Ana Sayfa Sinema Rocky… Rocky… Rocky…

Rocky… Rocky… Rocky…

“Yo Adrian! I did it!”… Sinemaseverlerin unutamadığı zafer haykırışı… Sylvester Stallone’un kaleminden doğan efsanevi karakter, Rocky Balboa…

Rocky’den Creed II’ye sekiz filmin afişi ve Philadelphia silueti önünde Rocky yazısı

Philadelphia’da, son derece sınırlı bir bütçe çerçevesinde yalnızca yirmi sekiz günde çekim çalışmaları tamamlanan ‘Rocky’, elli yıl önce, 21 Kasım 1976 tarihinde, New York Cinema II’de gösterime girmişti. O gün beyazperdenin karşısında oturan izleyiciler sekiz film sürecek bir serinin başlangıcına tanıklık ettiklerini bilmiyordu kuşkusuz…

Sylvester Stallone’un kendi ruhundan dünyaya getirdiği Rocky Balboa öylesine sevildi ki bir sinema karakteri olmanın çok daha ötesine geçerek efsane konumuna erişti. Bugün, Hollywood Rocky Balboa mucizesinin doğuşunu Sylvester Stallone’un bakış açısından ilk filmin çekim öyküsünü anlatan ‘I Play Rocky’ ile kutlamakta; hem de Rocky’nin gösterime girişinin ellinci yıl dönümünde…

‘Rocky’ serisinden ilk izlediğim bölüm Rocky 2’ydi. İlkokula yeni başlamıştım, Bağdat Caddesi’nin unutulmazlarından Atlantik Sineması’nın koltuğunda otururken ayaklarım yere değmiyordu bile. İlk defa o zaman gördüğüm, ‘İtalyan Aygırı’ Rocky Balboa’nın Bill Conti’nin efsanevi ‘Going The Distance’ parçası eşliğinde ağır siklet boks şampiyonluğunu doyasıya kutladığı final sahnesi yaşamım boyunca gözlerimin önünden hiç gitmedi.

Rocky’nin boksör veya çalıştırıcı olarak ringe çıktığı sahneler benzersizdir. Kendine verdiği sözleri tutmak uğruna insanüstü dayanıklılık gösterirdi ringlerde; her filmde yeniden ve yeniden seyircileri hayran bırakırdı. O günden beri serinin herhangi bir filmini ne zaman izlesem final sahnesinde gözlerim yaşarır, ağlamamak için kendimi zor tutarım.

Filmin öyküsüne göre doğup büyüdüğü Philadelphia’da heykeli dikilen, hayranlığı kuşaktan kuşağa aktarılan, farklı alanlarda savaşım veren milyonlarca insana yılmazlığıyla esin kaynağı olan, ilk filmde tanıştığımızdan bu yana geçen yıllar boyunca hayranlarıyla birlikte yaş alan bir kahraman Rocky Balboa…

1976 yılında seriyi başlatan Rocky’de, henüz otuz yaşındayken, terk edilmiş bir kilisede yapılan sıradan bir boks maçıyla başlayan öyküsü 2018 yılında gösterime giren sekizinci film Creed II’de oğlunun evinin kapısının önünde torununu severken sona erer. Serinin ana öyküsü Rocky Balboa’nın etkin boks kariyeri ve antrenörlük yaşamı çevresinde ilerlemekle birlikte hayatın doğal seyri gereği birçok yan öyküye de yer verilir.

Söz gelimi, Rocky ile Adrian arasında seri boyunca süren bir aşk öyküsü vardır. İlk filmde Adrian’ın çalıştığı evcil hayvan dükkânında filizlenen bu aşk altıncı filmden itibaren Rocky’nin sevdiği kadının mezarının başında yaptığı tek yanlı sohbetler ile devam eder. Oldukça dokunaklı ve duygu yüklü bir dayanışmadır Rocky ile Adrian arasındaki bağ.

Bunun yanında, Rocky 2’de evlilikle taçlanan Rocky-Adrian aşkının tek meyvesi olarak öyküye katılan Robert sekizinci filme dek süren başka bir yan öykünün, yani baba-oğul ilişkisinin doğmasını sağlar. Öte yandan, ilk iki filmde rakip olarak Rocky’nin karşısına dikilen şampiyon Apollo Creed üçüncü ve dördüncü filmlerde yakın dost konumuna yerleşerek dostluk ilişkisi üzerine ayrı bir yan öyküye geçit verir.

Bir de Rocky’nin antrenörü Mickey ile arasında üç film boyunca süren çalıştırıcı-boksör ilişkisi gibi başlayıp baba-oğul ilişkisine doğru evrilen başka bir yan öykü vardır ki sırt sırta veren iki insanın birbirine kazandırabilecekleri adına birçok unutulmaz ders verir. Yıllar sonra genç boksör Adonis Creed ile antrenör kimliğiyle öne çıkan Rocky arasında benzer bir ilişkinin kurulması ise hayat yolculuğunda yaş aldıkça rollerin değiştiği gerçeğini yansıtmaktadır.

Rocky Balboa’nın yaşamından kırk iki yıllık kesit sekiz filme sığdırıldı

Bugün elli yıl geriye bakıldığında, Rocky Balboa’nın otuz yaşından yetmiş iki yaşına dek süren öyküsünün yaşam mücadelesinin çetinliği, kazanmanın mutluluğu, özsaygıya sahip olmanın önemi, zorluklarla başa çıkma zorunluluğu, başarı için yapılması gerekenler, ailenin önemi gibi her toplumsal kesimin ilgisini çeken birçok konuyla ilgili zamanın eskitemediği mesajlar verdiği görülüyor.

Günümüzde Rocky Balboa’nın her kuşağın ilgisini çeken zamanüstü bir efsane konumuna erişmiş olması, bu mesajların sinema sanatının büyüsünü yansıtan unutulmaz sahneler aracılığıyla aktarılmış olmasından kaynaklanmakta. İtalyan Aygırı’nın hayatı uzun ve çetin bir yolculuktu, sekiz film boyunca zamana aldırmaksızın ilerledi.

Rocky ilk filmde Amerikan rüyasının saygısını kazandı

Serinin ilk filminde, Rocky Balboa, Philadelphia’nın arka sokaklarındaki Kensington’da yaşayan, eski ve kirli giyimli, yalnız, eğitim düzeyi düşük, gergin ve özgüvensiz biridir. Bir tefecinin borçlarını toplamaktan başka bir iş bulamamakta, alt düzeyde yaptığı boks maçlarından çıkardığı ufak kazançların katkısıyla yukarı çıkış umudu olmaksızın yaşamını sürdürmektedir. Diğer yandan, iyi yürekli, sevecen ve hoşgörülü yanlarıyla dostları arasında kabul görmüş, dostu Paulie’nin kardeşi Adrian’ın duygusal ilgisini çekmeyi başarmıştır.

İçinde bulunduğu ekonomik çıkmaz nedeniyle ileriye dönük hayaller kuramayan Rocky, hiç beklenmedik bir anda, umutsuz yazgısını değiştirme fırsatı yakalar. Zira, yoksul başladığı yaşam savaşımında şampiyonluğa, üne, paraya ve saygınlığa ulaşarak Amerikan rüyasının gururu olarak öne çıkan Dünya Ağır Siklet Boks Şampiyonu Apollo Creed gelişigüzel bir seçim ile ‘İtalyan Aygırı’ Rocky Balboa’ya maç teklifinde bulunmuştur.

Unvan maçından alacağı yüklü ödeme gölgesinde ekonomik durumunun düzelecek olması hoşuna gitse de Rocky aklını kurcalayan başka bir amaca odaklanır. Adrian’a “Ben yalnızca sonuna dek dayanmak istiyorum.” şeklinde açıklar aklında geçenleri. Değerli biri olduğunu ve rastlantı eseri yakaladığı şansı aslında hak ettiğini kendisine ve dünyaya kanıtlamak istemektedir.

Maça antrenörü Mickey’nin kılavuzluğunda deli gibi antrenman yaparak hazırlanan ‘İtalyan Aygırı’ son raundun bitiş ziline dek ayakta kalmayı başarır. Maçı kaybetse de amacına ulaşmıştır. Apollo Creed şampiyonluk unvanını korusa da zafer Rocky’ye aittir. Zira, insanların inancını, sevgisini ve saygısını kazanmış, özsaygısı yücelmiştir. Maçın sonunda şampiyon Creed’in sarılması Amerikan rüyasının şans eseri yükselen Rocky’ye sunduğu alkıştır.

Rocky 2’de Rocky Balboa Amerikan rüyasına dönüştü

Apollo Creed şampiyonluk maçında Rocky’yi yenerek unvanını korumuş olsa da halkın gözünde kazananın Rocky olması nedeniyle oldukça huzursuzdur. Bu nedenle, Rocky’den rövanş ister. Organizatörlerin önerdiği ücreti kabul eden Rocky, kendisini yaşama bağlayan karısı ve yeni doğan çocuğunun yaşamını güvence altına aldığı için mutlu olmakla birlikte bu kere hedefi şampiyon olmaktır.

Zira, ilk maçta ayakta kalmasını sağlayan insanüstü azmi ve zafer tutkusu yalnızca kazanmayı başarı olarak kabul edecek kadar şiddetlenmiştir. Maçın sonuna doğru, Apollo Creed’i knock-out ile yener. Artık şampiyondur, başarılıdır. Şampiyonluk kemerini yukarı kaldırırken mutluluğunu paylaşmak istediği tek kişi ise ölümsüz aşkı Adrian’dır.

Çünkü, Adrian kimse Rocky’ye inanmazken ona inanmıştır. Başka bir deyişle, Rocky’nin başarısının temelinde çalışma, disiplin, kararlılık ve azim olduğu kadar yoğun bir duygusallık da yatar. Şimdi, hayalini kurduğu mutlu yaşam onu beklemektedir. Kısacası, Rocky Amerikan rüyasını gerçekleştirmiştir.

Rocky 3, Rocky’nin başarı açlığını yeniden kazanma savaşımıydı

Şampiyonluk unvanını defalarca yineleyen Rocky halkın gözünde heykeli dikilecek kadar büyük bir kahramandır. Varlıklı ve saygındır; özgüveni son derece yüksek, aile yaşamı keyiflidir; toplumsal konumu yükselmiştir. Her şey bu denli yolunda giderken genç boksör Clubber Lang’e karşı yaşadığı acı yenilgi sonucunda şampiyonluk unvanını yitirmesi özgüveni sarsar, özsaygısını yerinden oynatır.

Bu kere dost olarak karşısına dikilen Apollo Creed şampiyonluk kemerini kaybetmesinin nedenini savaşçı ruhunu yitirmesine bağlar. İtalyan Aygırı şöhret ve paranın sağladığı rahatlığın tadını çıkartırken yaşamak için dövüşen adam kimliğinden uzaklaşmış, bu değişim yüzünden aldığı yenilgi sonrasında başarı isteğini yitirmiştir.

Ancak, Rocky’nin yüreğindeki savaşçı ruhu bir yenilgiyle ölmez. Kazanma tutkusu yeniden canlanır. Eski şampiyon Apollo Creed ile yaptığı zorlayıcı antrenmanlar sonrasında Clubber Lang’i yenip şampiyonluk unvanını geri kazanır. İtalyan Aygırı’nı zirveden indirmek bir yenilgiyle olacak bir şey değildir. Zira, başarı isteği hâlâ canlıdır.

Rocky 4’te Rocky Balboa ulusal bir kahraman oldu

Rocky Balboa fiziksel açıdan güçlü ve rahat, psikolojik açıdan gururlu ve sevgi doludur. Soğukkanlı, kararlı, özgüvenli ve varsıldır. Toplumun parlak bireylerinden biridir. En yakın dostu Apollo’nun üstün Sovyet uygarlığının yenilmez temsilcisi olarak tanıtılan Ivan Drago ile yaptığı maçta yaşamını yitirmesi İtalyan Aygırı’nın yüreğinin öç ateşiyle yanmasına yol açar.

Rocky, Ivan Drago’nun kendisinden daha güçlü olduğunu bilmesine karşın dostunun öcünü alma uğruna Sovyetler’in maç teklifini kabul eder. Zira, dostluğu her şeye değer bulmaktadır. İntikam maçına acı eşiğini yükselten son derece zorlayıcı antrenmanlar ile hazırlanır. Maç sırasında Ivan Drago’ya karşı öylesine insanüstü bir çabayla karşılık verir ki Sovyet seyirciler bile onu desteklemeye başlar.

Soğuk Savaş’ın en sert döneminde, Sovyetler Birliği’nin şampiyonunu onun ülkesinde yenilgiye uğratması Rocky’yi ulusal kahraman konumuna yükseltir. Yüreğindeki kazanma arzusu teknolojik harikaya üstün çıkmış, dostu Apollo Creed’in adını onurlandırmıştır. Kendi sınırlarını bile aşmayı başaran ulusal kahraman Rocky Balboa maçtan sonra Sovyet halkını barışa davet eder.

Rocky 5’te yitirdiklerini geri getirmek için umarsızca çırpındı

Rocky’nin yıllardır süren yükselişi birdenbire durur. Ne yazık ki kayınbiraderi Paulie’nin ailenin muhasebecisine yanlışlıkla verdiği yetki yüzünden Rocky mal varlığını kaybetmiştir. Üstelik, sağlık durumunun el vermemesi nedeniyle artık ringe çıkması da olanaksız olduğundan yeni bir servet edinmesi de artık mümkün değildir. İtalyan Aygırı ailesiyle birlikte doğup büyüdüğü mahalleye geri döner.

Bir yandan hak etmeden kaybetmenin yol açtığı üzüntü ve umarsızlıkla başa çıkmaya uğraşırken bir yandan da babalığın omuzlarına yüklediği sorumlulukları yerine getirmeye çalışmaktadır. Tam bu sırada, Tommy Gunn adlı yetenekli gence antrenörlük yapma arzusu onu yeniden yaşama bağlar ve ailesini ikinci plana atarak genç boksörü yetiştirmeye başlar. Ne var ki Tommy Gunn’un para uğruna Rocky’ye sırtını dönüp şampiyonluğu kazandığında onu yok sayması yeni bir üzüntüye neden olur.

Rocky’nin Tommy Gunn’un yol açtığı düş kırıklığından oğlu ve karısının desteği ile sıyrılması boşladığı ailesinin değerini yeniden anlamasını sağlar. Diğer yandan, televizyon kamerası önünde Tommy Gunn ile yaptığı sokak kavgasını kazandıktan sonra çevresinden aldığı kutlamalar ışığında insanların kendisini hâlâ sevdiğini de görmüştür. Bu seferki başarısı, yaşamın hak edilmeyen olumsuzluklarla dolu olduğu gerçeğini kabullenmesidir.

Altıncı film Rocky Balboa’da yaşlı şampiyon geçmişiyle hesaplaştı

Altmış yaşına gelen Rocky doğup büyüdüğü mahallede yalnız başına yaşamaktadır. Hayat arkadaşı Adrian’ı yakalandığı amansız hastalıktan dolayı yitirmiş, yaşamsal deneyimlerini paylaştığı oğlu Robert mesleki kariyerine odaklanmıştır. Rocky, duvarları boks yaşamına ilişkin fotoğraflarla süslü, ufak ve şık bir lokanta işletmekte, kendisine hâlâ ‘şampiyon’ diye seslenen hayranlarının gösterdiği ilginin tadını çıkarmaktadır.

Ne var ki yalnız hissetmekte ve geçmişiyle hesaplaşmaktan kendini alamamaktadır. Bir televizyon kanalının genç şampiyon Mason Dixon ile Rocky’yi bir bilgisayar oyununda karşı karşıya getirmesi izleyiciler tarafından büyük ilgiyle karşılanınca organizatörler oyundaki maçı gerçeğe dönüştürmek isterler. ‘İtalyan Aygırı’, hayatın kendisine tanıdığı yeni şansın peşinden koşmaya karar verir. Zira, hayata karşı söyleyeceği sözlerin henüz bitmediğinin farkındadır.

Oğluyla yaptığı bir sohbette söylediği “…Mesele ne kadar sert vurduğun değildir; mesele ne kadar sert darbe alıp yoluna devam edebildiğindir… Kazanmak işte böyle bir şeydir!” sözü kendi yaşamının kısa bir özetidir aslında. Bu kere amacı şampiyonluk değil yeniden değerli hissetmektir. Maç boyunca defalarca düşmesine karşın dövüşmeyi sürdürür, maçı rakibi kazansa da Rocky verdiği şans için ona teşekkür eder.

Salonu yıllarca olduğu gibi ‘Rocky’ tezahüratıyla alkışlar içinde terk eden eski şampiyon her yaşta yapılacak birçok şey olduğunu, başarı isteğinin ve kazanma tutkusunun her zaman canlı kaldığını kanıtlamıştır. Çünkü, Rocky için kazanmanın tek anlamı şampiyonluk değildir. İç hesaplaşması artık sona ermiş, geçmişiyle barışmıştır.

Creed’de, Rocky manevi baba, çalıştırıcı ve yönder olarak öne çıktı

Altmışlı yaşlarının sonlarına gelmiş olan Rocky lokantasını işletmekte ve Mickey’den miras kalan boks salonunda boksa meraklı gençlere yardımcı olmaktadır. Eski dostu Apollo Creed’in oğlu Adonis kendisine antrenörlük yapmasını ister. Genç adam tıpkı babası gibi şampiyon olmayı hayal etmektedir. Rocky, Adonis’e bir yandan boksun inceliklerini öğretirken bir yandan da disiplin, özgüven ve doğruluk aşılamaya özen gösterir.

Buna karşılık olarak genç Adonis, kanatlarının altına girdiği deneyimli şampiyona kansere karşı verdiği çekingen mücadelesinde destek olur. Rocky, bir gencin hayaline ortak olarak onun yaşamında fark yaratma başarısına ulaşır. Zira, yetenekli bir gencin yukarı çıkmasını sağlamak da kazanmanın başka bir boyutudur.

Creed 2’de sevdiklerinin amaçlarını desteklemenin de başarı isteğini doyurduğunu gördü

Rocky oğluyla yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle içinde biriken boşluğu Adonis ve Adonis’in ailesi ile kapatmaktadır. Bir gün lokantasının salonunda çalışırken karşısında Ivan Drago’yu bulur. Ivan Drago oğlu Viktor’u, tıpkı kendisi gibi, bir ölüm makinesi olarak yetiştirmiştir ve Adonis’in dünya şampiyonluğunu elinden almak için meydan okumaktadır.

Manevi oğlunu korumak amacıyla ona yardım etmeyi geri çeviren Rocky sonucun Adonis adına büyük bir yıkım olduğunu görünce çok üzülür. Zira, Adonis rakibinin diskalifiye edilmesiyle unvanını korusa da ringde ağır biçimde hırpalanmış, hastanelik olmuştur. Rocky genç boksör ile hastanede konuşurken, yanlış yaptığını geç de olsa kavrar ve kendisini yeniden çalıştırmaya karar verir. Zira, doğru kararın sevdiği insanın yüreğindeki hedefi doğru bulmasa da mücadelesine destek vermek olduğunu anlamıştır.

Rocky’nin antrenörlüğünde rövanş maçına hazırlanan Adonis rövanş maçında Viktor’u yenmeyi başarır. Böylece, Rocky de yıllar sonra antrenör koltuğunda çekişmeye girdiği, yok etmekten başka bir şeyi kazanma olarak göremeyen Ivan Drago’yu bir kere daha yenilgiye uğratmıştır. Yönder rolüyle kazandığı başarıdan cesaret alarak görüş ayrılıkları nedeniyle uzun zamandır dargın olduğu oğluyla da barışır; buzları eritmenin ödülü ise torunu Logan’ı sevmesidir.

Rocky asla bir süper kahraman değildir

Şu bir gerçek ki Rocky’yi Hollywood’un diğer kahramanlarından ayıran en önemli yönü sıradanlığıdır. Konuşmasındaki sokak tarzı, düş kırıklıkları, yaşlanması, hatalar yapması onu süper kahraman kimliğinden uzaklaştırır.

Rocky’nin boks kariyerine bakıldığında kazandıklarının yanında kaybettiği maçlar olduğu da görülür. Dahası, yapamadığı şeyler de vardır. Örneğin, reklam sözleşmeleri yapar ama oyunculuğu bir türlü beceremez. Veya, yıllarca çalışıp servet edinir ama elinde tutamaz.

Ayrıca, birçok yanlış yapar. Söz gelişi, Rocky 3’te kendini şöhretin tadına kaptırdığı için antrenman disiplinine uymaması, Rocky 4’te Apollo Creed’in yaşamını yitirdiği dövüş sırasında havlu atmaktan çekinmesi, Rocky 5’te ailesini boşlaması, Creed’de kanser tanısı konduktan sonra sağaltımı geri çevirmesi, Creed 2’de Viktor Drago’nun karşısına çıkmasını yanlış bulduğu için Adonis Creed’e yardım etmemesi onun yanlışları arasında sayılabilir.

Yıllar geçse de savaşımı hiçbir zaman eskimediği için tüm kuşakların esin kaynağı olabildi

Alışılmış kahramanların aksine Rocky’nin sokaktaki herhangi bir insan olması onu özel kılan en önemli noktadır. Bu sayede, sinemaseverler onda kendilerinden birçok parça görebiliyor, onunla kolayca özdeşleşebiliyor. Başka bir deyişle, insanlar Rocky’de kendi hayatlarındaki mücadeleleri görüyorlar. Çünkü Rocky’nin deneyimleri hayallerinin peşinden koşan birçok insanın yaşadıklarına çok benzer. Amaçlar, çabalar, darbeler alır, yanlışlar yapar, kazanır, kaybeder. Her yaşta yaşamına anlam katan bir şeyler bulur.

Ancak, sekizinci filmde görüldüğü gibi, acı ve tatlı tüm deneyimlerinin sonunda ayakta kalmayı başarmıştır. Onun mücadelesinin ruhunda sınırlarını sonuna dek zorlamak ve yapabileceğinin en iyisini yapmak vardır. Ona göre yaşamdaki her gün bir mücadeledir. Aslında, mutluluğun peşinde koşmaktadır.

Zaman kendi başına akıp ilerlerken hayattaki rollerin de yaşla bağlantılı olarak değiştiği gerçeği ne kadar da güzel anlatılır sekiz film boyunca. Rocky, öykünün başında genç bir boksördür, zaman aktıkça şampiyon, koca, baba, yönder, dost, antrenör, dede gibi birçok farklı rol yüklenir. Ancak, onun başarı isteği hiçbir zaman tükenmez.

Yüreğin gücünün fiziksel güçten üstün olduğunu kanıtlama serüvenidir Rocky. Sinema tarihinin sevilmeyi en çok hak eden efsanelerinden biridir benim gözümde. Başarı için her şeyi göze alanların izlemeye doyamadığı kahramanıdır. Rocky sevgisi elli yıl boyunca hayranlarının gözlerinde parladıysa bundan sonra da parlamayı sürdürecektir.


Bunlar da ilginizi çekebilir


Kaynaklar

  1. Gökhan Gültekin – Hollywood Sinemasında Kahramanın Dönüşümü: Rocky Balboa’nın Fiziksel, Psikolojik, Kültürel ve İdeolojik Değişimi, Selçuk İletişim, 2016
  2. Mark A. Mederson – “Rocky” Stallone: The Movie Rocky as Viewed Through a Realism and Existentialism Lens, Communication Arts 665, 16 Mayıs 2014
  3. Wikipedia – Rocky
Koray Erdivanlı
1975 yılında İstanbul’da doğdu. 1993 yılında Özel Işık Lisesi’nden mezun olduktan sonra 1998 yılında Marmara Üniversitesi Kamu Yönetimi (Fransızca) bölümünden lisans derecesi aldı. Western Michigan University ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nde MBA dalında yüksek lisans yaptı. 2021 yılında Hacıbektaş Belediyesi tarafından düzenlenen kısa öykü yarışmasında 'Üç Öğüt' adlı öyküsüyle birincilik ödülü; 2022 yılında 25. OŞYAD Geleneksel Şiir Yarışması'nda 'Gurbet' adlı şiiriyle özendirme ödülü kazandı. 2022 yılında 'Yeşil Güller' adlı öykü kitabı ve 'Öfkeli Dargınlık' adlı tiyatro oyunu, 2023 yılında 'Dantelli Tuzak' adlı romanı, 2024 yılında 'Duygu Kovanı' adlı öykü kitabı ile 'Gümüşpetek Yangını' adlı romanı yayınlandı. Başlıca uğraşlarından biri olan filateli alanında 'Çanakkale Savaşı' ve 'İbn-i Sina' temalı koleksiyonlarıyla altı madalya kazandı. Özel sektörde insan kaynakları alanında yönetici olarak çalışmaktadır. Tarih, spor, sinema ve müzik başlıca ilgi alanları arasındadır.