Ana Sayfa Bilim Türk bilim insanı Fulya Kıroğlu’nun iki kara delik projesi NASA tarafından kabul...

Türk bilim insanı Fulya Kıroğlu’nun iki kara delik projesi NASA tarafından kabul edildi

Türk Eğitim Vakfı (TEV) mezun bursiyeri, astrofizikçi Dr. Fulya Kıroğlu‘nun kara delikler üzerine geliştirdiği iki araştırma projesi NASA tarafından kabul edildi. Lisans eğitimi boyunca TEV bursuyla desteklenen Kıroğlu, bugün evrenin en büyük gizemlerinden biri olan kara deliklerin nasıl oluştuğunu ve büyüdüğünü anlamaya yönelik araştırmalarıyla dikkat çekiyor.

Astrofizikçi Fulya Kıroğlu NASA standında

Türk Eğitim Vakfı’nın (TEV) mezun bursiyerlerinden Dr. Fulya Kıroğlu, bilimsel çalışmalarını NASA destekli iki önemli projeyle uluslararası düzeye taşıdı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fizik Bölümü’nde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamlayan Kıroğlu, 2019 yılında Fulbright bursuyla ABD’ye giderek Northwestern Üniversitesi’nde astronomi doktorasına başladı. 2025 yılında doktorasını tamamlayan genç bilim insanı, doktora sürecinde kara delikler üzerine gerçekleştirdiği iki araştırmayla ABD basınında geniş yankı uyandırdı.

Fulya Kıroğlu’nun iki projesine NASA’dan destek

Dr. Fulya Kıroğlu’nun NASA tarafından kabul edilen ilk projesi, Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu aracılığıyla kara delikler ve yıldızlar arasındaki etkileşimlerin oluşturabileceği yüksek enerjili ışınım kaynaklarını araştırmayı hedefliyor. Bu çalışma sayesinde evrenin çok daha genç olduğu dönemlerdeki kara deliklerin incelenmesi amaçlanıyor.

Fulya Kıroğlu dev bir radyo teleskobunun önünde

Kıroğlu’nun ikinci projesi ise Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun ilk gözlem dönemi kapsamında kabul edildi. “Gaz Bakımından Zengin Erken Evrende Gelgit Parçalanma Olayları: Roman ile Kara Delik Büyümesine Yeni Bir Pencere” başlıklı araştırma, 374 başvuru arasından seçilen 118 programdan biri oldu. Proje kapsamında evrenin erken dönemlerinde kara deliklerin çevrelerindeki gaz ve yıldızlarla nasıl etkileşime girdiği, üç boyutlu bilgisayar simülasyonlarıyla incelenecek. Elde edilen sonuçlar teleskop gözlemleriyle karşılaştırılarak dev kara deliklerin kısa sürede nasıl büyüyebildiğine ilişkin bilimsel sorulara yanıt aranacak.

Fulya Kıroğlu gözlemevinde teleskobun yanında

“Dev kara deliklerin nasıl bu kadar hızlı büyüdüğü hala en önemli sorulardan biri”

Araştırmalarının önemini değerlendiren Dr. Fulya Kıroğlu, “Evrenin henüz çok genç olduğu dönemlerde bile dev kara deliklerin var olduğunu biliyoruz. Ancak bu kara deliklerin nasıl bu kadar hızlı büyüdüğü hala astrofiziğin en önemli sorularından biri. Çalışmalarımızla kara deliklerin çevrelerindeki maddeyle etkileşimlerini modelleyerek Fermi ve Roman teleskoplarından elde edilecek gözlemlerin yorumlanmasına katkı sunmayı hedefliyoruz” dedi.

Kara deliklerin büyümesine dair önceki bulguları kara deliklerin en büyük gizemi başlıklı yazımızda okuyabilirsiniz.

Fulya Kıroğlu bilimsel poster sunumunda

“Bugün NASA destekli projeler yürütmemde TEV’in çok büyük katkısı var”

Bilimsel başarılarının temelinde eğitim hayatı boyunca aldığı desteğin önemli bir yeri olduğunu vurgulayan Dr. Fulya Kıroğlu, TEV bursunun akademik yolculuğuna katkısını şu sözlerle anlattı:

“TEV bursu, eğitim hayatımın en kritik dönemlerinden birinde bana büyük bir güvence sağladı. Maddi kaygılar yerine derslerime ve araştırmaya odaklanabilmemi mümkün kıldı. Bunun ötesinde, bana duyulan güven ve destek benim için büyük bir umut kaynağı oldu. Bir sonraki adımlarımı cesaretle atabilmemi sağladı. Bugün NASA destekli projeler yürütüyor olmamda TEV’in maddi ve manevi desteğinin çok büyük katkısı var.”

Fulya Kıroğlu radyo teleskop dizisine uzanan yolda

Fulya Kıroğlu’nun hedefi kendi araştırma grubunu kurmak

NASA destekli araştırmalarını ileriye taşımayı hedefleyen Kıroğlu, gelecek dönemde yapay zeka yöntemlerini astrofizik simülasyonlarıyla birleştirerek yıldızların ve kara deliklerin evrimini daha hızlı ve kapsamlı biçimde modelleyebilen araçlar geliştirmeyi planlıyor. Dr. Fulya Kıroğlu, gelecek hedeflerine ilişkin, “Birkaç yıl içerisinde öğretim üyesi olarak kendi araştırma grubumu kurmayı ve NASA ile çalışmalarımı daha da ileriye taşımayı planlıyorum. Genç Türk araştırmacıların yetişmesine katkı sunmak, deneyimlerimi onlarla paylaşmak ve tıpkı TEV’in bana olduğu gibi onlara umut olmak da benim için çok önemli” ifadelerini kullandı.

Fulya Kıroğlu kara delik araştırması posterinin önünde

Bugün Northwestern Üniversitesi’ne bağlı Disiplinlerarası Astrofizik Keşif ve Araştırma Merkezi’nde (CIERA) doktora sonrası araştırmacı olarak görev yapan Kıroğlu, aynı zamanda ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ve Simons Vakfı tarafından desteklenen Gökyüzü için Yapay Zeka Enstitüsü’nde (SkAI) çalışmalarını sürdürüyor.

Fulya Kıroğlu kırmızı ışıklı gözlemevinde teleskop başında

Türk Eğitim Vakfı hakkında

Eğitim ile güçlendirilmiş, yenilik ve değişime öncülük edecek nesillerin yetişmesine katkı sağlama vizyonuyla faaliyetlerini sürdüren Türk Eğitim Vakfı (TEV), 4 Mayıs 1967 tarihinde, merhum Vehbi Koç’un önderliğinde eğitime gönül vermiş 205 Türk aydını tarafından kuruldu. Kurulduğu günden bugüne başarılı ve maddi olanakları sınırlı olan öğrencilerin yanında olan TEV, Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında da eğitim alanında fırsat eşitliğini temel alarak, başarılı ve maddi imkanları sınırlı bireylerin nitelikli eğitime erişimini sağlamak ve kendi potansiyellerini keşfetmelerine olanak tanıyarak bulundukları çevreyi güçlendirmek misyonuyla çalışmalarına devam ediyor.

TEV, kuruluşundan günümüze, yurt içinde 340 bini aşkın burs imkanı ve 2500 öğrenciye yurt dışı burs imkanı sağlayarak gençleri destekliyor. Eğitime katkılarını 39 adet eğitim tesisi yaptırarak destekleyen Türk Eğitim Vakfı ayrıca Türkiye’de üstün başarılı ve yüksek potansiyelli öğrencilere ihtiyaç duydukları eğitimi lise düzeyinde sağlamak amacıyla kurulan İnanç Lisesi’ni 2001 yılında devraldı ve okul Türk Eğitim Vakfı İnanç Lisesi adıyla eğitim faaliyetlerini sürdürüyor. Vakıf, İzmir’de, Trabzon’da ve Ankara’da kız öğrenci yurtları açarak Türk Eğitim Vakfı Öğrenci Yurtları İktisadi İşletmesi bünyesinde faaliyet alanını genişletti.

Sık sorulan sorular

Fulya Kıroğlu kimdir?

Fulya Kıroğlu, ODTÜ Fizik Bölümü’nde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamlayan, 2025’te Northwestern Üniversitesi’nde astronomi doktorasını bitiren bir astrofizikçi ve TEV mezun bursiyeri. Bugün Northwestern Üniversitesi CIERA’da doktora sonrası araştırmacı olarak çalışıyor.

NASA, Fulya Kıroğlu’nun hangi projelerini kabul etti?

İlk proje, Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu ile kara delik ve yıldız etkileşimlerinin oluşturabileceği yüksek enerjili ışınım kaynaklarını araştırıyor. İkinci proje ise Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun ilk gözlem dönemi için 374 başvuru arasından seçilen 118 programdan biri.

Fulya Kıroğlu’nun gelecek hedefleri neler?

Kıroğlu, yapay zeka yöntemlerini astrofizik simülasyonlarıyla birleştirerek yıldızların ve kara deliklerin evrimini daha hızlı modelleyen araçlar geliştirmeyi, birkaç yıl içinde öğretim üyesi olarak kendi araştırma grubunu kurmayı ve genç Türk araştırmacıların yetişmesine katkı sunmayı planlıyor.

Kaynaklar

Dünya’ya doğru jet fırlatan devasa bir kara delik keşfedildi

Editor
İndigo Dergisi Editör – Haber Merkezi, 2005 yılından bu yana yayında olan bağımsız dijital medya kuruluşu İndigo Dergisi'nin (indigodergisi.com) haber ve güncel içerik ekibidir. İstanbul merkezli ekip, gündem, ekonomi, sağlık, bilim, teknoloji ve yaşam alanlarında araştırmaya dayalı haberler, açıklayıcı içerikler ve rehberler hazırlar. "Editör" imzasıyla bugüne kadar 26.500’ü aşkın içerik yayımlanmıştır. "Editör" imzası tek bir kişiyi değil, İndigo Dergisi Yazı İşleri bünyesinde çalışan editör ekibini temsil eder. Bu imzayla yayımlanan her içerik araştırma, yazım, doğrulama ve editoryal kontrol aşamalarından geçer ve ortak bir ekip çalışmasının ürünüdür. Ekip, Yönetici Editör ve yayın yönetimi altında çalışır. Editör – Haber Merkezi, okurun kararlarını doğrudan etkileyebilecek sağlık, beslenme ve finans konularında ek özen gösterir. Bu alanlardaki içerikler güncel bilimsel verilere ve resmi kaynaklara dayanır. İndigo Dergisi hiçbir siyasi parti, ideoloji, dini oluşum ya da çıkar grubuyla bağlantılı değildir. Editör Masası, Basın Konseyi'nin Basın Meslek İlkeleri'ne uymayı taahhüt eder. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ni ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni benimser. Irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi görüş, köken ya da ekonomik durum gözetmeksizin herkesin eşitliğini esas alır. Ayrımcı ve yanıltıcı içeriğe yer vermez. Köşe yazılarındaki görüşler yazarlarına aittir; Editör Masası habere ve bilgiye dayalı içeriklerden sorumludur.