Kumar bağımlılığı çoğu zaman heyecan ve kazanç arzusuyla başlıyor, zamanla kişinin kontrolünü kaybetmesine yol açıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Psikiyatri Uzmanı Dr. Bahruz Shukurov, sanal kumarın 24 saat erişilebilir olmasının bağımlılık riskini önemli ölçüde artırdığını söylüyor: “Kişi kazandığında da kaybettiğinde de kumar oynamak ister.”
Kontrol kaybı ve büyüyen borçlar
Shukurov’a göre bağımlılığın temel özelliği kişinin kumar davranışı üzerindeki kontrolünü kaybetmesi: “Kişi zamanla kazandığından çok daha fazla para harcamaya başlar ve gününün önemli bir bölümünü kumar oynayarak geçirir. İş hayatı, aile ilişkileri ve sosyal sorumluluklar ihmal edilmeye başlanır. Maddi kayıplar büyür, borçlar oluşur.” Yalan söylemek de önemli tanı ölçütleri arasında; kumar oynayamamanın yarattığı sıkıntı, yalanın yarattığı vicdani rahatsızlıktan ağır geldiği için bu davranış zamanla kolaylaşıyor.
Kaybı telafi etme dürtüsü döngüyü sürdürüyor
Shukurov motivasyonun iki yönlü çalıştığını anlatıyor: “Kazandığında aldığı ödül ve haz duygusu yeni bir motivasyon oluşturur. Kaybettiğinde ise kaybını telafi etme isteği devreye girer. Bağımlı bireyler sıklıkla ‘keyif için oynamıyorum, sadece kaybımı telafi etmek istiyorum’ der. Ancak bu düşünce çoğu zaman bağımlılık döngüsünü sürdürür.” Kayıpları telafi etme eğiliminin psikolojisi için kayıptan kaçınma yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bağımlılık çoğu zaman erken dönemde yaşanan büyük bir kazanç ya da güçlü bir heyecan deneyimiyle başlayabiliyor. Süreç ilerledikçe heyecan azalıyor, kayıplar artıyor ve kumar keyif veren bir etkinlik olmaktan çıkıp kötü hisleri geçici olarak bastıran bir araca dönüşüyor. Bahis sesleri, oyun bildirimleri, maç izlemek ya da reklamlar bile güçlü bir oynama isteği tetikleyebiliyor.
Sanal kumarı daha riskli yapan ne?
Shukurov şöyle açıklıyor: “En önemli farklardan biri 24 saat erişilebilir olmasıdır. Ayrıca dijital ortamda para çoğu zaman sadece sayısal bir değer gibi algılanır; kişiler gerçek para kaybettiklerini daha az hissedebilir ve daha büyük riskler alabilir.” Bonus teklifleri, mesajlar ve sürekli bildirimler kişiyi oyuna geri çekmek için tasarlanıyor; erken dönemde yaşanan kazançlar da bağlanmayı güçlendirebiliyor. Platformların işleyişi için sanal kumar algoritmaları yazımızı da okuyabilirsiniz.
Shukurov’a göre ventral tegmental alan, nükleus akumbens ve insula gibi beyin bölgeleri bu süreçte rol oynuyor; davranış tekrarlandıkça bu sinir yolları güçleniyor. İnsan beyni kısa vadeli ödülleri tercih ettiği için kumarın anlık heyecanı uzun vadeli zararların önüne geçebiliyor.
Kumar bağımlılığında tedavi aileyle birlikte
Shukurov, ailelerin borçları kapatarak sorunu çözmeye çalışmasının profesyonel destek olmadan genellikle geçici rahatlama sağladığını söylüyor; kişi sonuçlarla yüzleşmezse davranış değişimi zorlaşıyor. Tedavi mümkün, ancak çok yönlü bir yaklaşım gerekiyor: “Tedavi yalnızca bireyi değil, aileyi de kapsayan bir iş birliği içinde yürütülmeli. Profesyonel destek olmadan yalnızca söz vermek, yemin etmek veya kendi kendine bırakmaya çalışmak çoğu zaman yeterli olmaz. Bağımlılıklar için ‘tam iyileşme’ kavramından ziyade ‘kontrol altına alma’ kavramı daha gerçekçidir.”
Shukurov, kumar oynayan bir yakını olan aile bireylerinin de destek almasının önemli olduğunu ve erken müdahalenin daha büyük kayıpları önleyebileceğini vurguluyor. Türkiye’de Yeşilay’ın 115 numaralı danışmanlık hattı da bağımlılık konusunda ücretsiz destek sunuyor.
Kumar bağımlılığı hakkında sık sorulan sorular
Kumar bağımlılığının belirtileri nelerdir?
Dr. Bahruz Shukurov’a göre kontrol kaybı, kazandığından fazla harcamak, kumar için yalan söylemek, borçlanmak ve iş ile aile sorumluluklarını ihmal etmek başlıca belirtiler.
Sanal kumar neden daha tehlikeli?
24 saat erişilebilir olması, paranın dijitalde soyut bir sayı gibi algılanması ve bonus, bildirim gibi teşviklerle kişinin sürekli oyuna çekilmesi riski artırıyor.
Kumar bağımlılığı tedavi edilir mi?
Evet; psikiyatrist, psikolog, hasta ve ailenin birlikte çalıştığı bir tedaviyle kontrol altına alınabiliyor.
Görüş: Dr. Bahruz Shukurov, Psikiyatri Uzmanı, Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi
Kaynaklar
