Dinozorları öldüren mega tsunami simüle edildi

66 milyon yıl önce 16 km genişliğindeki asteroidin Dünya’ya çarpmasıyla tetiklenen, dalga boyu 1600 metreye ulaşan ve dinozorları yok eden mega tsunami bilim insanları tarafından simüle edildi.

mega tsunami

Animasyon videosu aşağıda – Uluslararası bir grup araştırmacı, on milyonlarca yıl önce dinozorları Dünya’nın yüzeyinden silip süpürdüğüne inanılan dev tsunamiyi canlandırmak için özel bir yazılım kullandı.

Bilim insanları, asteroit kaynaklı selin, gezegenin üzerinde kilometrelerce yükseklikte dalgalar oluşturduğunu söyledi.


ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) Twitter’da bilgisayar simülasyonunun bir parçasını yayınladı. Bilim insanlarının tahminlerine göre, kaydedilen herhangi bir tsunamiden 30 bin kat daha güçlü olduğu söylenen yıkıcı doğa olayı, Meksika’nın Yucatan Yarımadası’nın şu anda bulunduğu yere devasa bir asteroit çarpmasıyla başladı.

Gök cismi çapının 10 kilometreden fazla olduğuna inanılıyor. Asteroit, indiği yerde şimdi Chicxulub krateri olarak bilinen derin bir iz bıraktı. Çarpışma, 4.5 kilometre yüksekliğe ulaşan dalgaları tetikledi.

İşte o simülasyon:

Mega Tsunami nasıl gerçekleşti?

66 milyon yıl önce Dünya’yı vuran ve neredeyse tüm dinozorları ve gezegenin bitki ve hayvan türlerinin kabaca dörtte üçünü yok ettiği kabul edilen 10 milden (16 km) fazla genişlikteki asteroit, aynı zamanda 1 mil (1600 metre) yüksekliğinde dalgalarla bir mega tsunamiyi tetikledi. Yakın tarihli tarihsel tsunamiler, kaydedilen herhangi bir olaydan 30.000 kat daha fazla başlangıç enerjisi olduğu düşünülen bu küresel felaket olayıyla karşılaştırıldığında sönük kalıyor.

Bu veri setinde kara kıtalar, çarpışma anında yaklaşık 66 milyon yıl önceki kara kütlelerini gösteriyor. Beyaz ülke sınırları, kara kütlelerinin bugün nerede olduğunu gösteriyor — yılda yaklaşık 2,5 cm (1 inç) hızla hareket ediyor, kıtalar sürekli olarak sürükleniyor.

Animasyon, çarpışmadan 10 dakika sonra 48 saat sonrasına kadar tsunami dalgasının genliğini ölçeğin altında saatler olarak gösterilmiş. İlk 48 saatten sonra tsunami, çarpma noktasının yakını dışında çoğunlukla yatışıyor. Tsunami animasyonundaki renkler, hem pozitif (kırmızı) hem de negatif (mavi) dalga genlikleriyle ilişkili ve okyanusun, yıkıcı bir tsunami sırasında okyanus havzalarındaki hem daha yüksek hem de daha düşük su seviyeleriyle nasıl dalgalandığını vurgular nitelikte.


Renk çubuğu sayısal değerleri +/- 5 metrede zirveye çıksa da dalga genliklerinin bazı yerlerde çok daha aşırı olduğunu dikkate almakta fayda var. Asteroit çarptıktan 2,5 dakika sonra, fırlatılan malzemeden oluşan bir perde, bir su duvarını çarpma bölgesinden dışarı doğru itiyor ve kısa bir süre için 4,5 kilometre yüksekliğinde (2,8 mil) bir dalga oluşturuyor ve bu dalga, püskürme Dünya’ya geri düşerken azalıyor. Asteroit, günümüz Meksika Yucatan’a çarptıktan 10 dakika sonra ve çarpma noktasından 220 kilometre (137 mil) sonra, 1,5 kilometre yüksekliğinde (0,93 mil) bir tsunami dalgası -halka şeklinde ve dışa doğru yayılan- okyanusu her yönden süpürmeye başlıyor.

Chicxulub

Tsunami simülasyonu nasıl yapıldı?

NOAA’nın Pasifik Deniz Çevre Laboratuvarı ve Jeofizik Akışkanlar Dinamiği Laboratuvarı da dahil olmak üzere akademik kurumlardan ve devlet kurumlarından uluslararası bir araştırmacı grubu, asteroit tarafından üretilen tsunaminin küresel etkisini yeniden oluşturmak için sayısal modelleme ve jeolojik kayıtların analizini birleştirdi. Bu veri seti, Chicxulub asteroit çarpma tsunamisinin ilk küresel simülasyonunu sunuyor.

Olayın sayısal analizi, tsunami oluşumunu ve yayılmasını yeniden oluşturmak için üç farklı model kullandı. Karmaşık sıvı akışlarının ayrıntılarını modelleyen hidrokod adı verilen büyük bir bilgisayar programı, tsunami oluşumunun ilk 10 dakikasını simüle etti ve ardından NOAA tarafından geliştirilen iki model, küresel okyanus etrafındaki tsunaminin yayılmasını simüle etmek için kullanıldı. Ek olarak, araştırma ekibi dünya çapında 100’den fazla bölgedeki jeolojik kayıtları inceledi ve modellerin tsunaminin yolu ve gücüne ilişkin tahminlerini destekleyen kanıtlar buldu. Bu da 66 milyon yıl önceki mega tsunami olayı için modelin dikkate değer bir doğrulaması niteliğinde.

Bu çalışma, gelecekteki büyük asteroit çarpma riskini değerlendirmeye ve ölçmeye yardımcı olabilir. Buna ek olarak, bunun gibi mega olayları yeniden üretebilme yeteneği, modellerin bilim insanlarının, insanlığın uğraşmak zorunda olduğu daha geleneksel tsunamilerin küresel etkilerini tahmin etmelerine yardımcı olabileceğine dair önemli bulgular içeriyor.

Gelecekteki bir çalışmada, PMEL’den Vasily Titov, bu tsunaminin neden olduğu kıyı taşkınlarının boyutlarını modellemeyi planlıyor ve bu da tsunami etki tahminlerine daha fazla bilgi verecek.


Kaynak: 


Daha fazla bilgi için Michigan Üniversitesi basın bültenine, NOAA bültenine ve AGU Advances Research makalesine[*] bakabilirsiniz.

Dinozorları yok eden meteor ile bağlantılı fosil keşfedildi


Editor
İndigo Dergisi Haber Merkezi | İndigo Dergisi, 18 yıldır yayın hayatında olan bağımsız bir medya kuruluşudur. İlkelerinden ödün vermeden tarafsız yayıncılık anlayışı ile çalışmaktadır. 2005 yılında kurulan İndigo Dergisi, indigodergisi.com web sitesi üzerinden tamamen dijital ortamda günlük yayın yapmaktadır. Aynı zamanda Türkiye’nin ilk internet haber dergisi olmakla birlikte, tüm yayın kadrosu ve okurlarıyla birlikte sürekli gelişmektedir. İndigo Dergisi’nin amacı; gidişatı ve tabuları sorgulayarak, kamuoyu oluşturarak farkındalık yaratmaktır. Vizyonu; okuyucularında sosyal sorumluluk bilinci geliştirerek toplumun olumlu yönde değişimine katkıda bulunmaktır. Temel değerleri; dürüst, sağduyulu, barışçıl ve sosyal sorumluluklarının bilincinde olmaktır. İndigo Dergisi, Türkiye’nin saygın İnternet yayınlarından biri olarak; iletişim özgürlüğünü halkın gerçekleri öğrenme hakkı olarak kabul etmekte; Basın Meslek İlkeleri ve Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’ne uymayı taahhüt eder. İlaveten İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ni benimsemekte ve yayın içeriğinde de bu bildiriyi göz önünde bulundurmaktadır. Buradan hareketle herkesin ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diğer herhangi bir milli veya içtimai menşe, servet, doğuş veya herhangi diğer bir fark gözetilmeksizin eşitliğine ve özgürlüğüne inanmaktadır. İndigo Dergisi, Türkiye Cumhuriyeti çıkarlarına ters düşen; milli haysiyetimizi ve değerlerimizi karalayan, küçümseyen ya da bunlara zarar verebilecek nitelikte hiçbir yazıya yer vermez. İlkelerinden ödün vermeyen şeffaf yayıncılık anlayışını desteklemektedir. Herhangi bir çıkar grubu, örgüt, ideoloji, politik veya dini; hiçbir oluşumun parçası değildir. Köşe yazarlarımızın yazdıkları fikirler, kendi özgür düşünceleridir; İndigo Dergisi yayın politikası dahilinde değerlendirilir ve yayın ilkeleri ile çelişmediği müddetçe, düşünce ve ifade özgürlüğünü teşvik ederek yayına alınır. İndigo Dergisi, sunduğu tüm bilgilerin doğruluğunu teyit ve kontrol eder; bu bilgilerin geçerliliğine son derece önem verir.