Sinir sıkışması, elde ya da kolda uyuşma, karıncalanma, yanma ve nedeni bulunamayan ağrıyla kendini gösterebiliyor; üstelik sinir ileti testi (EMG) normal çıksa bile şikayetler sürebiliyor. Acıbadem Altunizade Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Egemen Ayhan, “Bazı sinir sıkışmaları, yapılan incelemede belirgin bulgu vermeyebildiğinden dolayı, özellikle gece uykudan uyandıran, tekrarlayan, giderek artan veya güçsüzlüğün eşlik ettiği şikayetleri ‘geçer’ diye beklemeyin. Erken ve doğru değerlendirme, kalıcı fonksiyon kaybını önlemek açısından önemlidir” diyor.
Günlük alışkanlıklar sinirleri zorluyor
Bilgisayar başında uzun süre çalışmak, akıllı telefonu uzun süre kullanmak, mouse ve klavyede aynı hareketleri sürekli tekrarlamak ve ergonomik olmayan çalışma koşulları sinir sıkışmasına bağlı şikayetlere yol açabiliyor. Prof. Dr. Ayhan, “Bilgisayar kullanırken veya telefonu uzun süre tutarken ellerinizde artan uyuşma, gece uykudan uyandıran karıncalanma, dirseği bükünce küçük ve yüzük parmağında uyuşma, belirli bir noktaya dokunulduğunda elektriklenme hissi ya da açıklanamayan el güçsüzlüğü sinir sıkışmasının ipuçları olabilir” diyor. Belirtilerin ayrıntısını sinir sıkışması nedir yazımızda ele almıştık.
EMG normal ama şikayet sürüyorsa
Bazı hastalarda “sinir ölçüm testi” olarak bilinen EMG’de sorun görülmemesine rağmen şikayetler devam ediyor. Prof. Dr. Ayhan, “Bize ‘EMG sonucum normal ama elim hala uyuşuyor’ veya ‘Uzun zamandır ağrım var, ancak nedeni bulunamadı’ diyerek başvuran hastalar oluyor. EMG, sinir sıkışmalarının değerlendirilmesinde önemli bir incelemedir. Ancak bazı durumlarda test normal sonuçlansa da hastanın yakınmaları sinir sıkışmasını düşündürebilir” diyor.
Sinir sıkışması gençlerde de görülüyor
Görülme yaşı, etkilenen sinire ve altta yatan nedenlere göre değişiyor. Diyabet, bazı hormonal ve romatizmal hastalıklar, gebelik, tekrarlayan zorlayıcı hareketler ve kişisel anatomik özellikler riski etkileyebiliyor. Prof. Dr. Ayhan, “Sinir sıkışması yalnızca ileri yaşın sorunu değil. Genç bir hastada gece uyuşması, orta yaşlı bir hastada el becerisinde azalma ya da başka bir hastada dirseği bükünce parmaklarda elektriklenme ile karşımıza çıkabiliyor. Şikayetin yaştan çok dağılımına, süresine ve muayene bulgularına bakıyoruz” diyor.
“Bardak elimden düşüyor”
Hastalar şikayetlerini “Gece uyanıp elimi sallamadan rahatlayamıyorum”, “Parmak uçlarımda sanki iğneler batıyor”, “Telefonu tutarken iki parmağım uyuşuyor”, “Anahtarı çevirmekte zorlanıyorum” ya da “Bardak elimden düşüyor” gibi ifadelerle anlatıyor. Prof. Dr. Ayhan’a göre bu ifadeler, yakınmanın yalnızca ağrıdan ibaret olmadığını; uykuyu, iş yaşamını ve ince el becerilerini de etkileyebildiğini gösteriyor: “Gece ortaya çıkan uyuşmanın gündüz de devam etmeye başlaması, bir şeyleri sık düşürmek veya düğme iliklemekte zorlanmak bizim için önemli uyarılar.”
Şikayetin nerede başladığı yol gösteriyor
Uyuşma veya ağrının hangi bölgede hissedildiği, hangi parmaklara yayıldığı ve hangi hareketlerle arttığı tanıda önemli ipuçları veriyor. Prof. Dr. Ayhan, “Örneğin; dirsek büküldüğünde küçük parmak ve yüzük parmağında ortaya çıkan uyuşma, belirli bir noktaya dokunulduğunda hissedilen elektriklenme veya elde güç kaybı, sinirlerin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesini gerektirebiliyor. Sinirin anatomik seyri boyunca yapılan inceleme, sorunun hangi bölgede olabileceği konusunda yol gösteriyor. Gerektiğinde daha hedefli sinir ileti testleri de planlanabiliyor” diyor.
Tedavi ertelenirse kas gücü kaybedilebilir
Başlangıçta gelip geçen uyuşma, sinir üzerindeki baskı sürerse kalıcı hale gelebiliyor. İleri olgularda parmaklarda his azalması, kavrama ve çimdikleme gücünde kayıp, ince işlerde zorlanma ve el kaslarında erime görülebiliyor. Prof. Dr. Ayhan, “Her uyuşma kalıcı hasara ilerlemez; önemli olan ilerleyici belirtileri zamanında fark etmek. Kaslarda belirgin erime oluşmuşsa siniri rahatlatmak her zaman kaybedilen kas gücünü geri getirmeyebilir. Tedavide amacımız yalnızca ağrıyı geçirmek değil, elin gelecekteki işlevini de korumak” diyor.
Gecikmiş vakalarda en büyük sorunlardan biri alışmak. Bazı kişiler gece uyuşarak uyanmayı, elini sallayarak rahatlamayı veya belli hareketlerden kaçınmayı alışkanlık haline getiriyor; oysa bu değişiklikler sorunun sürdüğünün işareti olabiliyor.
Her uyuşma sinir sıkışması değil
Boyun kaynaklı sinir kökü sorunları, yaygın sinir hastalıkları, diyabet, eklem ve tendon rahatsızlıkları da benzer yakınmalara neden olabiliyor. Bu nedenle tanı yalnızca şikayetlere ya da yalnızca EMG sonucuna dayanmıyor; ayrıntılı öykü, duyu ve kas gücü muayenesi ile gerekli incelemeler birlikte değerlendiriliyor.
Tedavi; sinirin nerede sıkıştığına, belirtilerin süresine ve sinir hasarının derecesine göre kişiye özel planlanıyor. Hafif olgularda zorlayıcı hareketlerin düzenlenmesi, uygun pozisyonda atel ve seçilmiş hastalarda cerrahi dışı yöntemler tercih edilebiliyor. İlerleyici güç kaybı, belirgin sinir hasarı veya tedaviye rağmen süren yakınmalarda cerrahi değerlendirme gerekebiliyor. Prof. Dr. Ayhan, “Her uyuşma sinir sıkışması değildir; her sinir sıkışması da ameliyat gerektirmez. Normal bir test sonucu, devam eden yakınmaların göz ardı edilmesi anlamına gelmemeli” diyor.
Sık sorulan sorular
Sinir sıkışması belirtileri nelerdir?
Prof. Dr. Egemen Ayhan’a göre elde uyuşma, gece uykudan uyandıran karıncalanma, dirseği bükünce küçük ve yüzük parmağında uyuşma, elektriklenme hissi ve açıklanamayan el güçsüzlüğü başlıca ipuçları.
EMG normal çıkarsa sinir sıkışması olmaz mı?
Olabilir. Bazı sinir sıkışmaları testte belirgin bulgu vermeyebiliyor; şikayetler sürüyorsa ayrıntılı muayene ve gerekirse daha hedefli testler planlanabiliyor.
Sinir sıkışması tedavi edilmezse ne olur?
Uyuşma kalıcı hale gelebilir; ileri olgularda his kaybı, kavrama gücünde azalma ve el kaslarında erime görülebilir. Uzun süreli hasarda kayıplar tedaviden sonra bile tam düzelmeyebiliyor.
Sinir sıkışması her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Hafif olgularda hareketlerin düzenlenmesi ve atel gibi yöntemler yeterli olabiliyor; ilerleyici güç kaybı veya belirgin hasarda cerrahi değerlendirme gerekebiliyor.
