Beyin sisi; odaklanmada zorlanma, düşünceleri toparlayamama, dikkati sürdürmede güçlük ve yeni bilgileri işlemekte zorlanma gibi şikayetlerle kendini gösteriyor ve son yıllarda daha sık görülüyor. Acıbadem Taksim Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Mustafa Emir Tavşanlı, “Bir hastalıktan ziyade şikayetler bütünü olan beyin sisinin son yıllarda daha fazla gündeme gelmesinde yoğun ve stresli yaşam koşulları, uyku düzensizliği, hareketsizlik ve özellikle Covid-19 gibi enfeksiyonların etkisi olmuştur” diyor.
Doç. Dr. Tavşanlı’ya göre hastalar genellikle kelime bulmakta zorlandıklarını, okudukları metni anlamak için tekrar tekrar okumak zorunda kaldıklarını ve günlük işlerini eskisine göre daha yavaş yaptıklarını anlatıyor. Beyin sisi nedir sorusunun yanıtı da bu nedenle tek bir hastalıktan çok bir şikayetler bütününe işaret ediyor.
Beyin sisi sonbaharda artabilir
Günlerin erken kararması, fiziksel aktivitenin azalması, uyku düzeni ve günlük alışkanlıkların değişmesi gibi mevsimsel etkenler sonbaharda şikayetleri artırabiliyor. Doç. Dr. Tavşanlı, basit ama etkili önlemlerle şikayetlerin azaltılabileceğini söylüyor.
Beyin sisine karşı 6 önlem
1. Uyku düzeninize dikkat edin
Uyku ihtiyacı, uykunun geldiği ve uyanılan saat kişiden kişiye genetik olarak farklılık gösteriyor. Tavşanlı, herkesin kendi düzenini bozmayacak şekilde düzenli bir uyku saati ve süresine uymaya çalışmasını öneriyor. Horlama, uykuda nefes durması ya da gün içinde aşırı uyku hali gibi sorunlar varsa bir uyku tıbbı hekimine başvurulmalı.
2. Sağlıklı ve dengeli beslenin
Beyin sağlığı için özellikle Akdeniz tipi beslenme öneriliyor: Sebze, meyve, tam tahıllar, kuruyemişler, balık ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağ kaynakları. Aşırı şeker tüketimi ve düzensiz öğünler ise beyin sağlığını olumsuz etkiliyor.
3. Düzenli egzersiz yapın
Fiziksel aktivite yalnızca kas ve kalp için değil, beynin sağlıklı işleyişi için de önemli. Tavşanlı, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aktivitenin, örneğin tempolu yürüyüşün büyük fayda sağladığını belirtiyor.
4. Stresi yönetmeyi öğrenin
Uzun süreli stres beyin işlevlerini olumsuz etkiliyor. Stres tamamen ortadan kaldırılamasa da hobi edinmek, iş yerinde kısa molalar vermek ve nefes egzersizleri gibi gevşetici yöntemler yardımcı olabiliyor. Tavşanlı’ya göre bu yöntemler işe yaramıyor ve kişi kendini tükenmiş hissediyorsa profesyonel destek alınmalı.
5. Gün ışığından yararlanın
Gün ışığı biyolojik saatin ve uyku-uyanıklık döngüsünün düzenlenmesinde önemli rol oynuyor. Sonbahar ve kışta gün ışığı süresi kısaldığı için sabah saatlerinde açık havada vakit geçirmek ve gün boyu kapalı ortamlarda kalmamak öneriliyor.
6. Zihinsel ve sosyal olarak aktif kalın
Kitap okumak, yeni bir dil öğrenmek, hobilerle ilgilenmek ve yeni beceriler edinmek farklı bilişsel işlevleri çalıştırıyor. Tavşanlı’ya göre bu etkinlikler yalnızca beyin sisine karşı değil, beynin yaşlanma sürecine karşı da olumlu etki ediyor. Sosyal ilişkileri sürdürmek de zihinsel ve duygusal iyilik halini destekliyor.
Beyin sisi altında başka bir hastalık olabilir
Doç. Dr. Tavşanlı, benzer şikayetlere yol açabilecek tıbbi durumların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor: “Örneğin; kansızlık, tiroit hastalıkları, vitamin eksiklikleri, depresyon, uyku bozuklukları ve bazı ilaçların yan etkileri de benzer belirtilere neden olabilir. Bu sebeple beyin sisi yakınmaları ile başvuran hastalarda bu tabloların da araştırılması önemlidir.”
Sık sorulan sorular
Beyin sisi nedir?
Doç. Dr. Mustafa Emir Tavşanlı’ya göre bir hastalıktan çok; odaklanma, dikkat, kelime bulma ve yeni bilgileri işleme güçlüğü gibi şikayetlerin bütünü.
Beyin sisine ne yol açar?
Yoğun ve stresli yaşam, uyku düzensizliği, hareketsizlik ve Covid-19 gibi enfeksiyonlar öne çıkan etkenler. Sonbaharda günlerin kısalması da şikayetleri artırabiliyor.
Beyin sisi için ne yapılabilir?
Düzenli uyku, Akdeniz tipi beslenme, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz, stres yönetimi, gün ışığından yararlanma ve zihinsel-sosyal aktivite öneriliyor.
Beyin sisi ne zaman doktora gösterilmeli?
Kansızlık, tiroit hastalıkları, vitamin eksiklikleri, depresyon, uyku bozuklukları ve ilaç yan etkileri benzer belirtiler verebildiği için şikayetler sürüyorsa hekim değerlendirmesi önemli.
