Aşırı terleme (hiperhidroz), vücudun sıcaklığı düzenlemek için gerekenden daha fazla ter üretmesi olarak tanımlanıyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan, bu durumun diyabet, tiroit hastalıkları, obezite, enfeksiyonlar, menopoz, kalp ve solunum yetmezliği gibi pek çok hastalığın belirtisi olabileceğini söylüyor.
Aşırı terleme nedir?
Terleme, vücut sıcaklığını dengelemek için gerçekleşen doğal bir süreç. Ancak bazı kişilerde ter bezleri fiziksel aktivite, sıcak ortam ya da belirgin bir neden olmadan da aşırı çalışabiliyor. Maralcan’a göre sorun bazı kişilerde kıyafet değiştirmeyi gerektirecek ya da günlük aktiviteleri zorlaştıracak kadar yoğun olabiliyor. En sık etkilenen bölgeler avuç içleri, ayak tabanları, koltuk altları ve yüz.
Primer ve sekonder terleme farkı
Maralcan iki tipi şöyle ayırıyor:
- Primer bölgesel terleme: Bir hastalığa bağlı değil; ısı artışı, egzersiz, stres ve genetik faktörlerle tetiklenebiliyor.
- Sekonder terleme: Altta yatan bir duruma bağlı. Obezite, diyabet, tiroit hastalıkları, menopoz, hamilelik, gut, sinir sistemi bozuklukları, alkol kullanımı, solunum ve kalp yetmezliği başlıca nedenler arasında.
Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de aşırı terlemenin belirgin bir neden olmadan, başka bir hastalığa bağlı olarak ya da bir ilacın yan etkisi olarak görülebildiğini belirtiyor. Gece ortaya çıkan terleme için gece terlemesi hangi hastalıkların belirtisi yazımıza göz atabilirsiniz.
Belirtiler çocuk ve yetişkinde farklı
Ciltte sürekli ıslaklık ve nem hissi, kıyafetlerde sık nemlenme, vücut kokusunda artış, zamanla ciltte tahriş, kaşıntı ya da enfeksiyon eğilimi sık görülen belirtiler; terleme genellikle iki tarafta ve benzer şiddette oluyor. Maralcan’a göre çocuklarda yazı yazarken kâğıdın ıslanması, klavye kullanmada zorlanma ya da enstrüman çalarken elin kayması gibi işlevsel sorunlar öne çıkarken, yetişkinlerde el sıkışmaktan kaçınma ve sosyal ortamlarda rahatsızlık gibi sosyal etkiler ağır basıyor. İleri vakalarda eller silindikten saniyeler sonra yeniden terleyebiliyor.
Tanı için hangi bölüme gidilmeli?
Maralcan’a göre öncelikli başvurulacak bölümler dahiliye ve dermatoloji; altta yatan bir neden düşünülürse endokrinoloji ya da nöroloji gibi branşlara yönlendirme yapılabiliyor. Tanı çoğu zaman öykü ve fizik muayeneyle konuyor; kan şekeri, tiroit fonksiyonları ve hormon düzeylerine bakılarak sekonder nedenler dışlanıyor.
Aşırı terleme tedavisinde botoks da kullanılıyor
Tedavi, terlemenin tipine, şiddetine, bölgesine ve nedenine göre kişiye özel planlanıyor. Sekonder terlemede öncelik diyabet ya da tiroit hastalığı gibi altta yatan sorunun tedavisi. Primer terlemede ise ilk basamakta terlemeyi azaltan krem ve antiperspiranlar kullanılıyor; bunlar özellikle hafif ve orta şiddetteki vakalarda etkili olabiliyor. Bir diğer seçenek botulinum toksini (botoks): Maralcan’a göre terlemeye neden olan sinir iletimini geçici olarak bloke ediyor; etki koltuk altında daha uzun sürerken elde genellikle birkaç ay devam ediyor. Yeterli yanıt alınamazsa el ve ayak terlemesinde düşük seviyeli elektrik akımıyla yapılan iyontoforez uygulanabiliyor. Botoks tedavisinin ayrıntıları için hiperhidroz tedavisinde botoks yazımızı okuyabilirsiniz.
Aşırı terleme hakkında sık sorulan sorular
Neden sebepsiz yere terleriz?
Primer terlemede ter bezleri genetik yatkınlık ve stres gibi etkenlerle aşırı çalışabiliyor; sekonder terlemede ise diyabet, tiroit hastalığı ya da menopoz gibi bir neden bulunuyor.
Hangi doktora gidilmeli?
Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan’a göre önce dahiliye ya da dermatoloji uzmanına başvurulmalı.
Terleme tedavisinde hangi yöntemler var?
Antiperspirant ve kremler, botoks uygulaması ve iyontoforez başlıca seçenekler; sekonder terlemede altta yatan hastalık tedavi ediliyor.
Görüş: Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan, İç Hastalıkları Uzmanı, İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi
Kaynaklar
