Antarktika’dan dev bir buz kütlesi kopmak üzere

Uzmanlar, 1995 yılında Larsen A buz sahanlığının çöküşü ve 2002’de Larsen B buz sahanlığından meydana gelen ani kopuştan sonra, Larsen C’deki çatlağı yıllardır kaygıyla izliyorlardı. Şimdi de uzmanlar kayıtlara geçmiş en büyük 10 buz kütlesinden birinin Antarktika’dan kopmak üzere olduğunu söylüyor.

Antarktika'dan dev bir buz kütlesi kopmak üzere
Larsen C’deki çatlak 100 metre genişliğinde, derinliğinin ise yarım kilometre kadar olduğu tahmin ediliyor

BBC’den çevre muhabiri Matt McGrath’in haberleştirdiği yazısı, “Larsen C adı verilen buz sahanlığındaki bir çatlak Aralık ayında aniden büyüdü ve şu anda 5 bin kilometrekarelik bir buz kütlesi ile Antarktika arasında sadece 20 kilometrelik bir bağlantı kaldı.” ifadeleriyle başlıyor.

Larsen C, Antarktika’nın yani Güney Kutbu’nun kuzey ucu ile ile deniz arasındaki büyük buz sahanlığı.

350 metre kalınlığındaki bu buz sahanlığı Antarktika’nın Kuzey Batısında yüzüyor ve kıtadan akıp gelen buzulların denize inmesini engelliyor.

İngiltere’de Swansea’deki Midas Projesi adlı araştırma ekibi yakında beklenen kopuşun, Larsen C’den yeni kopuşların da yolunu açabileceğini söylüyor.

Uzmanlar, 1995 yılında Larsen A buz sahanlığının çöküşü ve 2002’de Larsen B buz sahanlığından meydana gelen ani kopuştan sonra, Larsen C’deki çatlağı yıllardır kaygıyla izliyorlardı.

Geçen yıl bu çatlağın birden hızla büyümeye başladığı görüldü.

Fakat Aralık ayında çatlağın büyüme hızı iyice arttı ve bir kaç hafta içinde 18 kilometre ilerledi.

Yakında devasa bir buz dağı haline gelecek olan kütle şimdi buz sahanlığına sadece 20 kilometre ile bağlı.

Antarktika'dan dev bir buz kütlesi kopmak üzere
Çatlağın geçen Kasım ayında çekilen bir fotoğrafı

Swansea Üniversitesi’ndeki Midas Projesi’nden Profesör Adrian Luckman buz kütlesinin önümüzdeki bir kaç ay içinde kopmasının kaçınılmaz olduğunu düşünüyor.

Profesör Luckman kopan buz kütlesinin yüzölçümünün 5 bin kilometrekare civarında olacağını tahmin ediyor. Bu hesaplamaya göre, bu şimdiye kadar kayıtlara geçen en büyük 10 buzul kopuşundan biri olacak.

Uzmanlar bunun iklimle ilgili bir olay değil bir coğrafi dinamikler sonucu meydana geldiğini söylüyor, “Buz sahanlığındaki bu çatlak onlarca yıl önce başlamıştı ancak şimdi kopuş noktasına geldi” diyorlar.

‘Sebebi küresel ısınma olabilir’

Küresel ısınmanın zaten muhtemel olan bu kopuşu öne almış olabileceğini ama bu tezi destekleyen doğrudan bir kanıt bulunmadığını kaydediyorlar.

Kaygıları ise daha önce Larsen B buz sahanlığına olanın Larsen C’ye de olması.

Larsen B buz sahanlığı 2002 yılında böyle bir kopuşu takiben tamamen çökmüştü.

Antarktika'dan dev bir buz kütlesi kopmak üzere
Larsen B buz sahanlığının 2002 yılındaki çöküşü de büyük bir kopuşu izlemişti

Tahmin yürütmenin çok zor olduğunu söyleyen uzmanların kaygısı bu kopuşu yeni kopuşların izlemesi ve Larsen C’nin tamamen çökmesi.

Kopacak olan buz dağı yine suda yüzeceği için deniz seviyesinde yükselmeye yol açmayacak. Ama buz sahanlığında yeni kopuşlar olursa bu buz sahanlığının ardındaki Antarktika’dan denize doğru buzul akışını hızlandırabilir ve suda yüzmeyen buzul hacmindeki artış deniz seviyesini yükseltebilir.

Şu anda kıtadan akan buzulların denize inmesi Larsen C buz sahanlığı tarafından engelleniyor. Bu engel ortadan kalkarsa tahminlere göre, küresel olarak deniz seviyesi 10 santimetre yükselebilecek.


Küresel ısınma: Sağlık üzerine etkileri

Türk üniversiteleri ilk kez Antartika’da

İzlanda: Su ile ısınan buzlar ülkesi