Manuel Çıtak‘ın kırk yılı aşkın fotoğraf üretimini bir araya getiren “Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada” sergisi, İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’nde açıldı. Sanatçının 1980’lerde başlayan fotoğraf yolculuğundan 2023’teki zamansız kaybına uzanan kapsamlı bir seçki sunan sergi, 5 Kasım 2026-23 Mayıs 2027 tarihleri arasında görülebilecek. Sergi, İstanbul Modern’in yeni müze binasının açılışından bu yana fotoğraf sergilerine destek veren Burgan Bank’ın dijital bankacılık markası ON Dijital sponsorluğunda gerçekleşiyor.
Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada sergisinde 100 fotoğraf
Şehirde, kentin çeperlerinde ve kırsalda insanın varoluşuna odaklanan sergi, Çıtak’ın fotoğraf pratiğinin farklı dönemlerini bir araya getiriyor. Sanatçının insan hallerini incelikle yansıtan siyah-beyaz kıyı fotoğraflarının yanı sıra renkli ve siyah-beyaz şehir manzaraları, portreleri, Anadolu’da ve çevre ülkelerde çektiği fotoğrafları ve döneminde henüz yaygınlaşmamış panoramik formatta ürettiği çalışmaları da sergide yer alıyor.
İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’ne ve önündeki fuaye alanına yayılan sergi sekiz bölümden oluşuyor. 100 fotoğraf, efemeralar ve sanatçının çektiği kısa görüntülerden kurgulanan bir video, Çıtak’ın üretim dünyasına kapsamlı bir bakış sunuyor. Seçki, sanatçının bugüne kadar daha az bilinen çalışmalarını da gün ışığına çıkarıyor.
Klasik belgeselden şiirsel belgesel fotoğrafa
1980’lerden itibaren klasik belgesel fotoğraf anlayışıyla üretim yapan Çıtak, 1990’lardan başlayarak geliştirdiği yenilikçi yaklaşımıyla şiirsel belgesel fotoğrafın öne çıkan temsilcilerinden biri haline geldi. Günlük yaşama duyduğu merak, seriler halinde çalışma eğilimi, güçlü entelektüel birikimi, kıvrak mizahı ve yalın anlatımı fotoğraf dilini şekillendirdi. Küratör Demet Yıldız Dinçer ile Naz Uğurlu Benek, Tamar Çıtak ve Selen Erkal’dan oluşan küratöryel ekibin hazırladığı sergi, bu şiirsel yaklaşımı odağına alıyor.
Sergi, fotoğrafçının dış dünyaya yönelttiği objektifini zamanla kendine çevirdiği son dönem çalışmalarına da yer veriyor. “islomania” başlıklı son serisi, sanatçının iç dünyasına yönelişini ve gönüllü yalnızlıkla kurduğu ilişkiyi yansıtıyor.
Oya Eczacıbaşı: Çıtak hikayemize eşlik etti
İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, “İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’nde, fotoğraf tarihimizde iz bırakmış sanatçıların üretimlerini yeni kuşaklarla buluşturmaya devam ediyoruz. Manuel Çıtak’ın İstanbul Modern’le ilişkisi müzemizin kuruluş yıllarına uzanıyor. 2004 yılında yapıtlarını koleksiyonumuza bağışlayarak müzemize duyduğu güveni ortaya koyan sanatçılardan biri olan Çıtak, fotoğraf koleksiyonumuzun oluşumundan itibaren hikayemize eşlik etti. Sanatçının üretimine bütünlüklü bir bakış sunan ‘Kendine Ait Bir Ada’ sergimiz de bu uzun soluklu ilişkinin bir sonucu olarak ortaya çıktı” dedi.
Aslı Koçer: Toplumsal hafızayı canlı tutan bir değer
Burgan Yatırım Genel Müdürü Aslı Koçer, “Sanatın toplumsal hafızayı canlı tutan, farklı kuşaklar arasında güçlü bağlar kuran ve yeni bakış açılarına alan açan önemli bir değer olduğuna inanıyoruz. Türk fotoğraf sanatında kendine özgü anlatımıyla iz bırakan Manuel Çıtak’ın kırk yılı aşkın üretimini bir araya getiren ‘Kendine Ait Bir Ada’ sergisine destek vermek bizim için ayrı bir anlam taşıyor. Sanatçının gündelik yaşamın içindeki ayrıntıları ve insan hikayelerini kendine has bir duyarlılıkla yansıtan eserlerinin yeni kuşaklarla buluşmasını çok kıymetli buluyoruz” dedi. Koçer, kültür ve sanat alanındaki desteklerini önümüzdeki dönemde de sürdürmeyi hedeflediklerini ekledi.
Demet Yıldız Dinçer: Çok katmanlı üretim ilk kez bir arada
Serginin küratörü Demet Yıldız Dinçer, “2023 yılında aramızdan zamansız ayrılan Çıtak, Türkiye’nin yakın dönem fotoğraf tarihinin en etkileyici isimlerinden biri. 1980’lerden itibaren klasik belgesel fotoğraf tarzında örnekler ortaya koyan sanatçı, 1990’lardan itibaren güncel belgesel fotoğrafa yeni bakış açıları önererek bu alanın yeniden şekillenmesinde önemli bir rol oynadı. Çıtak’ın bu sergisinin çıkış noktasında, çok katmanlı üretimini ilk kez bir arada sunma isteği yatıyor” diye konuştu.
Şebnem İşigüzel: Gönüllü bir yalnızlık
Sanatçının eşi, yazar Şebnem İşigüzel ise “Manuel bir bakıma gizemli bir sanatçıydı. Adı ve fotoğrafları bilinse bile kendisini görünür kılmak gibi bir arzusu olmadı. Ürettikleriyle ne olacağını değil, neler yapacağını düşünürdü. Kırk yıl boyunca fotoğraf çeken bir sanatçı olarak yaratırken mutluydu. Bizi büyük yaratıcı gücünün eseri olan fotoğraflarıyla baş başa bırakan Manuel Çıtak şimdi ‘Kendine Ait Bir Ada’sında” dedi.
Katalog, sesli tur ve 11 Kasım’da söyleşi
Sergi için Türkçe ve İngilizce hazırlanan katalogda Çıtak’ın meslektaşı Orhan Cem Çetin, Şebnem İşigüzel ve İstanbul Modern Fotoğraf Bölümü Yöneticisi Demet Yıldız Dinçer’in yazıları yer alıyor. Şebnem İşigüzel’in seslendirdiği bir sesli tur da ziyaretçilerle buluşuyor.
İstanbul Modern, 11 Kasım 2026 Çarşamba günü özel bir söyleşiye ev sahipliği yapacak. Şebnem İşigüzel, Çıtak’ın kişisel dünyasına ve fotoğrafla kurduğu bağa dair anılarını paylaşacak; fotoğraf sanatçısı Orhan Cem Çetin ise Eczacıbaşı Fotoğrafçılar Dizisi için hazırladığı Manuel Çıtak monografisi için yürüttüğü araştırmalar ışığında sanatçının üretimini değerlendirecek. Söyleşinin moderatörü Demet Yıldız Dinçer olacak. Fotoğrafçıların kendine çevirdiği objektife odaklanan bir başka sergiyi Akbank Sanat’ın Beni Bul fotoğraf sergisi haberimizde aktarmıştık.
Manuel Çıtak kimdir?
1962 Malatya doğumlu Manuel Çıtak, 1967’de ailesiyle İstanbul’a yerleşti; Pangaltı Ermeni Okulu’nu ve Saint-Michel Fransız Lisesi’ni bitirdi. Fotoğrafla İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Grafik Bölümü’nde okurken tanıştı. 1990’da Güneş Gazetesi için hazırladığı Ermeni toplumu foto-röportajıyla adından söz ettirdi; Cornucopia, Skylife ve National Geographic dergileri için çalıştı, Tarih Vakfı’nın İstanbul dergisi için şehrin yaşantısını belgeleyen seriler üretti. Kilyos kıyı fotoğraflarının ilk örnekleri 1996’da Radikal gazetesinde yayımlandı. 2000’de Turkcell bursuyla okuyan genç kızları konu alan Kardelenler projesini gerçekleştirdi. Orhan Pamuk’un Kars yolculuklarına eşlik etti; çektiği fotoğraflar yazarın Kar (2002) romanının dünya dillerindeki kapaklarında kullanıldı.
Monografilerinin ilki Karakutu Cep Fotoğraf Albümleri No.7, Görünüş (1997), ikincisi Eczacıbaşı Fotoğrafçılar Dizisi 16 Manuel Çıtak adıyla 2025’te yayımlandı. Çalışmaları “İnsan İnsanı Çekermiş” (İstanbul Modern, 2016), “Paylaşılan Kutsal Mekanlar” (Depo, 2019) ve 9. İstanbul Bienali gibi pek çok grup sergisinde yer aldı; tek kişisel sergisi “islomania” 2022’de Depo İstanbul’da açıldı. Fotoğrafları İstanbul Modern Fotoğraf Koleksiyonu’nun da aralarında olduğu çeşitli koleksiyonlarda bulunuyor. Manuel Çıtak 2023’te ani bir kalp kriziyle aramızdan ayrıldı.
Sık sorulan sorular
Manuel Çıtak sergisi ne zaman ve nerede?
“Manuel Çıtak: Kendine Ait Bir Ada” 5 Kasım 2026-23 Mayıs 2027 tarihleri arasında İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’nde görülebilir.
Sergide kaç fotoğraf var?
Sekiz bölümden oluşan sergide 100 fotoğraf, efemeralar ve bir video yer alıyor.
Serginin küratörü kim?
Serginin küratörü İstanbul Modern Fotoğraf Bölümü Yöneticisi Demet Yıldız Dinçer.
Sergi kapsamında söyleşi var mı?
11 Kasım 2026 Çarşamba günü Şebnem İşigüzel ve Orhan Cem Çetin’in katılacağı bir söyleşi düzenlenecek.
