Ekonomistler zengin olabilmek için yatırım yapmak gibi somut müdahalelerin önemli olduğunu söylüyor. Ancak Bloomberg yazarı Tyler Cowen’a göre psikolojik müdahalelerin de zengin olmaya etkisi var.
Ekonomistler yatırım gibi somut müdahalelerin zenginlik konusunda doğru adım olduğunu söylüyor. Yeni bir araştırma ise psikolojinin zengin olma yolunda önemli bir rolü olduğunu gösteriyor. Yoksul ülkelerde, savaş ve şiddet koşulları, yiyecek kıtlığı veya doğal afetler göz önüne alındığında, insanların travma yaşama olasılıkları daha yüksek olabilir. Bu durumda psikolojik müdahaleler ekonomik olarak kendini geliştirmek isteyenler için umut vadediyor.
5 yıl sonra bile etkileri devam etti
Etiyopya’da yapılan bir çalışmada bir grup katılımcıya iş ve girişimcilik başarısı hakkında kısa motivasyon filmleri gösterildi. Altı ay sonra, filmleri izleyenler izlemeyenlere kıyasla daha fazla çalıştı, daha fazla tasarruf etti ve eğitime daha fazla yatırım yaptı. Beş yıl sonra bile, filmleri izleyen haneler daha fazla para biriktirdi ve çocukları ortalama 0,43 yıl daha fazla eğitim aldı.
Meksika’da da benzer bir deney yapıldı. Kadın mikro işletme sahiplerine gösterilen motivasyon videosu iş performanslarında iyileşmelerini sağladı. Bu gibi yöntemlerin yoğun versiyonlarının daha da etkili olmasına muhtemel gözüyle bakılıyor.
Kültürel etki de önemli
Çinliler gibi bazı topluluklar doğuştan girişimci olarak görüyor. Bu kişiler elbette sürekli motivasyon videoları izlemiyorlardı. Ancak ebeveyn nasihatlerinden akran baskısına kadar yoğun ve istikrarlı bir kültürel etkiye maruz kalıyorlar. Buradaki asıl soru kültürel koşullandırmanın işe yarayıp yaramadığı değil küçük bir dozun ne kadar etkili olabileceği. Bazen psikolojik müdahaleler sadece geçici etkiler yaratır. Hindistan’da yapılan bir deneyde kadınlara öz yeterlilik dersleri verildi. Bu dersler kısa vadede istihdam olasılığı %32 artırdı ancak etkisi bir yıl içinde kayboldu.
Peki ya Batı dünyasının büyük bir bölümünde öne çıkan psikoterapi? Bu soruya cevap vermek kısmen zor çünkü maliyet ve düzenlemeler, ABD gibi ülkelerde araştırma yapılmasını zorlaştırıyor. Yine de bazı cesaret verici sonuçlar var.
Şizofreni tedavisi özellikle etkili
Düşük ve orta gelirli ülkelerde yapılan bir araştırmada psikoterapötik tedavilerin istihdam da dahil olmak üzere iş hayatında önemli bir gelişme sağladığını belirleyen 39 çalışma var. Şizofreniyi tedavi etmenin özellikle büyük bir etkisi var gibi görünüyor. Pakistan’da perinatal dönemde depresyonda olan annelere yönelik ruh sağlığı tedavileri çocuklar açısından önemli olumlu kazanımlar sağladı.
Nijer’de yapılan bir araştırma hem psikososyal tedavilerin hem de çalışmanın para akışını iyileştirebileceği ortaya çıktı. Kenya’da yapılan araştırma ise transferlerinin psikolojik tedavilerden daha ucuz ve daha etkili olduğu, yine de psikolojik tedavilerin bazı kazanımlar sağladığı görüldü.
Peki ya antidepresanlar? Hindistan’da yapılan bir çalışmada, antidepresanların terapi ve geçim yardımı ile birleştirilmesiyle tedavi edilen kadınlarda olumlu etkiler görüldü. Kadınların depresyon oranları düştü ve bu sayede çocuklarına daha çok yatırım yaptılar.
