Zayıflama iğneleri, iştah ve tokluk mekanizmalarını etkileyerek kilo kaybını destekleyebiliyor; ancak bu ilaçların doğru kişilerde, hekim kontrolünde ve dengeli beslenmeyle birlikte kullanılması gerekiyor. Son dönemde özellikle sosyal medyada hızlı kilo kaybıyla gündeme gelen bu ilaçlar, yalnızca iştah azaltan ürünler değil; vücudun açlık, tokluk ve kan şekeri düzenini etkileyen tıbbi tedaviler. Sofra/Compass Group Türkiye Ülke Diyetisyeni Emel Terzioğlu Arslan, zayıflama iğnelerinin nasıl çalıştığını ve kullanım sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattı.
Zayıflama iğneleri nasıl çalışıyor?
Bu ilaçları anlamak için GLP-1 hormonunu bilmek gerekiyor. Yemek sonrası bağırsaklardan salgılanan GLP-1, tokluk sinyalleri iletiyor ve kan şekerini düzenliyor. Semaglutid ve liraglutid bu hormonu taklit ederek iştahı azaltıp tokluğu artırırken, tirzepatid GIP hormonunu da taklit ederek daha az yemekle uzun süre tok kalmayı sağlıyor.
İlaçların doğrudan yağ yakmadığını belirten Arslan, “Bu ilaçların temel etkisi, iştahı ve besin alımını düzenleyerek kilo kaybını desteklemeleridir. Dolayısıyla tedaviyi yalnızca tartıdaki değişim üzerinden değerlendirmek yerine kişinin genel sağlık durumunu ve beslenme alışkanlıklarını da göz önünde bulundurmak gerekir” diyor. GLP-1’in beslenmeyle ilişkisini Zayıflama iğnesi ve doğal GLP-1: Kas kaybına dikkat başlıklı yazımızda ele almıştık.
Herkes için uygun bir yöntem değil
Arslan, zayıflama iğnelerinin öncelikle obezite tedavisinde ve belirli sağlık koşullarını karşılayan kişilerde kullanıldığını vurguluyor: “Bazı ilaçlar BKİ’si 30 ve üzeri olanlarda veya BKİ’si 27 ve üzeri olup diyabet, hipertansiyon gibi kilo ile ilişkili sorunu bulunanlarda kullanılabilir. Birkaç kilo vermek isteyen herkes için uygun değildir. Zayıflama iğnelerine başlama kararı; sağlık durumu, hastalık geçmişi ve kullanılan ilaçlar değerlendirilerek hekim tarafından verilmelidir. Doz ve süreç mutlaka hekim kontrolünde planlanmalı, kişiler kendi kararlarıyla doz değiştirmemelidir.”
Yan etkiler görülebilir
Arslan’a göre tedavide bulantı, kabızlık, ishal, şişkinlik ve kusma gibi yan etkiler görülebiliyor; bu nedenle tedaviye düşük dozla başlanıp kademeli artış yapılıyor. Dikkat edilmesi gerekenler şöyle:
- Bu ilaçlar gebelikte kullanılmamalı; başlamadan önce sağlık durumu değerlendirilmeli.
- Safra kesesi veya pankreas hastalığı öyküsü olanlar ile diyabet hastaları hekimlerini bilgilendirmeli.
- Şiddetli karın ağrısı ya da sürekli kusma durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalı.
Daha az yemek, yetersiz beslenmek anlamına gelmemeli
Arslan, “Azalan iştahla öğünler küçülse de vücudun protein, vitamin ve mineral ihtiyacı azalmaz. Kilo kaybı sürecinde kas kütlesi de düşebileceğinden beslenmenin doğru planlanması gerekir. Protein kaynaklarının yanı sıra sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillere yer verilmelidir. Uygun kuvvet egzersizleri kas kütlesini koruyabilir. Belirgin iştahsızlık yaşayan kişilerin hekim ve diyetisyen desteği alması beslenme yetersizliklerini önlemek açısından önemlidir” diyor.
İlaç bırakıldığında kilo geri alınabilir mi?
Arslan’a göre ilaç bırakıldığında iştah üzerindeki etkinin azalması ve açlık hissinin artması, kiloların bir bölümünün geri alınmasına yol açabiliyor: “Bu durum vücudun geliştirdiği biyolojik yanıtlarla ilgili. Sonlandırma sürecinin hekimle planlanması gerekiyor. Kilo yönetimini yalnızca ilaç dönemine ait görmemek gerekir. Dengeli beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite ve düzenli takip, elde edilen sonuçların korunmasına destek olur.”
Amaç yalnızca kilo vermek değil, sağlığı korumak
Zayıflama iğneleri uygun kişilerde kilo yönetimini destekleyebilse de tek başına sürdürülebilir sonuç garanti etmiyor. Arslan, sağlıklı kilo yönetiminin kişiye özel tedavi, dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve uzman desteğiyle bir bütün olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Sık sorulan sorular
Zayıflama iğneleri kimlere uygulanır?
Öncelikle obezite tedavisinde kullanılır. Arslan’a göre bazı ilaçlar BKİ’si 30 ve üzeri olanlarda veya BKİ’si 27 ve üzeri olup kilo ile ilişkili sağlık sorunu bulunanlarda kullanılabilir; karar hekime aittir.
Zayıflama iğneleri yağ yakar mı?
Hayır. Bu ilaçlar doğrudan yağ yakmaz; iştahı ve besin alımını düzenleyerek kilo kaybını destekler.
Zayıflama iğnelerinin yan etkileri nelerdir?
Bulantı, kabızlık, ishal, şişkinlik ve kusma görülebilir. Şiddetli karın ağrısı veya sürekli kusma durumunda hemen tıbbi yardım alınmalıdır.
İğne bırakılınca kilolar geri gelir mi?
İştah üzerindeki etki azaldığı için kiloların bir bölümü geri alınabilir. Sonlandırma hekimle planlanmalı; dengeli beslenme ve fiziksel aktivite sürdürülmelidir.
