzere 3 gün için 9 litre içme suyu, pişirme ya da buzdolabı gerektirmeyen gıdalar, pilli ya da kurmalı radyo, el feneri, ilaçlar ve elektronik ödeme sistemlerinin çalışmaması ihtimaline karşı bir miktar nakit para yer alıyor. Hükümet, malzemelerin bir anda değil zamanla tamamlanabileceğini belirtiyor. Kampanya materyallerini 500’ü aşkın kurum ve kuruluş dağıtıyor. İngiltere’deki stok çağrısı, Fransa, İrlanda ve Hollanda’da zaten uygulanan 3 günlük hazırlık yaklaşımıyla da uyumlu.
Japonya’nın yeni afet ajansından “acil talep”
Japonya’da Ulusal Afet Yönetim Ajansı 2 Kasım’da faaliyete geçti. Japan Times’ın aktardığına göre ajans, ilk iş olarak yayımladığı “acil talep” ile halktan en az 3 gün, mümkünse 1 hafta yetecek gıda ve su stoklamasını, mobilyaları duvara sabitlemesini ve tahliye merkezlerinin yerini öğrenmesini istedi.
Afet Yönetiminden Sorumlu Bakan Goshi Hosono, hazırlıkların başında Pasifik kıyısındaki Nankai Çukuru’nda beklenen büyük deprem olasılığını gösteriyor. Japon hükümeti kişi başı günde en az 3 litre su ve portatif tuvalet malzemesi bulundurulmasını da öneriyor. Ülkede 3 gün, mümkünse 1 hafta tavsiyesi yeni değil. Yetkililer de ajansın kuruluşunun yakın zamanda beklenen belirli bir felaketten değil, uzun süredir bilinen afet risklerinden kaynaklandığını belirtiyor.
Stok çağrısı savaş hazırlığı mı?
Sosyal medyada hükümetlerin “bilinmeyen bir krize” hazırlandığı yorumları yayılsa da çağrıların aynı tarihte, aynı tehdide ya da ortak bir gizli bilgiye dayandığını gösteren bir açıklama bulunmuyor. Ülkeler farklı gerekçeler gösteriyor: Japonya deprem ve yanardağ riskini, İngiltere aşırı hava olayları ve siber saldırıları öne çıkarıyor. Baltık ve İskandinav ülkelerinin rehberlerinde ise doğal afetlerin yanı sıra savaş ve kriz senaryoları da yer alıyor.
Avrupa Komisyonu da 72 saat önerisinin yakın zamanda beklenen belirli bir tehdide yönelik olmadığını, doğal afetler, elektrik kesintileri ve siber saldırılar gibi farklı acil durumlara karşı toplumu hazırlamayı amaçladığını açıklamıştı. ABD basınına yansıyan ve büyük askeri üslerin dış destek olmadan 90 gün çalışabilmesini hedefleyen Pentagon planı ise askeri tesislerle ilgili; hanelere yönelik stok tavsiyelerinin parçası değil.
Evde neler bulunmalı?
Stok çağrısı yapan ülkelerin listeleri ayrıntıda farklılaşsa da temel malzemeler büyük ölçüde aynı:
- İçme suyu (İngiltere ve Japonya kişi başı günde 3 litre öneriyor)
- Buzdolabı ya da pişirme gerektirmeyen, uzun ömürlü gıdalar
- Pilli ya da elle şarj edilen radyo
- El feneri ve yedek pil, taşınabilir şarj cihazı
- İlk yardım malzemeleri ve düzenli kullanılan ilaçlar
- Kimlik ve önemli belgelerin kopyaları
- Bir miktar nakit para
- Hijyen malzemeleri
- Bebek, yaşlı, engelli bireyler ve evcil hayvanlar için özel ihtiyaçlar
Türkiye’de AFAD ne öneriyor?
Türkiye’de Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), afet sonrası yardım ekipleri ulaşana kadar geçecek ilk 72 saat için bir afet ve acil durum çantası hazırlanmasını öneriyor. AFAD’ın listesinde su ve uzun süre bozulmayan kuru gıdaların yanı sıra ilk yardım çantası, sağlık kayıtları ve ilaçlar, önemli evrakların fotokopileri, pilli radyo, el feneri, yedek pil, düdük, yağmurluk, ısı kaybını önleyen acil durum örtüsü ve hijyen malzemeleri bulunuyor.
AFAD, çantanın bebek, çocuk, yaşlı, engelli ve kronik hastaların özel ihtiyaçları ile evcil hayvanların malzemelerini de içermesini ve 6 ayda bir güncellenmesini tavsiye ediyor. Çantada neler olması gerektiğine dair ayrıntılar için deprem çantası içinde neler olmalı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Stok çağrısı yapan 33 ülke arasında Türkiye var mı?
Hayır. Newsweek’in haritasında Türkiye yer almıyor. Türkiye’de AFAD, afetlere karşı ilk 72 saate yetecek bir afet ve acil durum çantası hazırlanmasını öneriyor.
Ülkeler kaç günlük stok öneriyor?
En yaygın tavsiye 72 saat (3 gün). İsveç ve Norveç yaklaşık 1 hafta, Almanya 10 güne kadar, Japonya ise en az 3 gün, mümkünse 1 hafta öneriyor.
Kişi başı ne kadar su stoklanmalı?
İngiltere’nin “Be Ready” kampanyası ve Japonya hükümeti kişi başı günde 3 litre su öneriyor. Bu, 3 günlük hazırlık için kişi başı 9 litre su anlamına geliyor.
Stok çağrıları belirli bir tehdide mi işaret ediyor?
Hayır. Çağrılar farklı tarihlerde ve farklı risklere göre yayımlandı. Avrupa Komisyonu da 72 saat önerisinin yakın zamanda beklenen belirli bir tehdide yönelik olmadığını açıkladı.
Kaynaklar
- Newsweek: Map Shows Nations Urging People to Stockpile Food as France Issues Warning (28 Ekim 2026)
- The Japan Times: Japan’s new disaster agency calls on public to prepare for disasters (2 Kasım 2026)
- AFAD: Afet ve Acil Durum Çantası Nasıl Hazırlanmalı?
