Üreter kanseri, böbreklerde üretilen idrarı mesaneye taşıyan kanallarda gelişen ve diğer bazı ürolojik kanserlere göre daha nadir görülen bir hastalık. Erken dönemde belirgin yakınmaya yol açmayabildiği için bazı hastalarda tanı gecikebiliyor. Prof. Dr. Yılören Tanıdır, idrarda kan görülmesi, açıklanamayan yan ağrısı ve idrar yollarında tıkanıklık bulgularının araştırılması gerektiğini, erken tanının böbrek fonksiyonlarını korumak ve doğru tedaviyi planlamak açısından önemli olduğunu vurguluyor.
Üreter kanseri nedir?
Üreterler, sağ ve sol böbrekten mesaneye uzanan iki idrar kanalı. İç yüzeyleri ürotelyum adı verilen özel bir hücre tabakasıyla kaplı ve üreter kanserlerinin önemli bir bölümü bu hücrelerden kaynaklanan ürotelyal karsinomlar. Aynı hücre tipi böbrek havuzcuğunda ve mesanede de bulunduğu için üst idrar yolu kanserleri benzer özellikler gösterebiliyor; ancak üreterdeki tümör idrar akışını engelleme riski ve böbrek üzerindeki etkisi bakımından kendine özgü.
Üreter kanserinin ilk belirtileri
Prof. Dr. Tanıdır’a göre en sık belirtilerden biri idrarda kan görülmesi (hematüri). İdrar kırmızı, pembe ya da kahverengimsi görünebiliyor; bazen kanama yalnızca tahlilde saptanıyor. İdrarda kan böbrek taşı, enfeksiyon ve mesane hastalıklarında da görülebiliyor, ancak nedeni açıklanamayan ya da tekrarlayan kanamalarda üst idrar yollarının incelenmesi gerekiyor. Kanama ağrısız olabiliyor ve kendiliğinden durması hastalığın geçtiği anlamına gelmiyor; bu nedenle tek seferlik gözle görülür kanama bile tıbbi inceleme gerektiriyor.
Bir diğer önemli belirti yan ağrısı. Üreterdeki tümör idrar akışını engelleyerek böbrekte genişlemeye (hidronefroz) ve bel ya da yan ağrısına yol açabiliyor; bazı hastalarda ise tıkanıklık ağrısız ilerleyebiliyor. İleri dönemde açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve yorgunluk görülebiliyor.
Risk faktörleri
- Sigara: Tütündeki bazı kanserojen maddeler idrara geçerek idrar yollarındaki hücrelerle temas ediyor.
- Mesleki kimyasallar: Bazı aromatik aminlerle uzun süreli temas ürotelyal kanserlerle ilişkilendiriliyor.
- Mesane kanseri öyküsü: Daha önce mesane kanseri geçirenlerde üst idrar yollarında yeni tümör gelişebiliyor.
- Kalıtsal sendromlar: Özellikle Lynch sendromu üst idrar yolu kanserleriyle ilişkili; ailede genç yaşta kolon, rahim ya da üst idrar yolu kanseri olması genetik değerlendirmeyi gündeme getirebiliyor.
Tanı nasıl konuyor?
Ayrıntılı öykünün ardından idrar tahlili ve gerekirse idrarda şüpheli hücreleri arayan idrar sitolojisi yapılıyor; ancak normal sitoloji kanseri dışlamıyor. Bilgisayarlı tomografi ürografisi temel görüntüleme yöntemlerinden biri; kontrast kullanılamayan hastalarda manyetik rezonans ürografisi alternatif olabiliyor. Mesane için sistoskopi gerekebiliyor. Şüpheli lezyonlar üreteroskopiyle, yani ince bir kamerayla doğrudan görüntülenebiliyor ve gerekirse biyopsi alınıyor.
Erken tanı tedaviyi nasıl etkiler?
Tanıdır’a göre düşük riskli ve uygun özellikteki bazı tümörlerde endoskopik yöntemlerle tümörün çıkarılması ya da lazerle tedavisi gibi böbrek koruyucu seçenekler mümkün olabiliyor; bu hastalarda yakın takip gerekiyor. Yüksek riskli tümörlerde standart yaklaşımlardan biri böbreğin, üreterin ve mesaneye açıldığı bölgedeki dokunun çıkarıldığı radikal nefroüreterektomi. Bazı hastalarda kemoterapi, ileri hastalıkta immünoterapi ve diğer sistemik tedaviler gündeme gelebiliyor. Tedavi sonrası düzenli kontrol önemli, çünkü idrar yollarının farklı bölgelerinde yeni tümörler gelişebiliyor.
Sık sorulan sorular
Üreter kanserinin ilk belirtisi nedir?
En sık belirti idrarda kan görülmesidir; açıklanamayan yan ağrısı da önemli bir işarettir.
İdrarda kan her zaman kanser mi demek?
Hayır. Böbrek taşı ve enfeksiyonlar da kanamaya yol açabilir, ancak açıklanamayan ya da tekrarlayan kanama mutlaka incelenmelidir.
Üreter kanseri riskini ne artırır?
Sigara, bazı mesleki kimyasallar, mesane kanseri öyküsü ve Lynch sendromu gibi kalıtsal durumlar.
Üreter kanserinde böbrek korunabilir mi?
Prof. Dr. Tanıdır’a göre düşük riskli ve uygun tümörlerde böbrek koruyucu endoskopik tedaviler mümkün olabilir.
