İş ilanlarının sayısı artarken işe alımların gerilemesi, iş arayanların kafasını karıştırıyor. Küresel araştırmalar bu makasın nedenlerinden biri olarak hayalet ilan olgusuna, yani arkasında gerçek bir işe alım niyeti bulunmayan ilanlara işaret ediyor.
İŞKUR’un Haziran 2026 verilerine göre açık iş sayısı bir önceki yıla göre yüzde 16,7 artarak 242 bin 819’a ulaştı. Aynı ayda işe yerleştirme sayısı ise yüzde 7,9 gerileyerek 134 bin 374 oldu. İlanlar artarken alımların düşmesi, işgücü piyasasını yalnızca ilan sayısıyla okumanın yanıltıcı olabileceğini gösteriyor.
Hayalet ilan ne kadar yaygın?
Baruch College araştırmacılarının Glassdoor verileri üzerinde yaptığı analize göre iş ilanlarının yüzde 21’e kadarı hayalet ilan sınıfına giriyor. Bu ilanlar özellikle büyük şirketlerde yoğunlaşıyor.
Columbia Law Review’daki bir analiz de dikkat çekici bir değişime işaret ediyor: 2019’da yayımlanan her 10 iş ilanının yaklaşık 8’i işe alımla sonuçlanırken, bugün bu sayı yaklaşık 4’e geriledi. Yani açık pozisyon sayısının artması, işverenlerin gerçekten daha fazla kişiyi işe aldığı anlamına gelmiyor.
Başvurusuna hiç yanıt alamayan adayların deneyimini anlatan hayalet pozisyon yazımız da bu tabloyu tamamlıyor.
Dünyada hayalet ilanlara karşı yaptırım dönemi başladı
İş arayanlar açısından kafa karıştırıcı bu duruma karşı bazı ülkelerde düzenlemeler devreye girmeye başladı:
- Kanada (Ontario): Ocak 2026’da yürürlüğe giren düzenleme, ilanın gerçekten boş bir pozisyon için mi yoksa aday havuzu oluşturmak için mi verildiğinin belirtilmesini, ücret bilgisinin paylaşılmasını ve işe alımda yapay zekâ kullanılıyorsa bunun açıklanmasını zorunlu kılıyor. Mülakata giren adaylara en geç 45 gün içinde sonuç bildirilmesi gerekiyor.
- ABD (New York): Senatodan geçen bir yasa tasarısı, işverenlerin ilanlarda gerçek işe alım takvimini ya da yalnızca geleceğe yönelik CV topladıklarını açıklamasını öngörüyor. Kurala uymayanlara ihlal başına 2 bin 500 dolardan başlayan ceza öngörülüyor.
- Fransa: AB genelinde hayalet ilanları doğrudan hedefleyen bir düzenleme henüz yok. Ancak Fransa’daki iş kanunu, pozisyonun gerçekten var olup olmadığı ya da hâlâ açık olup olmadığı konusunda yanıltıcı bilgi içeren ilanları yasaklıyor. Kurala aykırı ilan yayımlayanlar bir yıla kadar hapis ve 37 bin 500 avro para cezasıyla karşılaşabiliyor.
“Hayalet ilan, işveren markası için güven riski”
İnsan kaynakları danışmanlık firması Gilda&Partners Consulting Kurucu Ortağı Jilda Bal, ilan sayısındaki artışın tek başına ekonomik iyileşme işareti olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor:
“Türkiye’de işgücü piyasasına ilişkin tartışmalar uzun süredir yetkinlik uyumsuzluğu ekseninde şekilleniyor. Ancak veriler, sorunun yetkinlik uyumsuzluğunun ötesine uzandığına işaret ediyor. Yayımlanan her ilanın arkasında gerçek bir işe alım niyeti olmayabiliyor. Başvurusuna yanıt alamayan aday bu deneyimi kurumun kendisiyle ilişkilendiriyor. Güven bir kez sarsıldığında şirketin gerçek ilanları da inandırıcılığını kaybediyor.”
Türkiye’de hayalet ilanlara yönelik düzenleme var mı?
Bal’a göre Türkiye’de hayalet ilanlara yönelik özel bir yasal düzenleme henüz bulunmuyor:
“Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilmesi, işverenlerin ilanlarında pozisyonun gerçekten açık olup olmadığını belirtmesini, dolan pozisyonları zamanında yayından kaldırmasını ve adayları bilgilendirmesini sağlayabilir. Bu adımlar ilan verilerinin işgücü piyasasını daha doğru yansıtmasına katkıda bulunurken işe alım süreçlerinde şeffaflığı güçlendirecektir.”
İşverenler mevzuatı beklemeden ne yapabilir?
Bal, işverenlerin gerekli adımları mevzuatı beklemeden atmasının önemli olduğunu söylüyor. Önerileri şöyle:
- İşe alımı tamamlanan pozisyonların ilanlarını kapatmak
- Gerçek olmayan ilanları yayından kaldırmak
- Sürece giren her adaya makul sürede dönüş yapmak
“Bunlar güçlü birer işveren markası yatırımıdır.”
İşgücü piyasasındaki diğer eğilimler için 2026 beyaz yaka trendleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Hayalet ilan hakkında sık sorulan sorular
Hayalet ilan nedir?
Arkasında gerçek bir işe alım niyeti bulunmayan, örneğin yalnızca aday havuzu oluşturmak için yayımlanan ya da pozisyon dolduğu hâlde kaldırılmayan iş ilanlarıdır.
Hayalet ilanlar ne kadar yaygın?
Baruch College’ın Glassdoor verileri üzerindeki analizine göre iş ilanlarının yüzde 21’e kadarı bu sınıfa giriyor.
Türkiye’de hayalet ilanlar yasak mı?
Jilda Bal’a göre Türkiye’de hayalet ilanlara yönelik özel bir yasal düzenleme henüz bulunmuyor.
Kaynaklar:
- İŞKUR, Haziran 2026 İşgücü Piyasası Bülteni
- Baruch College, Glassdoor verileri üzerine hayalet ilan analizi
- Columbia Law Review, iş ilanlarının işe alımla sonuçlanma oranı analizi
