Çocuklarda karın ağrısı nedenleri basit bir gaz, şişkinlik ya da kabızlıktan bağırsak enfeksiyonlarına, parazitlere, stresten nadiren de olsa apandisit gibi acil durumlara kadar uzanabiliyor. Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Kurt, özellikle okul döneminde ortaya çıkan ve kolayca geçmeyen karın ağrılarının ciddiye alınması, altta yatan nedenin hekim ve aile iş birliğiyle araştırılması gerektiğini söylüyor: “Bir çocuğun karnının ağrıdığını söylemesi, ebeveynleri için her zaman önemli sayılmalıdır. Bununla birlikte, bu karın ağrısı mutlaka önemli bir hastalığın göstergesidir diye düşünmek ve endişelenmek de doğru değildir.”
Çocuklarda karın ağrısı nedenleri neler?
Prof. Dr. Kurt’a göre kabızlık, çocuklarda karın ağrısının en sık nedenlerinden biri. İshal de özellikle enfeksiyonlarla birlikte karın ağrısına yol açabiliyor. “Viral enfeksiyonların yanı sıra bazı bakteri ve Giardia gibi bazı bağırsak parazitleri de çocuklarda karın ağrısı, ishal, gaz, şişkinlik ve bulantıya neden olabiliyor” diyen Kurt, ağrının zamanlamasının da ipucu verebileceğini belirtiyor: “Karın ağrısının yalnızca hafta içi, özellikle çocuk okula gitmeden önce ortaya çıkması ve hafta sonları azalması, çocukta okulla ilgili nedenlere bağlı olarak yüksek düzeyde stres ve kaygı olduğunu düşündürebilir.”
Kurt’a göre ebeveynler için en doğru yaklaşım, ağrının zamanlamasını, süresini ve eşlik eden belirtileri takip edip çocuğa destek olmak ve bu bilgileri hekimle paylaşmak. Bu kayıtlar, çocuklarda karın ağrısı nedenleri arasında doğru ayrımı yapmayı kolaylaştırıyor.
Ateş, kusma ve halsizlik eşlik ediyorsa dikkat
Karın ağrısının birkaç gün içinde geçmemesi, giderek şiddetlenmesi ya da sık sık tekrarlaması mutlaka dikkate alınmalı. Prof. Dr. Kurt’a göre yüksek ateş, tekrarlayan kusma, uzayan ishal, karında şişkinlik, sıvı alımının azalması, belirgin kilo kaybı, dışkıda kan ve aşırı halsizlik gecikmeden hekime başvurmayı gerektiren belirtilerin başında geliyor.
“Sürekli karın ağrısından şikayet eden, kusma, ishal ve aşırı halsizliği olan, bu yüzden oyun oynamaktan bile kaçınan çocukların aileleri derhal doktorlarına ya da doğrudan bir hastaneye başvurmalıdır” diyen Kurt, nadir görülmekle birlikte apandisit gibi acil müdahale gerektiren durumların da karın ağrısıyla ortaya çıkabileceğini hatırlatıyor. Özellikle küçük çocuklarda ciddi sıvı kaybı daha hızlı gelişebildiği için çocuğun su ve sıvı tüketimi de yakından izlenmeli. Hekime başvurmayı gerektiren belirtileri çocuklarda karın ağrısı: hemen doktora gitmeyi gerektiren 10 belirti yazımızda da sıralamıştık.
Bağırsak parazitleri gözden kaçabiliyor
Prof. Dr. Kurt, “Başta kıl kurdu (Enterobius vermicularis) ve Giardia intestinalis olmak üzere bağırsak parazitleri de karın ağrısının etkenlerinden olabilir” diyor. Kurt’a göre çocukluk çağında sık görülen kıl kurdu çoğunlukla anüs çevresinde kaşıntıya yol açıyor; bazı çocuklarda gece uykusunda diş gıcırdatma, ağızdan salya gelmesi ve ağlayarak uyanma gibi yakınmalar da görülebiliyor.
Seyahat sonrasında başlayan ve geçmeyen karın ağrısı ile ishal de hafife alınmamalı. Kurt, “Seyahat edilen bölgenin, tüketilen su ve gıdaların ve belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğinin hekime mutlaka aktarılması gerekiyor. Özellikle Giardia intestinalis, Entamoeba histolytica ve Cryptosporidium spp. gibi parazitler çocuklarda karın ağrısı, ishal, gaz, şişkinlik, bulantı ve kilo kaybına neden olabiliyor” diyor.
“Okula gitmek istemediği için söylüyor” demeden önce
Prof. Dr. Kurt, okul döneminde görülen karın ağrılarının psikolojik kaynaklı olabileceğini, ancak bunun ağrının “uydurma” olduğu anlamına gelmediğini vurguluyor: “Çocuğu suçlamak doğru değil, çünkü stres ve kaygı nedeniyle çocuklarda karın ağrısı gerçekten gelişip çocuğu rahatsız edebilir. Okuldaki arkadaş ilişkileri, öğretmenlerle veya okul yönetimiyle yaşanan sorunlar, sınavlar ve başka stres kaynakları çocuklarda gerçekten bazı fiziksel yakınmalara yol açabilir.”
Kurt’a göre bu durumda ebeveynlerin çocuklarıyla etkin bir iletişim kurması, gerektiğinde öğretmenlerle iş birliği yapması sorunun kaynağını anlamaya yardımcı olabiliyor. Çocuğu “Bir şeyin yok, psikolojik bu” diyerek geçiştirmek ise doğru değil.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda karın ağrısının en sık nedeni nedir?
Prof. Dr. Özgür Kurt’a göre kabızlık, çocuklarda karın ağrısının en sık karşılaşılan nedenlerinden biri; enfeksiyonlara bağlı ishal de sık görülüyor.
Kıl kurdu hangi belirtilerle kendini gösterir?
Kıl kurdu çoğunlukla anüs çevresinde kaşıntıya yol açıyor; bazı çocuklarda gece diş gıcırdatma, ağızdan salya gelmesi ve ağlayarak uyanma görülebiliyor.
Karın ağrısında ne zaman hastaneye gidilmeli?
Yüksek ateş, tekrarlayan kusma, uzayan ishal, dışkıda kan, sıvı alımının azalması, belirgin kilo kaybı ve aşırı halsizlik varsa gecikmeden hekime başvurulmalı.
Stres çocuklarda gerçekten karın ağrısı yapar mı?
Evet. Kurt’a göre stres ve kaygı çocuklarda gerçek bir karın ağrısına yol açabiliyor; bu nedenle çocuğu suçlamak yerine nedeni anlamaya çalışmak gerekiyor.
