Kan sulandırıcı ilaçların doktora sorulmadan kullanılması toplumda en sık yapılan hatalardan biri. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Erdal, “Halk arasında kan sulandırıcı olarak bilinen, asetilsalisilik asit içeren ilaçların kullanımına yönelik ne yazık ki toplumsal farkındalığın son derece yetersiz olduğunu görüyoruz. 50 yaşın üzerindeki herkesin kan sulandırıcı kullanması gerektiği düşüncesi yanlış olduğu gibi, gereksiz kan sulandırıcı kullanımı önemli tehlikelere de yol açabilmektedir” diyor. Doç. Dr. Erdal, kan sulandırıcılarla ilgili en çok sorulan 6 soruyu yanıtladı.
50 yaş üzerindeki herkes kan sulandırıcı kullanmalı mı?
Doç. Dr. Erdal’a göre “belli bir yaştan sonra herkes kan sulandırıcı kullanmalıdır” düşüncesi yanlış; gereklilik kişiden kişiye değişiyor ve buna doktor karar veriyor: “Kan sulandırıcı kullanımını, hastanın mevcut hastalıklarına, yaşına, cinsiyetine, yaşam alışkanlıklarına, yaşam tarzına ve risk faktörlerine göre değerlendirmeler yaparak veriyoruz. Özellikle orta ve yüksek kardiyak riske sahip bireylerde boyun doppler ultrasonu (şah damarı ultrasonu) ve koroner BT anjiyografi (sanal anjiyografi) tetkikleri yaptırıyoruz. Bu tetkiklerde olası bir plak varlığında kan sulandırıcıları öneriyoruz.” Şah damarındaki plakların sessiz riskini şah damarı tıkanıklığı yazımızda da ele almıştık.
Kan sulandırıcıların faydaları neler?
Doç. Dr. Erdal’a göre kan sulandırıcılar kişileri kalp krizine ve beyine pıhtı atmasına karşı koruyor. Gereksiz kullanımda kanama riski oluşsa da yüksek kardiyovasküler risk taşıyan bireylerde yarar zarardan çok daha fazla olduğu için bu kişilerin kullanması daha doğru bir karar oluyor.
Riski düşük olanlarda zararları neler?
“Kardiyovasküler hastalık riski çok düşük olan bireylerde kan sulandırıcının zararı, kanama riski daha fazla olacaktır” diyen Doç. Dr. Erdal, “Kar-zarar dengesini belirlemek çok önemlidir. Çünkü gereksiz kan sulandırıcı kullanan bireylerde mide kanaması, beyin kanaması gibi riskler daha da artmış olmaktadır. Bu nedenle kesinlikle kafanıza göre kan sulandırıcı ilaçları kullanmayın, bu kararı mutlaka doktorunuza bırakın” uyarısında bulunuyor.
Risk faktörü olanlara hangi koruyucu yaklaşımlar öneriliyor?
Doç. Dr. Erdal’a göre sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıkların bırakılması, fazla kiloların diyet ve egzersizle verilmesi, tansiyon ve şeker hastalarının değerlerini normal sınırlarda tutması çok önemli. Yüksek riskli bireylerde koroner BT anjiyografi ve karotis doppler ultrasonu gibi ek testler de faydalı oluyor.
Kan sulandırıcılar besinlerle ve ağrı kesicilerle etkileşir mi?
Doç. Dr. Erdal’a göre bazı kan sulandırıcı ilaçlarda beslenme çok önemli, çünkü yeşil sebze ve meyveler ilacın etkisini artırabiliyor ya da azaltabiliyor. Bazı kan sulandırıcılarda ise asıl dikkat edilmesi gereken ağrı kesiciler: Çok sayıda ağrı kesici bu ilaçlarla etkileşime girerek mide kanaması riskini belirgin şekilde artırabiliyor. Tedavi sürecinde doktorun önerilerine sıkı sıkıya uyulmalı.
Kan sulandırıcıda en sık yapılan yanlış ne?
Doç. Dr. Erdal, “Doktora sormadan kan sulandırıcı kullananları çok sık görüyoruz ne yazık ki. Eş, dost, arkadaş çevresi ve sosyal medyadan, internetten edinilen görüşlerle doktora sormadan kan sulandırıcı kullanmak hayati riskler doğurabileceğinden bu kararı mutlaka doktora bırakmak gerekir” diyor. Erdal’a göre cinsiyet, yaş, şeker ve tansiyon hastalığı, tansiyon durumu ve kolesterol seviyeleri gibi faktörlerle hesaplanan “kalp yaşı” skorlaması da kardiyovasküler riskin belirlenmesinde önemli.
Sık sorulan sorular
Kan sulandırıcı ne işe yarar?
Doç. Dr. Emrah Erdal’a göre kan sulandırıcılar kalp krizine ve beyine pıhtı atmasına karşı koruma sağlıyor.
50 yaşından sonra herkes kan sulandırıcı içmeli mi?
Hayır. Kullanım kararı yaş, hastalıklar ve risk faktörlerine göre doktor tarafından verilmeli.
Kan sulandırıcının yan etkisi nedir?
Gereksiz kullanımda mide kanaması ve beyin kanaması riski artıyor.
Kan sulandırıcıyla ağrı kesici birlikte alınır mı?
Bazı kan sulandırıcılarda ağrı kesicilerle etkileşim mide kanaması riskini artırabildiği için doktora danışılmalı.
