Ruh sağlığı, yalnızca iyi hissetmek değil; zor duygularla temas edebilmek ve onları taşıyabilmek anlamına geliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel’e göre uzun süreli stres ve bastırılmış duygular, bağışıklıktan kalp sağlığına kadar pek çok alanı etkileyebiliyor. Tunçel, ruh sağlığını korumak için büyük değişimlerin değil, küçük ama sürdürülebilir alışkanlıkların yeterli olabileceğini ve ruh sağlığının bir lüks değil, yaşam kalitesinin temeli olduğunu vurguluyor.
Ruh bakımı nedir?
Tunçel, ruh bakımını kişinin duygularını fark etmesi, düzenleyebilmesi, ihtiyaçlarını tanıması ve zorlayıcı olaylarla sağlıklı baş etme yolları geliştirmesi olarak tanımlıyor: “Yani sadece ‘iyi hissetmek’ değil, zor hislerle de temas edebilme ve onları taşıyabilme becerisidir.”
Ruh sağlığı beden sağlığından ayrı değil
Ruhsal iyi oluşun bedenden bağımsız olmadığını vurgulayan Tunçel şöyle konuşuyor: “Uzun süreli stres, bastırılmış duygular ve çözümlenmemiş ruhsal yükler; bağışıklık sistemi sorunlarından uyku bozukluklarına, kronik ağrılardan kalp-damar hastalıklarına kadar birçok alanda etkisini gösterebilir. Ruh bakımına özen gösteren bireylerde stres düzeyi azalır, uyku ve enerji dengesi iyileşir, yaşam doyumu artar. Bu da genel sağlığın temel taşlarından biridir.”
Küçük alışkanlıklar büyük fark yaratıyor
“Ruh sağlığını korumak için büyük değişimler şart değildir” diyen Tunçel, günlük hayata eklenebilecek alışkanlıkları sıralıyor: “Günde birkaç dakika durup ‘şu an ne hissediyorum?’ diye kendine sormak, düzenli uyku ve beslenme, gün ışığı almak ve bedeni hareket ettirmek, duyguları yazmak ya da güvendiği biriyle paylaşmak gibi alışkanlıklar, kişinin kendisiyle bağını güçlendirir. Duygularını fark eden ve ifade edebilen bireyler, stres karşısında daha dayanıklı olur ve duygusal yük birikmeden boşalabilir.”
İlişkilerin sayısı değil niteliği önemli
İnsanın sosyal bir varlık olduğunu hatırlatan Tunçel, “Anlaşıldığını, kabul edildiğini ve desteklendiğini hissetmek ruh sağlığı için temel bir ihtiyaçtır” diyor. Tunçel’e göre güvenli ilişkiler stres hormonlarını azaltıyor, yalnızlık hissini hafifletiyor ve kendilik değerini güçlendiriyor: “Burada önemli olan ilişki sayısından çok ilişkilerin niteliğidir. Kişinin kendisi gibi olabildiği, sınırlarını koruyabildiği ve duygularını yargılanmadan paylaşabildiği ilişkiler, ruhsal iyilik halini belirgin şekilde destekler.”
Şefkatli kişisel gelişim
Tunçel, kişisel gelişimin çoğu zaman “daha iyi olmak” hedefiyle ele alındığını, ruh bakımıyla birleştiğinde ise “kendini olduğu haliyle tanımak ve kabul etmek” noktasına evrildiğini söylüyor. Güçlü ve zayıf yönlerini fark eden, sınırlarını tanıyan ve gerçekçi hedefler koyan kişide gelişim sağlıklı ilerliyor; aksi halde süreç sürekli kendini zorlayan, yetersizlik hissini besleyen bir hale dönüşebiliyor.
Ruh sağlığını zorlayan günlük alışkanlıklar
Tunçel’e göre farkında olmadan ruh sağlığını zorlayan alışkanlıklar şunlar: duyguları sürekli bastırmak ya da görmezden gelmek, aşırı ekran ve sosyal medya kullanımı, kendini sürekli başkalarıyla kıyaslamak, dinlenmeyi “zaman kaybı” olarak görmek ve yardım istemeyi zayıflık saymak. Bu alışkanlıklar zamanla duygusal tükenmişliğe ve içsel kopukluğa yol açabiliyor. Tunçel, “Ruh sağlığı bir lüks değil, yaşam kalitesinin temelidir. Ona iyi bakmak, kendimize gösterebileceğimiz en insani özenlerden biridir” diyor.
Sık sorulan sorular
Ruh sağlığını korumak için ne yapılabilir?
Duyguları fark etmek, düzenli uyku ve beslenme, gün ışığı ve hareket, duyguları yazmak ya da güvenilen biriyle paylaşmak gibi küçük alışkanlıklar etkili olabilir.
Stres bedeni nasıl etkiler?
Tuğçe Tunçel’e göre uzun süreli stres bağışıklık sorunları, uyku bozuklukları, kronik ağrılar ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili olabilir.
Ruh sağlığını zorlayan alışkanlıklar neler?
Duyguları bastırmak, aşırı ekran kullanımı, sürekli kıyaslama, dinlenmeyi zaman kaybı saymak ve yardım istemeyi zayıflık olarak görmek.
Ne zaman profesyonel destek alınmalı?
Duygusal yük günlük yaşamı zorlamaya başladığında bir psikolog ya da psikiyatristten destek almak, ruh bakımının bir parçasıdır.
