Beden algısı, kişinin kendi bedenini nasıl gördüğünü ve değerlendirdiğini ifade ediyor ve sosyal medyada sürekli karşılaşılan kusursuzluk imajlarından etkilenebiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, bu durumun özellikle gençlerde beden memnuniyetsizliğine, düşük benlik saygısına ve sağlıksız yeme davranışlarına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Tezel, “Sosyal medyanın günlük yaşamın önemli bir parçası haline gelmesiyle birlikte bireylerin kendilerini başkalarıyla kıyaslama eğilimi de artıyor. Bu durum, kişinin kendisini yetersiz hissetmesine ve beden algısının olumsuz yönde etkilenmesine neden olabiliyor” diyor.
Ergenler sosyal medyadan daha çok etkileniyor
Toplumsal beklentiler, pazarlama stratejileri ve dijital içeriklerle belirli beden standartları sürekli görünür hale geliyor. Tezel’e göre özellikle ergenlik dönemindeki gençler bu içeriklerden daha fazla etkilenebiliyor; sosyal medyadaki idealize edilmiş yaşam tarzları ve beden görselleri, gençlerin görünümlerinden duydukları memnuniyeti azaltabiliyor. Tezel, “İdealize edilmiş beden imajlarına yoğun biçimde maruz kalmak, beden memnuniyetsizliği, düşük benlik saygısı ve çeşitli psikolojik sorunlarla ilişkilendiriliyor” diyor. Sosyal medyanın ruh hali üzerindeki etkisini Sosyal medya dopamin etkisi başlıklı yazımızda ele almıştık.
Beden algısını kültürel değerler de şekillendiriyor
Tezel, beden algısının çok boyutlu bir kavram olduğunu belirtiyor: “Bu algı yalnızca bireysel deneyimlerden değil; toplumsal normlar, kültürel değerler, aile, akran ilişkileri ve medya gibi çevresel etkenlerden de besleniyor. Kişinin bedenine yönelik düşünce, duygu ve tutumlarını kapsayan beden algısı olumlu olduğunda fiziksel görünümden duyulan memnuniyet artarken, olumsuz olduğunda memnuniyetsizlik daha belirgin hale gelebiliyor. Kişinin kendisini nasıl gördüğü ile ulaşmak istediği ideal beden arasında oluşan fark ise yetersizlik, değersizlik ve sürekli kendini eleştirme eğilimini artırabiliyor.”
Bedenle kurulan olumsuz ilişki beslenmeyi etkileyebiliyor
Tezel’e göre “Bedenimi sevmiyorum, zaten sağlıklı değilim” gibi düşünceler, kişinin kendi bedenine yönelik olumsuz tutumlarının bir yansıması: “Bu düşünce yapısı zamanla kişinin sağlıksız beslenme alışkanlıklarını sürdürmesine ve kendisi için yararlı olmayan seçimlerde bulunmasına neden olabilir. Bedenine saygı duymakta zorlanan bireyler, çoğu zaman rasyonel değerlendirmelerden ziyade yoğun duygularının etkisiyle hareket edebilir. Bu durum, duygusal yeme ataklarının ve düzensiz beslenme davranışlarının sürmesine katkı sağlayabilir.”
Ergenlikte bilinçsiz diyetler ciddi sonuçlar doğurabilir
Tezel, gençlerin ideal bedene ulaşma çabasıyla bilinçsiz diyetlere ve sağlıksız kilo kontrolü yöntemlerine yönelebileceği uyarısında bulunuyor: “Özellikle ergenlik döneminde ideal bedene ulaşma amacıyla uygulanan bilinçsiz diyetler, sağlıksız kilo verme yöntemleri veya kontrolsüz kilo alma girişimleri ciddi fiziksel ve psikolojik sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle ailelerin bu tür davranışları dikkatle gözlemlemesi ve gerektiğinde profesyonel destek sağlaması çok kıymetli.”
Ne zaman destek alınmalı?
Tezel’e göre yeme ataklarını kontrol etmekte zorlanan, yeme davranışı sonrasında yoğun suçluluk, çaresizlik veya huzursuzluk hisseden ve bu nedenle günlük yaşamı olumsuz etkilenen kişilerin bir ruh sağlığı uzmanından destek alması gerekiyor. Aileler için ilk adım, gençle yargılamadan konuşmak ve gerektiğinde profesyonel desteğe yönlendirmek.
Sık sorulan sorular
Beden algısı nedir?
Kişinin kendi bedenini nasıl gördüğünü, değerlendirdiğini ve yorumladığını ifade eden çok boyutlu bir kavramdır. Toplumsal normlar, aile, akranlar ve medya bu algıyı etkiler.
Sosyal medya beden algısını nasıl etkiler?
İdealize edilmiş beden ve yaşam tarzı görsellerine yoğun maruz kalmak, kıyaslamayı artırarak beden memnuniyetsizliği ve düşük benlik saygısıyla ilişkilendiriliyor.
Gençler neden daha çok etkileniyor?
Tezel’e göre ergenlik dönemindeki gençler sosyal medyadaki beden standartlarından daha fazla etkilenebilir ve ideal bedene ulaşmak için bilinçsiz diyetlere yönelebilir.
Aileler neye dikkat etmeli?
Gençlerin yeme davranışlarındaki değişiklikleri ve bedenleriyle ilgili olumsuz söylemlerini dikkatle gözlemlemek, gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.
