Anoreksiya nervoza, diyet yapıp kilo vermekten çok daha ileri, erken müdahale edilmezse hayati risk taşıyan ciddi bir psikiyatrik hastalık. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Hüsnü Erkmen, hastaların çoğunun kendilerini kilolu görmeye devam ettiğini, oysa çevrelerinin durumun ciddiyetini fark edebildiğini belirterek, erken başvurunun ve hastalığın kabul edilmesinin tedavide başarıyı belirleyen en önemli etkenler olduğunu söylüyor.
Anoreksiya estetik bir tercih değil, bir hastalık
Prof. Dr. Erkmen’e göre anoreksik zayıflık, beyindeki bazı aksamalardan kaynaklanıyor: “Basitçe, bir insanın diyet yapıp kilo vermesinden çok daha ileri bir şeydir. Her kilo verdiğinde anoreksik olduğunu zannetmemek gerekir.” Anoreksiyanın genellikle huzursuz aile ortamında büyüyen kişilerde daha sık görüldüğüne dikkat çeken Erkmen, “Anoreksiyaya sahip kişilerin kendilerini güzel bulmalarının temelinde psikiyatrik sorunlar olabilir” diyor.
Hastalığın bedende ciddi izler bıraktığını anlatan Prof. Dr. Erkmen, kusmaya bağlı mide asidinin dişleri aşındırdığını ve zamanla diş kayıplarına yol açabildiğini, yetersiz beslenmeye bağlı saç dökülmesinin de görülebildiğini belirtiyor. Hastalığın genetik ve çevresel risk faktörlerini anoreksiyanın genetik ve çevresel etkenleri yazımızda da ele almıştık.
Kilo verme takıntısında vakit kaybetmeyin
Zayıflık idealinin giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Erkmen, takıntılı kilo verme davranışı fark edildiğinde hiç vakit kaybetmeden bir psikiyatri uzmanına başvurulması gerektiğini söylüyor: “Basit işlerde bile başlangıçta işi bitirmek çok daha kolayken zaman geçtikçe daha zor olur. Atalarımız söylemiş; ağaç yaşken eğilir. Bir fidanı herkes eğebilir, büyük ağaç olduğu zaman kimse eğemez.”
Başlangıçta diyet gibi görünebilir
Anoreksiya nervozada zayıflama hızının başlangıçta yavaş olduğunu, giderek arttığını belirten Prof. Dr. Erkmen’e göre hastalar besinlerin kalori değerleri hakkında çok ayrıntılı bilgiye sahip oluyor ve yeme davranışlarını buna göre kısıtlıyor. “Başlangıçta diyet gibi görünebilir ama ne yazık ki sonu çok tatsız bir şekilde gelir” diyen Erkmen, çevredekilerin bunun sağlıksız bir zayıflık olduğunu fark ettiğini, hastaların ise kendilerini hala kilolu görebildiğini anlatıyor. Erkmen’e göre durum ağırlaştığında hastaneye yatış gerekebiliyor.
Tedavide başarı için hastalığı kabul etmek gerekiyor
Tedavi süresinin ve başarı oranının hastadan hastaya değiştiğini belirten Prof. Dr. Erkmen, “Yaşamı kısaltan bir hastalıktır. Belli bir tanıyı geçtikten sonra bir ölüm olmasa bile vücut her türlü hastalığa açık hale gelir” diyor. Erkmen’e göre tedavide başarının yolu kişinin hastalığı kabul etmesi ve erken başvurmasından geçiyor: “1-2 senedir devam eden bir şey halinde gelinirse ve hasta iyi uyum sağlarsa tedaviyle iyileşir. Ancak eğer ilaçlarını kullanmaz ve kilo vermek için aynı davranışlarına devam ederse bu iş kötüye doğru gider ne yazık ki.”
Sık sorulan sorular
Anoreksiya nervoza nedir?
Prof. Dr. Hüsnü Erkmen’e göre beyindeki aksamalardan kaynaklanan, diyetten çok daha ileri ve hayati risk taşıyan bir psikiyatrik hastalık.
Anoreksiyayı diyetten ayıran nedir?
Kişinin belirgin şekilde zayıflamasına rağmen kendini hala kilolu görmesi ve kilo verme davranışının takıntıya dönüşmesi.
Anoreksiya tedavi edilebilir mi?
Erkmen’e göre erken başvuran ve tedaviye uyum sağlayan hastalar iyileşebiliyor.
Anoreksiyadan şüphelenildiğinde ne yapılmalı?
Vakit kaybetmeden bir psikiyatri uzmanına başvurulmalı.
