Hemşire sayısı bakımından Türkiye, OECD ortalamasının yalnızca üçte biri düzeyinde. OECD’nin Health at a Glance 2025 raporuna göre Türkiye’de bin kişiye 2,9 aktif hemşire düşerken OECD ortalaması 9,2’ye ulaşıyor. SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, sağlıkta personel planlamasının yalnızca kadro sayıları üzerinden değil, çalışanların iş yükü ve hasta güvenliği dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Türkiye’de hemşire sayısı OECD ortalamasının yüzde 31,5’i
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) raporuna göre Türkiye’nin hemşire yoğunluğu OECD ortalamasının yalnızca yüzde 31,5’ine karşılık geliyor; iki gösterge arasında yaklaşık 3,2 katlık fark bulunuyor. Türkiye, bin kişiye düşen hemşire sayısının üç veya daha az olduğu ülkeler arasında yer alıyor. OECD genelinde yaklaşık 109 kişiye bir aktif hemşire düşerken Türkiye’de bu sayı yaklaşık 345 kişiye ulaşıyor.
Hekim sayısında da benzer bir tablo var. Türkiye’de bin kişiye 2,4 aktif hekim düşerken OECD ortalaması 3,9 seviyesinde. Prof. Dr. İlber Ortaylı da yıllar önce hekimsiz, hemşiresiz kalacağımız uyarısında bulunmuştu.
Hastane yatağı ve sağlık harcamasında da fark var
OECD göstergeleri, sağlık insan gücünün yanı sıra sağlık harcamaları ve hastane kapasitesinde de farklılıklar olduğunu gösteriyor. Türkiye’de bin kişiye 3,1 hastane yatağı düşerken OECD ortalaması 4,2. Kişi başına sağlık harcaması ise satın alma gücü paritesine göre Türkiye’de 2 bin 309 dolar, OECD genelinde ortalama 5 bin 967 dolar.
Artan sağlık hizmeti talebi, yaşlanan nüfus, kronik hastalıkların takibi ve kesintisiz hizmet zorunluluğu, sağlık insan gücünün planlanmasını daha da önemli hale getiriyor. Özellikle acil servisler, yoğun bakım üniteleri, yataklı servisler ve ameliyathanelerde personel ihtiyacının hizmet yoğunluğuna göre belirlenmesi, hem çalışanların sağlığı hem de hasta güvenliği açısından önem taşıyor.
Özlem Akarken: İş yükü ve hasta güvenliği esas alınmalı
SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken şunları söyledi: “Sağlık hizmetlerinin başarısını yalnızca hastane kapasitesi, muayene sayısı veya sağlık kuruluşlarının fiziki imkanları üzerinden değerlendiremeyiz. Bu sistemin temelinde, gece gündüz görev yapan sağlık çalışanlarımız bulunuyor. Uluslararası veriler, sağlık personeli planlamasının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Sağlık çalışanlarının üzerindeki iş yükünün azaltılması, yeterli sayıda personel istihdam edilmesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi yalnızca çalışanlarımızın hakları açısından değil, vatandaşlarımızın güvenli ve nitelikli sağlık hizmetine erişimi açısından da gereklidir.”
Sağlıkta istihdam hizmet ihtiyacına göre planlanmalı
Akarken, sağlık kuruluşlarının hasta yoğunluğu, hizmet kapasitesi ve çalışanların görev dağılımı dikkate alınarak kapsamlı bir insan gücü planlaması yapılması gerektiğini vurguladı: “Bir sağlık çalışanının aynı anda üstlendiği sorumluluklar, nöbet süreleri ve hizmet verdiği hasta sayısı çalışma koşullarını doğrudan etkiliyor. Özellikle yoğun birimlerde personel ihtiyacının doğru belirlenmesi, çalışanların fiziksel ve psikolojik açıdan korunması bakımından büyük önem taşıyor. Sağlık çalışanlarının dinlenme hakkının gözetildiği, görev tanımlarının netleştirildiği ve iş yükünün dengeli dağıtıldığı bir sistem oluşturulmalı. İstihdam politikalarında yalnızca sayısal artış değil, çalışanların sahadaki gerçek ihtiyaçları esas alınmalı.”
Nitelikli hizmetin anahtarı yeterli insan gücü
Sağlık çalışanlarının ekonomik ve sosyal haklarının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Akarken, “Sağlık sisteminin en önemli gücü yetişmiş insan kaynağıdır. Sağlık çalışanlarının meslekte kalmasını destekleyen ücret politikaları, adil nöbet ve ek ödeme düzenlemeleri, güvenli çalışma ortamları ve yeterli personel istihdamı birbirinden ayrı düşünülemez. Sağlık hizmetlerinde sürdürülebilir başarı için çalışanların haklarının korunduğu, emeğin karşılığının verildiği ve hasta güvenliğinin önceliklendirildiği bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir” dedi.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de bin kişiye kaç hemşire düşüyor?
OECD Health at a Glance 2025 raporuna göre Türkiye’de bin kişiye 2,9 aktif hemşire düşüyor; OECD ortalaması 9,2.
Türkiye’de hemşire sayısı OECD ortalamasının ne kadarı?
Türkiye’nin hemşire yoğunluğu OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 31,5’i, yani üçte biri düzeyinde.
Türkiye’de bin kişiye kaç hekim düşüyor?
Türkiye’de bin kişiye 2,4 aktif hekim düşüyor; OECD ortalaması 3,9.
Kişi başı sağlık harcaması ne kadar?
Satın alma gücü paritesine göre Türkiye’de 2 bin 309 dolar, OECD ortalamasında 5 bin 967 dolar.
Kaynaklar
- OECD: Health at a Glance 2025, Health and social care workforce
- T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü
