İlişki sorunlarını ChatGPT’ye sormak, çiftler arasında giderek yaygınlaşan bir alışkanlığa dönüşüyor. Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram’a göre partnerle konuşmak yerine sorunu bir algoritmaya danışmak, sistemik teoride “üçgenleşme” olarak adlandırılan savunma mekanizmasının dijital bir yansıması. Abudaram, “Teknoloji hayatı kolaylaştırsa da bir ilişkiyi bir algoritmaya emanet etmek, o ilişkiyi farkında olmadan sona doğru sürükleyebiliyor” diyor.
Yapay zeka ilişkide üçüncü bir tarafa dönüşüyor
Abudaram’a göre partnerler, eşiyle yüzleşmenin getireceği kaygı, hüzün ve korku gibi zor duygulardan kaçmak için yapay zekayı bir tampon olarak kullanıyor; başka bir deyişle ilişkilerine bir üçüncüyü dahil ediyor. Yapay zekaya başvuran kişi onunla ittifak kurarak partnerine karşı elini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu da ilişkide adeta bir mücadele alanı oluşmasına ve eşlerin birbirine kimin haklı olduğunu ispat etmeye çalışmasına yol açıyor.
Belirsizlikten kaçışın dijital yolu
Eşlerin bu yola başvurmasındaki en önemli sebebin belirsizlikten kurtulmak olduğunu söyleyen Abudaram, şöyle anlatıyor: “Sorun yaşandığında, eşiyle yaşadığı problemlerin çözülemeyeceğine dair yoğun kaygı ve korku hisseden bireyler, partnerleriyle konuşmayı ya da tartışmayı tercih etmeyip bu duygularla yüzleşmek yerine, çözümü yapay zeka asistanlarına danışmakta arıyor. Bu tutum sorun yokmuş gibi davranma, odağı başka bir noktaya kaydırma ya da eşin ne düşündüğünü varsayma gibi hatalı baş etme biçimlerinin teknolojik bir yansımasıdır.”
Abudaram’a göre asıl mesele, tartışma yaşandığında kişinin eşinin gözündeki ve gönlündeki yerinden emin olamaması: “Bu güven duygusu zedelendiğinde birey yanıtını bilmediği soruları ChatGPT’ye yöneltme eğilimi gösteriyor. İlişkiyi iyileştirmek amacıyla kurulan bu yapay zeka ittifakları ise çoğu zaman ilişkinin daha da karmaşıklaşmasına, bireyin kendisini daha güvensiz, daha kaygılı ve daha korkulu hissetmesine yol açıyor.” Yapay zekanın duygusal destek arayışındaki yerini duygusal destek ve yapay zeka yazımızda da ele almıştık.
İlişki sorunlarını ChatGPT’ye sormak: 2 yansıması
1. Zihin okuma: Abudaram’a göre kişi, ilişkisinde yaşadıklarını ChatGPT’ye sorarak eşinin ne düşündüğünü ve ne hissettiğini anlamaya çalışıyor. Böylece eşiyle konuşmadan aklından geçenleri öğrendiğini varsayarak olasılıklar üzerine kurulu, “-mış gibi” yaşanan bir ilişki ortaya çıkıyor.
2. İlişkide üçgenleşme: Eskiden saatlerce arkadaşlarla dertleşmek, anneyle konuşmak ya da partnerin yakın arkadaşlarından onun tarafını öğrenmek şeklinde görülen bu davranışın bugün yapay zeka üzerinden yapıldığını belirten Abudaram, “Gerek yapay zekaya gerek başka insanlara sormak ilişkinin altına dinamit koyan hareketlerdir. Hele ki bu yapay zeka olduğunda daha da risklidir. Çünkü alacağınız cevaplar bir algoritmaya göre geleceğinden ne sizin ilişkinize özgü ne partnerinize özgü yanıtlar olacaktır” diyor.
“Yapay zeka size haklısınız diyebilir”
Abudaram, eşle arasındaki sorunu bir robota sormayı modern bir “zihin okuma” hatası ve “ilişkisel tembellik” olarak tanımlıyor: “Siz eşinizin gözlerinin içine bakarak, onun ses tonundaki titremeyi duyarak almanız gereken cevabı, soğuk bir ekrandan okumaya çalışıyorsunuz. İlişkinizin ihtiyacı olan şey mantıklı bir veri analizi değil, duygusal bir temastır. Yapay zeka size ‘haklısınız’ diyebilir, ama o gece sarılıp uyuyacağınız kişi yapay zeka değil, eşinizdir. İlişkinizi verilere değil, birbirinizin kalbine ve niyetine emanet edin.”
Sık sorulan sorular
İlişki sorunlarını ChatGPT’ye sormak neden zararlı?
Dr. Psk. Sevilay Abudaram’a göre bu, partnerle yüzleşmek yerine bir üçüncü tarafa yönelmek demek ve ilişkiyi daha da karmaşık hale getirebiliyor.
İlişkide üçgenleşme nedir?
Çiftler arasındaki sorunu üçüncü bir kişiye ya da bugün olduğu gibi yapay zekaya taşıyarak savunma alanı oluşturma.
Çiftler neden yapay zekaya yöneliyor?
Abudaram’a göre temel sebep belirsizlikten ve partnerle yüzleşmenin getirdiği zor duygulardan kaçmak.
Yapay zeka yerine ne yapılmalı?
Partnerle doğrudan konuşmak ve duygusal temas kurmak; gerekirse bir çift terapistinden destek almak.
