Çocuklarda VSD (ventriküler septal defekt), çocukluk çağında en sık karşılaşılan doğumsal kalp hastalıklarından biri. Halk arasında kalp deliği olarak bilinen bu durumda kalbin alt iki odacığını birbirinden ayıran duvarda bir açıklık bulunuyor. Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Cansaran Tanıdır, VSD’nin bazı çocuklarda hiçbir belirti vermeden fark edilebildiğine, ancak büyük açıklıkların kalbin çalışma yükünü artırarak ciddi dolaşım sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle bebeklerde beslenme güçlüğü ve yetersiz kilo alımı gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerekiyor.
Çocuklarda VSD nedir?
Ventriküler septal defekt, kalbin sağ ve sol karıncıkları arasındaki duvarda doğuştan bulunan açıklık. Normalde sol karıncık oksijenden zengin kanı vücuda, sağ karıncık ise oksijeni düşük kanı akciğerlere pompalıyor. VSD varlığında sol karıncıktaki kanın bir bölümü açıklıktan sağ karıncığa geçebiliyor. Prof. Dr. Tanıdır’a göre bu durum özellikle büyük açıklıklarda akciğerlere normalden fazla kan gitmesine ve kalbin iş yükünün artmasına neden olabiliyor.
Bebeklerde VSD belirtileri
Belirtiler özellikle yaşamın ilk aylarında belirginleşebiliyor; büyük açıklıklarda doğumdan sonra akciğer damar direncinin azalmasıyla kalbin yükü artabiliyor. Bebeklerde sık görülen belirtiler şunlar:
- Hızlı nefes alma
- Emzirme sırasında çabuk yorulma ve sık sık dinlenme ihtiyacı
- Beslenirken terleme
- Yeterince kilo alamama ve büyüme geriliği
- Huzursuzluk
Beslenirken sık dinlenen veya yaşıtlarına göre beklenen kiloyu alamayan bebeklerin çocuk kardiyolojisi açısından değerlendirilmesi önem taşıyor. Çocuklarda kalp hastalığına işaret edebilecek diğer sinyalleri çocuklarda kalp hastalığı belirtileri yazımızda ele almıştık.
Daha büyük çocuklarda hangi belirtiler görülür?
Küçük VSD’ler çocukluk boyunca hiçbir belirti vermeyebiliyor ve çoğu zaman rutin muayenede duyulan üfürüm sayesinde fark ediliyor. Daha büyük açıklıklarda ise çabuk yorulma, fiziksel aktivitede zorlanma, nefes darlığı ve büyüme-gelişme geriliği görülebiliyor. Prof. Dr. Tanıdır’a göre VSD’nin etkileri her çocukta aynı değil; yalnızca şikayetlere bakarak deliğin büyüklüğü hakkında kesin karar verilemiyor.
VSD tanısı nasıl konulur?
Tanıda fizik muayene ve ekokardiyografi temel yöntemler. Kalp dinlenirken duyulan karakteristik üfürüm VSD şüphesi uyandırabiliyor, kesin değerlendirme ise ekokardiyografiyle yapılıyor. Kalp ultrasonu açıklığın büyüklüğünü, konumunu, kanın geçiş yönünü ve kalp odacıkları üzerindeki etkisini gösteriyor. Gerektiğinde elektrokardiyografi, akciğer grafisi ve ileri görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılıyor.
Çocuklarda VSD nasıl tedavi edilir?
Tedavi açıklığın büyüklüğüne ve dolaşım üzerindeki etkisine göre planlanıyor. Küçük VSD’lerin önemli bir bölümü zamanla kendiliğinden kapanabildiği için bazı çocuklarda düzenli kardiyolojik takip yeterli olabiliyor. Büyük açıklıklarda kalp yetersizliği belirtilerini kontrol altına almak için ilaç tedavisi uygulanabiliyor; ancak ilaçlar açıklığı kapatmıyor. Gerekli durumlarda cerrahi yöntemlerle veya uygun seçilmiş hastalarda kateter yoluyla kapatma işlemi yapılabiliyor.
Erken tanı neden önemli?
Büyük VSD’lerin zamanında değerlendirilmemesi, kalbin artan iş yükü nedeniyle akciğer damarlarında basınç artışı ve kalp odacıklarında genişleme gibi komplikasyonlara yol açabiliyor. Prof. Dr. Tanıdır’a göre bebeklerde beslenme güçlüğü, hızlı solunum ve yetersiz kilo alımının erken dönemde araştırılması ve düzenli çocuk kardiyolojisi takibi, her çocuk için en uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı oluyor.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda VSD nedir?
Kalbin sağ ve sol karıncıkları arasındaki duvarda doğuştan bulunan açıklık; halk arasında kalp deliği olarak biliniyor.
VSD belirtileri nelerdir?
Prof. Dr. İbrahim Cansaran Tanıdır’a göre bebeklerde hızlı nefes alma, emerken çabuk yorulma, terleme ve kilo alamama; büyük çocuklarda çabuk yorulma ve nefes darlığı görülebiliyor.
Kalp deliği kendiliğinden kapanır mı?
Küçük VSD’lerin önemli bir bölümü zamanla kendiliğinden kapanabiliyor; bu çocuklarda düzenli takip yeterli olabiliyor.
VSD nasıl kapatılır?
Gerekli durumlarda cerrahi yöntemle ya da uygun hastalarda kateter yoluyla kapatılıyor; ilaçlar açıklığı kapatmıyor, yalnızca belirtileri kontrol ediyor.
