Sağlıklı yaşlanma için dengeli beslenme ve düzenli egzersiz temel taşlar, kronik stres ise yaşlanma sürecini hızlandırabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, sağlıklı ve fit bir yaşlanma süreci ile Alzheimer’dan korunmanın yollarını anlattı. Prof. Dr. Tarlacı’ya göre erken teşhis ve yaşam tarzı değişiklikleri Alzheimer riskini azaltmada ve yaşam kalitesini artırmada kritik öneme sahip.
Sağlıklı yaşlanma için beslenme ve hareket
Prof. Dr. Tarlacı, “Dengeli ve besleyici bir diyet, yaşlanma sürecini olumlu yönde etkileyebilir” diyor ve bol miktarda meyve, sebze, tam tahıl ürünleri, sağlıklı yağlar ve yeterli protein içeren bir beslenme öneriyor: “Antioksidanlar ve omega-3 yağ asitleri gibi besin maddeleri de yaşlanma karşıtı etkilere sahiptir. Fiziksel aktivite, kas kitlesini koruma, esnekliği artırma, enerji seviyelerini yükseltme ve genel sağlığı iyileştirme açısından önemlidir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz yapmayı hedeflemek ve güçlendirme egzersizleri eklemek önerilir.”
Stres yönetimi ve sağlıklı alışkanlıklar yaşlanmayı yavaşlatıyor
Kronik stresin yaşlanma sürecini hızlandırabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Tarlacı, “Düzenli meditasyon, yoga veya derin nefes alma gibi stres azaltma teknikleri, stresin olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir” diyor. Prof. Dr. Tarlacı’nın diğer önerileri şöyle:
- 7-9 saat uyumaya çalışın ve uyku düzeninizi koruyun.
- Sigara ve aşırı alkolden kaçının; bu alışkanlıklar yaşlanmayı hızlandırabilir.
- Arkadaşlarınız ve ailenizle bağlantı kurun, yeni ilgi alanlarına yönelin.
- Düzenli sağlık kontrolüne gidin; erken teşhis tedaviyi kolaylaştırır.
- Yeni şeyler öğrenerek zihinsel esnekliğinizi koruyun.
- Güneş koruyucu ve uygun giyimle cildinizi koruyun, yeterli su için.
Teknoloji yaşlıların sosyal ve aktif kalmasına destek oluyor
Yaşlanma sürecinin teknolojik gelişmelerle önemli ölçüde değiştiğini belirten Prof. Dr. Tarlacı, “Sağlık hizmetlerine daha iyi erişim, daha etkili teşhis ve tedavi yöntemleri yaşlıların yaşam kalitesini artırdı. İnternet ve sosyal medya ise yaşlı bireylerin sosyal bağlantılarını sürdürmelerine yardımcı olabiliyor” diyor.
Alzheimer riskini artıran faktörler
Prof. Dr. Tarlacı, Alzheimer riskini artıran etkenleri şöyle sıralıyor: “Yaş ilerledikçe Alzheimer riski artar. Aile geçmişi de Alzheimer riskini etkileyebilir. Yüksek tansiyon, obezite ve diyabet gibi kardiyovasküler sorunlar Alzheimer riskini ve şiddetini belli oranlarda artırabilir. Düzensiz egzersiz yapmak ve zihinsel olarak aktif olmamak, sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi Alzheimer riskini yükseltebilir. Yine kronik inflamasyon, bağırsak veya diş eti iltihapları Alzheimer riskini artırabilir.” Unutkanlığı Alzheimer’dan ayıran ipuçlarını Alzheimer mı, unutkanlık mı yazımızda da ele almıştık.
Erken teşhis Alzheimer’ın ilerlemesini yavaşlatabilir
Prof. Dr. Tarlacı’ya göre Alzheimer erken teşhis edildiğinde ilaçlar ve diğer tedavi yöntemleri semptomların ilerlemesini yavaşlatabiliyor, bilişsel ve duygusal işlevleri destekleyici terapiler de uygulanabiliyor. Aile geçmişinde Alzheimer olanların düzenli bilişsel testler ve doktor muayeneleri yaptırmasını öneren Prof. Dr. Tarlacı, genetik yatkınlığı olanların koruyucu yaklaşımları doktorlarıyla konuşması gerektiğini söylüyor.
Takviyeler değil, yaşam tarzı belirleyici
Antioksidanların oksidatif stresi azaltarak hücresel hasarı önleyebileceğini belirten Prof. Dr. Tarlacı, ancak antioksidan takviyelerinin yaşlanmaya ya da Alzheimer’a karşı koruyucu olduğunun bilimsel olarak kesin şekilde kanıtlanmadığının altını çiziyor: “Bazı durumlarda yüksek dozda antioksidan takviyelerinin zararlı olabileceği de gösterilmiştir. Bu nedenle antioksidanları doğal gıdalardan almak en iyisi olabilir. B12 vitamini, D vitamini ve omega-3 yağ asitleri sağlıklı yaşlanma ve beyin sağlığı için önemlidir. Ancak bu vitaminlerin takviyeleri sadece eksiklik durumlarında veya doktor tavsiyesiyle kullanılmalıdır.” Prof. Dr. Tarlacı’ya göre en iyi strateji dengeli beslenme, düzenli egzersiz, zihinsel ve sosyal aktiviteler ve stresten kaçınmak.
Sık sorulan sorular
Sağlıklı yaşlanma için ne yapmalı?
Prof. Dr. Sultan Tarlacı’ya göre dengeli beslenme, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz, stres yönetimi, kaliteli uyku ve sosyal ilişkiler temel adımlar.
Alzheimer riskini neler artırır?
İleri yaş, aile geçmişi, yüksek tansiyon, obezite, diyabet, hareketsizlik, sigara, aşırı alkol ve kronik inflamasyon.
Vitamin takviyeleri Alzheimer’ı önler mi?
Prof. Dr. Tarlacı’ya göre bu kanıtlanmış değil; takviyeler yalnızca eksiklikte ya da doktor tavsiyesiyle kullanılmalı.
Alzheimer’da erken teşhis neden önemli?
Erken teşhis, semptomların ilerlemesini yavaşlatabilecek tedavilere daha erken erişim sağlıyor.
